ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ ధర్మజ్ఞ ధర్మస్త్వామభిరక్షతు। ప్రీతౌ స్వస్తవ శౌచేన దీర్ఘమాయురవాప్నుహి। [గతిమిష్టాం తపో జ్ఞానం మేధాం చ పరమాం గతః]
"లే, లే, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా! ధర్మం నిన్ను రక్షించాలి. మేము సంతోషంగా ఉన్నాం; నీ పవిత్రత వల్ల నీవు దీర్ఘాయువు పొందాలి, కావలసిన మార్గాన్ని, తపస్సు, జ్ఞానం, గొప్ప మేధస్సును పొందాలి."
సత్పుత్రేణ త్వయా పుత్ర నిత్యం కాలే సుపూజితౌ। `సుఖమేవ వసావోఽత్ర దేవలోకగతావివ
"నీవు, మా కుమారుడవు, ఎల్లప్పుడూ సమయానికి మమ్మల్ని గౌరవించావు; ఇక్కడ మేము సుఖంగా ఉన్నాం, దేవలోకానికి వెళ్ళినట్టు."
న తేఽన్యద్దైవతం కించిద్దైవతేష్వపి వర్తతే। ప్రయతసత్వాద్ద్విజాతీనాందమేనాసి సమనవితః
"నీకు దేవతల్లో ఇంకో దేవుడు లేడు; నీ పవిత్ర స్వభావం వల్ల, ద్విజాతీ, నీవు దమంతో నిండివున్నావు."
పితుః పితామహా యే చ తథైవ ప్రపితామహాః। ప్రీతాస్తే సతతం పుత్ర దమేనావాం చ పూజయా
"తండ్రి, తాత, పరతాతలు కూడా ఎప్పుడూ సంతోషంగా ఉంటారు, కుమారా! నీ దమంతో, మాకిచ్చే గౌరవంతో."
మనసా కర్మణా వాచా శుశ్రూషా నైవ హీయతే। న చాన్యా హి తథా బుద్ధిర్దృశ్యతే సాంప్రతం తవ
"మనసుతో, చేతలతో, మాటతో నీ సేవ ఎప్పుడూ తగ్గదు; నీలో ఇంకో జ్ఞానం ఇప్పుడు కనిపించదు."
జామదగ్న్యేన రామేణ యథా వృద్ధౌ సుపూజితౌ। తథా త్వయా కృతంసర్వంతద్విశిష్టం చ పుత్రక
"జమదగ్ని కుమారుడు రాముడు తన వృద్ధ తల్లిదండ్రులను గౌరవించినట్టు, నువ్వు కూడా అన్నీ చేశావు, కుమారా! అంతే కాక మించిపోయావు."
తతస్తం బ్రాహ్మణం తాభ్యాం ధర్మవ్యాధో న్యవేదయత్। తౌ స్వాగతేన తం విప్రమర్చయామాసతుస్తదా
ఆ తరువాత ధర్మవ్యాధుడు ఆ ఇద్దరికి ఆ బ్రాహ్మణుని గురించి చెప్పాడు. వారు ఆ బ్రాహ్మణునికి ఆత్మీయంగా స్వాగతం పలికి, గౌరవంగా అతన్ని ఆదరించారు.
ప్రతిగృహ్యచ తాం పూజాం ద్విజః పప్రచ్ఛ తావుభౌ। సపుత్రాభ్యాం సభృత్యాభ్యాం కచ్చిద్వాం కుశలం గృహే। అనామయ చ వాం కచ్చిత్సుఖం వేహ శరీరయోః
ఆ గౌరవాన్ని స్వీకరించిన బ్రాహ్మణుడు వారిద్దరినీ అడిగాడు: "మీ ఇంట్లో, మీ కుమారులు, సేవకులతో కలిసి మీకు అన్నీ బాగున్నాయా? మీ ఇద్దరికీ ఆరోగ్యం, సుఖం కలిగేలా ఉందా?" అని ప్రశ్నించాడు.
కుశలం నౌ గృహే విప్ర భృత్యవర్గే చ సర్వశః। కచ్చిత్త్వమప్యవిఘ్నేన సంప్రాప్తో భగవన్నితి
"మా ఇంట్లోను, మా సేవకులందరికీ కూడా అన్నీ బాగున్నాయి బ్రాహ్మణుడా. మీరు కూడా ఇక్కడ ఎలాంటి ఇబ్బంది లేకుండా వచ్చారా?" అని అడిగారు.
హాఢమిత్యేవ తౌ విప్రః ప్రత్యువాచ ముదాన్వితః। ధర్మవ్యాధస్తు తం విప్రమర్థవద్వాక్యమబ్రవీత్
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆనందంగా "అవును, బాగున్నాను" అని సమాధానమిచ్చాడు. అప్పుడు ధర్మవ్యాధుడు ఆ బ్రాహ్మణునితో అర్థవంతమైన మాటలు చెప్పాడు.
పితా మాతా చ భగవన్నేతౌ మే దైవతం పరమ్। యద్దైవతేభ్యః కర్తవ్యం తదేతాభ్యాం కరోమ్యహమ్
"నా తండ్రి, తల్లి ఇద్దరూ నాకు పరమ దైవాలు. దేవతలకు చేయవలసిన సేవలను నేను వీరిద్దరికీ చేస్తాను."
త్రయస్త్రింశద్యథా దేవాః సర్వే శక్రపురోగమాః। సంపూజ్యాః సర్వలోకస్య తథా వృద్ధావిమౌ మమ
"ఎలా త్రైత్రింశద్ దేవతలు, ఇంద్రుని తోడుగా, అందరికి పూజ్యులు, అలాగే నా కోసం ఈ ఇద్దరు వృద్ధులు కూడా అంతే గౌరవించదగినవారు."
ఉపాహారానాహరన్తో దేవతానాం యథా ద్విజః। కుర్వన్తి తద్వదేతాభ్యాం కరోమ్యహమతన్ద్రితః
"దేవతలకు నైవేద్యాలు సమర్పించినట్లు, బ్రాహ్మణుడా, నేను కూడా వీరిద్దరికీ అప్రమత్తంగా సేవలు చేస్తాను."
ఏతౌ మే పరమం బ్రహ్మన్పితా మాతా చ దైవతమ్। ఏతౌ పుష్పైః ఫలైరన్నైస్తోషయామి సదా ద్విజ
"ఈ ఇద్దరు, బ్రాహ్మణుడా, నా తండ్రి తల్లి, నాకు పరమ దైవాలు. పూలు, పండ్లు, అన్నంతో నేను ఎప్పుడూ వీరిని సంతోషపరుస్తాను."
ఏతావేవాగ్నయో మహ్యం యాన్వదన్తి మనీషిణః। యజ్ఞా వేదాశ్చ చత్వారః సర్వమేతౌ మమ ద్విజ
"పండితులు చెప్పినట్టు, ఈ ఇద్దరే నాకు అగ్నులు. యజ్ఞాలు, నాలుగు వేదాలు అన్నీ వీరిలోనే నాకు ఉన్నాయి బ్రాహ్మణుడా."
ఏతదర్థం మమ ప్రాణా భార్యా పుత్రః సుహృజ్జనః। సపుత్రదారః శుశ్రూషాం నిత్యమేవ కరోమ్యహమ్
"వీరికోసమే నా ప్రాణం, భార్య, కుమారుడు, స్నేహితులు ఉన్నారు. భార్య, కుమారుడితో కలిసి నేను ఎప్పుడూ వీరిని సేవించడమే నా ధర్మం."
స్వయం చ స్నాపయామ్యేతౌ తథా పాదౌ ప్రధావయే। ఆహారం చ ప్రయచ్ఛామి స్వయంచ ద్విజసత్తమ
"నేనే స్వయంగా వీరిని స్నానము చేయిస్తాను, పాదాలు కడుగుతాను. బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడా, నేనే స్వయంగా వీరికి భోజనం పెడతాను."
అనుకూలాః కథా వచ్మి విప్రియం పరివర్జయే। అధర్మేణాపి సంయుక్తం ప్రియమాభ్యాం కరోమ్యహమ్
"వీరికి ఇష్టమైన మాటలు మాట్లాడుతాను, ఇష్టంలేని విషయాలు దూరంగా ఉంచుతాను. ధర్మానికి విరుద్ధమైనా, వీరికి నచ్చినదైతే చేస్తాను."
ధర్మమేవ గురుం మత్వా సాక్షాదేతౌ ద్విజోత్తమ। అతన్ద్రితః సదా విప్ర శుశ్రూషాం వై కరోమ్యహమ్
"ధర్మమే గురువు అని భావించి, ఈ ఇద్దరిని నిరంతరం అలసట లేకుండా సేవిస్తాను బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడా."
పఞ్చైవ గురవో బ్రహ్మనపురుషస్య బుభూషతః। పితా మాతాఽగ్నిరాత్మా చ గురుశ్చ ద్విజసత్తమ
"బ్రాహ్మణుడా, జీవించదలచినవారికి ఐదుగురు గురువులు ఉంటారు: తండ్రి, తల్లి, అగ్ని, ఆత్మ, గురువు."
ఏతేషు యస్తు వర్తేత సమ్యగేవ ద్విజోత్తమ। భవేయురప్రయస్తేన పరిచీర్ణాస్తు నిత్యశః। గార్హస్థ్యే వర్తమానస్య ఏష ధర్మః సనాతనః
"ఈ ఐదుగురికి యథావిధిగా ప్రవర్తించినవాడు, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠుడా, ఎప్పుడూ వారికి మంచి సేవ చేసినవాడిగా పరిగణించబడతాడు. గృహస్థుడికి ఇదే శాశ్వత ధర్మం."
గురూ నివేద్య విప్రాయ తౌ మాతాపితరావుభౌ। పునరేవ స ధర్మాత్మా వ్యాధో బ్రాహ్మణమబ్రవీత్
తన తండ్రి తల్లిని బ్రాహ్మణునికి పరిచయం చేసి, ఆ ధర్మాత్ముడు అయిన వ్యాధుడు మళ్లీ బ్రాహ్మణునితో మాట్లాడాడు.
ప్రవృత్తచక్షుర్జాతోస్మి సంపశ్య తపసో బలమ్। యదర్థముక్తోసి తయా గచ్ఛ త్వం మిథిలామితి
"నిజమైన దృష్టి నాకు లభించింది. తపస్సు శక్తిని చూడు. నీకోసం చెప్పిన పని కోసం, నీవు మిథిలా నగరానికి వెళ్ళు."
పతిశుశ్రూషపరయా దాన్తయా సత్యశీలయా। మిథిలాయాం వసన్వ్యాధః స తే ధర్మాన్ప్రవక్ష్యతి
"మిథిలా నగరంలో భర్తను భక్తితో సేవించే, నియమంగా ఉండే, సత్యనిష్ఠురాలైన ఒకరు ఉన్నారు. వారు నీకు ధర్మాన్ని బోధిస్తారు."
పతివ్రతాయాః సత్యాయాః శీలాఢ్యాయా యతవ్రత। సంస్మృత్య వాక్యం ధర్మజ్ఞ గుణవానసి మే మతః
పతివ్రత, సత్యవంతి, మంచిపని చేసే, నియమంగా ఉండే ఆ భార్య మాటలు గుర్తు చేసుకుంటూ, నీతిని బాగా తెలిసినవాడవు నీవు, నీవు నిజంగా మంచి గుణాలున్నవాడివని నేను భావిస్తున్నాను.
యత్తయా త్వం ద్విజశ్రేష్ఠ నియుక్తో మాం ప్రతి ప్రభో। దృష్టమేవ తయా సమ్యగేకపత్న్యా న సంశయః
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడవు, ప్రభూ! నువ్వు నాకు ఆమె గురించి చెప్పినది, ఏకపత్నిగా నిలిచిన ఆవిడ పూర్తిగా తెలుసుకుంది, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
త్వదనుగ్రహబుద్ధ్యా తు విప్రైతద్దర్శితం మయా। వాక్యం చ శృణు మే తాత యత్తే వక్ష్యే హితం ద్విజ
నీ దయతోనే నేను నీకు ఇది చూపించాను బ్రాహ్మణా. ఇప్పుడు నా మాట విను తాతా, నీకు మేలు కలిగే మాటను నేను చెబుతాను.
త్వయా న పూజితా మాతా పితా చ ద్విజసత్తమ। అనిసృష్టోసి నిష్క్రాన్తో గృహాత్తాభ్యామనినదిత
బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడవు, నువ్వు నీ తల్లి తండ్రులను గౌరవించలేదు. వాళ్ల అనుమతి లేకుండా ఇంటిని వదిలి వచ్చావు, వాళ్లు నిన్ను నిందించలేదు కూడా.
వేదోచ్చారణకార్యార్థమయుక్తం తత్త్వయా కృతమ్। తవ శోకేన వృద్ధౌ తావన్ధీభూతౌ తపస్వినౌ
నువ్వు వేద పఠనం, నీ కర్తవ్యం సరిగ్గా చేయలేదు. నీ కోసం బాధపడుతూ నీ తల్లిదండ్రులు వృద్ధులై, చూపు కోల్పోయారు.
తౌ ప్రసాదయితుం గచ్ఛ మా త్వాం ధర్మోఽత్యగాదయమ్। తపస్వీ త్వం మహాత్మా చ ధర్మే చ నిరతః సదా
వాళ్లను క్షమించమని అడిగి వెళ్ళు. నీతి నిన్ను వదిలిపెట్టకూడదు. నీవు తపస్సు చేసే వాడవు, గొప్ప మనిషివి, ఎప్పుడూ ధర్మంలో నిమగ్నుడవు.