నిత్యం క్రోధాత్తపో రక్షేన్ఛ్రియం రక్షేచ్చ మత్సరాత్। విద్యాం మానాపమానాభ్యామాత్మానం తు ప్రమాదతః
తపస్సును ఎప్పుడూ కోపం నుంచి, ధనాన్ని అసూయ నుంచి, విద్యను గర్వం, అవమానం నుంచి, తనను తాను నిర్లక్ష్యంగా ఉండకుండా కాపాడాలి.
ఆనృశంస్యం పరో ధర్మః క్షమా చ పరమం బలమ్। ఆత్మజ్ఞానం పరం జ్ఞానం పరం సత్యవ్రతవ్రతమ్
దయే గొప్ప ధర్మం, క్షమనే అత్యుత్తమ బలం. ఆత్మజ్ఞానమే పరమ జ్ఞానం, సత్యవ్రతమే అత్యున్నత వ్రతం.
సత్యస్ వచనం శ్రేయః సత్యం జ్ఞానం హితం భవేత్। యద్బూతహితమత్యన్తం తద్వై సత్యం పరం మతమ్
సత్యంగా మాట్లాడటం శ్రేష్ఠం. సత్యమే జ్ఞానం, మేలును కలిగిస్తుంది. జీవులకు అత్యంత మేలు చేసే దానినే పరమ సత్యంగా భావించాలి.
యస్ సర్వే సమారమ్భా నిరాశీర్బన్ధనాః సదా। త్యాగే యస్ హుతం సర్వం స త్యాగీ స చ బుద్ధిమాన్
ఎప్పుడూ తన కార్యాల్లో ఆశ లేకుండా, బంధనాలు లేకుండా, అన్నిటినీ త్యాగంగా అర్పించేవాడు నిజమైన త్యాగి, జ్ఞాని.
యదా న గురుతాం చైనం చ్యావయేదుపపాదయన్। తం విద్యాద్బ్రాహ్మణో యోగమయోగం యోగసంజ్ఞితమ్
బరువు లేదా అలసట అతడిని కదిలించలేనప్పుడు, అతడిని యోగంలో స్థిరంగా ఉన్న బ్రాహ్మణుడిగా తెలుసుకో. అదే యోగ స్థితి.
న హింస్యాత్సర్వభూతాని మైత్రాయణగతశ్చరేత్। నేదం జీవితమాసాద్యవైరం కుర్వీత కేనచిత్
ఏ జీవికి హాని చేయకుండా, అందరితో స్నేహభావంతో ఉండాలి. ఈ జీవితం లభించినవాడు ఎవ్వరితోనూ శత్రుత్వం పెట్టుకోకూడదు.
ఆకించన్యం సుసంతోషో నిరాశిత్వమచాపలమ్। ఏతదేవ పరం జ్ఞానం సదాత్మజ్ఞానముత్తమమ్
ఏదీ సొంతం అన్న భావం లేకుండా, సంపూర్ణ సంతృప్తితో, ఆశలు లేకుండా, చంచలత లేకుండా ఉండటం — ఇదే పరమ జ్ఞానం, శాశ్వతమైన ఉత్తమ ఆత్మజ్ఞానం.
పరిగ్రహం పరిత్యజ్య భవేద్బుద్ధ్యా యతవ్రతః। అశోకం స్థానమాశ్రిత్ నిశ్చలం ప్రేత్య చేహ చ
సొంతం అన్న భావాన్ని వదిలి, జ్ఞానంతో వ్రతాలను ఆచరించాలి. శోకరహితమైన స్థలంలో నిలిచి, ఇక్కడా, మరణానంతరమూ అచంచలంగా ఉండాలి.
తపోనిత్యేన దాన్తేన మునినా సంయతాత్మనా। అజితం జేతుకామేన భావ్యం సఙ్గేష్వసఙ్గినా
ఎల్లప్పుడూ తపస్సు చేయడం, ఇంద్రియాలను అదుపులో పెట్టుకోవడం, మనసును నియంత్రించుకోవడం—ఇలా ఉండే ముని, ఇంకా జయించనిదాన్ని జయించాలనుకునే వాడు, అనురాగాలు మధ్యలో ఉన్నా వాటికి అసక్తిగా ఉండాలి.
గుణాగుణమనాసఙ్గమేకకార్యమనన్తరమ్। ఏతత్తద్బ్రహ్మణో వృత్తమాహురేకపదం సుఖమ్
మంచి, చెడు అన్నిటిపట్ల అసక్తిగా ఉండడం, మనసు ఒక్క దిశగా పెట్టడం—ఇదే బ్రహ్మను చేరే మార్గం, సుఖానికి ఒకే దారి అని చెబుతారు.
పరిత్యజతి యో దుఃఖం సుఖం చాప్యుభయం నరః। బ్రహ్మ ప్రాప్నోతి సోత్యన్తమాసఙ్గం చ న గచ్ఛతి
ఎవడు బాధను, ఆనందాన్ని రెండింటినీ వదిలిపెడతాడో, వాడు పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు, అతడికి ఇక అసక్తి కలగదు.
యథాశ్రుతమిదం సర్వం సమాసేన ద్విజోత్తమ। ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం కిం భూయః శ్రోతుమిచ్ఛసి
ఇవి అన్నీ సంక్షిప్తంగా నీకు వివరించాను, ద్విజశ్రేష్ఠా! ఇంకా నీవేమైనా వినాలనుకుంటున్నావా?
ఏవం సంకథితే కృత్స్నే మోక్షధర్మే యుధిష్ఠిర। దృఢప్రీతమనా విప్రో ధర్మవ్యాధమువాచ హ
ఈ విధంగా మోక్షధర్మం మొత్తం వివరించబడిన తర్వాత, యుధిష్ఠిరుడు, గాఢమైన ప్రేమతో ఉన్న బ్రాహ్మణుడు, ధర్మవ్యాధునితో మాట్లాడాడు.
న్యాయయుక్తమిదం సర్వం భవతా పరికీర్తితమ్। న తేఽస్త్యవిదితం కించిద్ధర్మేష్వభిసమీక్ష్యతే
మీరు చెప్పింది అన్నీ న్యాయబద్ధంగా ఉంది; ధర్మ విషయాల్లో మీకు తెలియనిది ఏమీ కనిపించదు.
ప్రత్యక్షం మమ యో ధర్మస్తం చ పశ్య ద్విజోత్తమ। యేన సిద్ధిరియం ప్రాప్తా మయా బ్రాహ్మణపుఙ్గవ
నాకు ప్రత్యక్షంగా కనిపించే ధర్మాన్ని చూడండి, ద్విజశ్రేష్ఠా! దానివల్లనే నేను ఈ సిద్ధిని పొందాను, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా!
ఉత్తిష్ఠ భగవన్క్షిప్రం ప్రవిశ్యాభ్యన్తరం గృహమ్। ద్రష్టుమర్హసి ధర్మజ్ఞ మాతరం పితరం చ మే
భగవంతుడా! త్వరగా లేచి, లోపలికి వచ్చి, నా తల్లి, తండ్రిని చూడండి, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా!
ఇత్యుక్తః స ప్రవిశ్యాథ దదర్శ పరమార్చితమ్। సౌధం హృద్యం చతుఃశాలమతీవ చ మనోరమమ్
అలా చెప్పగానే, అతడు లోపలికి వెళ్లి, అత్యంత గౌరవప్రదమైన, హృదయాన్ని హరిస్తూ, నాలుగు మండపాలుతో, ఎంతో ఆకర్షణీయమైన భవనాన్ని చూశాడు.
దేవతాగృహసంకాశ దైవతైశ్చ సుపూజితమ్। శయనాసనసంబాధం గన్ధైశ్చ పరమైర్యుతమ్
అది దేవతల గృహంలా కనిపించింది; దేవతలు పూజించినట్టు, అద్భుతమైన మంచాలు, ఆసనాలు నిండినది, పరమమైన సుగంధాలు వ్యాపించాయి.
తత్రశుక్లామ్బరధరౌ పితరావస్య పూజితౌ। కృతాహారౌ తు సంతుష్టావుపవిష్టౌ వరాసనే
అక్కడ, తెల్ల వస్త్రాలు ధరించిన అతని తల్లిదండ్రులు, గౌరవింపబడుతూ, తినిపించి సంతృప్తిగా, అద్భుతమైన ఆసనాలపై కూర్చున్నారు.
తస్య వ్యాధస్య పితరౌ బ్రాహ్మణః సందదర్శ హ'। ధర్మవ్యాధస్తు తౌ దృష్ట్వా పాదేషు శిరసాఽపతత్
ఆ వ్యాధుని తల్లిదండ్రులను బ్రాహ్మణుడు చూశాడు; వారిని చూసి, ధర్మవ్యాధుడు తల వంచి వారి పాదాలకు నమస్కరించాడు.
ఉత్తిష్ఠోత్తిష్ఠ ధర్మజ్ఞ ధర్మస్త్వామభిరక్షతు। ప్రీతౌ స్వస్తవ శౌచేన దీర్ఘమాయురవాప్నుహి। [గతిమిష్టాం తపో జ్ఞానం మేధాం చ పరమాం గతః]
"లే, లే, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడా! ధర్మం నిన్ను రక్షించాలి. మేము సంతోషంగా ఉన్నాం; నీ పవిత్రత వల్ల నీవు దీర్ఘాయువు పొందాలి, కావలసిన మార్గాన్ని, తపస్సు, జ్ఞానం, గొప్ప మేధస్సును పొందాలి."
సత్పుత్రేణ త్వయా పుత్ర నిత్యం కాలే సుపూజితౌ। `సుఖమేవ వసావోఽత్ర దేవలోకగతావివ
"నీవు, మా కుమారుడవు, ఎల్లప్పుడూ సమయానికి మమ్మల్ని గౌరవించావు; ఇక్కడ మేము సుఖంగా ఉన్నాం, దేవలోకానికి వెళ్ళినట్టు."
న తేఽన్యద్దైవతం కించిద్దైవతేష్వపి వర్తతే। ప్రయతసత్వాద్ద్విజాతీనాందమేనాసి సమనవితః
"నీకు దేవతల్లో ఇంకో దేవుడు లేడు; నీ పవిత్ర స్వభావం వల్ల, ద్విజాతీ, నీవు దమంతో నిండివున్నావు."
పితుః పితామహా యే చ తథైవ ప్రపితామహాః। ప్రీతాస్తే సతతం పుత్ర దమేనావాం చ పూజయా
"తండ్రి, తాత, పరతాతలు కూడా ఎప్పుడూ సంతోషంగా ఉంటారు, కుమారా! నీ దమంతో, మాకిచ్చే గౌరవంతో."
మనసా కర్మణా వాచా శుశ్రూషా నైవ హీయతే। న చాన్యా హి తథా బుద్ధిర్దృశ్యతే సాంప్రతం తవ
"మనసుతో, చేతలతో, మాటతో నీ సేవ ఎప్పుడూ తగ్గదు; నీలో ఇంకో జ్ఞానం ఇప్పుడు కనిపించదు."
జామదగ్న్యేన రామేణ యథా వృద్ధౌ సుపూజితౌ। తథా త్వయా కృతంసర్వంతద్విశిష్టం చ పుత్రక
"జమదగ్ని కుమారుడు రాముడు తన వృద్ధ తల్లిదండ్రులను గౌరవించినట్టు, నువ్వు కూడా అన్నీ చేశావు, కుమారా! అంతే కాక మించిపోయావు."
తతస్తం బ్రాహ్మణం తాభ్యాం ధర్మవ్యాధో న్యవేదయత్। తౌ స్వాగతేన తం విప్రమర్చయామాసతుస్తదా
ఆ తరువాత ధర్మవ్యాధుడు ఆ ఇద్దరికి ఆ బ్రాహ్మణుని గురించి చెప్పాడు. వారు ఆ బ్రాహ్మణునికి ఆత్మీయంగా స్వాగతం పలికి, గౌరవంగా అతన్ని ఆదరించారు.
ప్రతిగృహ్యచ తాం పూజాం ద్విజః పప్రచ్ఛ తావుభౌ। సపుత్రాభ్యాం సభృత్యాభ్యాం కచ్చిద్వాం కుశలం గృహే। అనామయ చ వాం కచ్చిత్సుఖం వేహ శరీరయోః
ఆ గౌరవాన్ని స్వీకరించిన బ్రాహ్మణుడు వారిద్దరినీ అడిగాడు: "మీ ఇంట్లో, మీ కుమారులు, సేవకులతో కలిసి మీకు అన్నీ బాగున్నాయా? మీ ఇద్దరికీ ఆరోగ్యం, సుఖం కలిగేలా ఉందా?" అని ప్రశ్నించాడు.
కుశలం నౌ గృహే విప్ర భృత్యవర్గే చ సర్వశః। కచ్చిత్త్వమప్యవిఘ్నేన సంప్రాప్తో భగవన్నితి
"మా ఇంట్లోను, మా సేవకులందరికీ కూడా అన్నీ బాగున్నాయి బ్రాహ్మణుడా. మీరు కూడా ఇక్కడ ఎలాంటి ఇబ్బంది లేకుండా వచ్చారా?" అని అడిగారు.
హాఢమిత్యేవ తౌ విప్రః ప్రత్యువాచ ముదాన్వితః। ధర్మవ్యాధస్తు తం విప్రమర్థవద్వాక్యమబ్రవీత్
ఆ బ్రాహ్మణుడు ఆనందంగా "అవును, బాగున్నాను" అని సమాధానమిచ్చాడు. అప్పుడు ధర్మవ్యాధుడు ఆ బ్రాహ్మణునితో అర్థవంతమైన మాటలు చెప్పాడు.