సంయతాశ్చాపి దక్షాశ్చ మతిమన్తశ్చ మానవాః। దృశ్యన్తే నిష్ఫలాః సన్తః ప్రహీణాః సర్వకర్మభిః
నిగ్రహంతో, నైపుణ్యంతో, బుద్ధితో ఉన్నవారు కూడా, అన్ని పనులలో విఫలమై, ఫలితం లేకుండా కనిపిస్తారు.
భూతానామపరః కశ్చిద్ధింసాయాం సతతోత్థితః। వఞ్చనాయాం చ లోకస్య స సుఖేనైవ యుజ్యతే
ఎవరైనా ఎప్పుడూ జీవులను హింసించడానికీ, జనాన్ని మోసం చేయడానికీ ప్రయత్నిస్తారు; అయినా వారు సులభంగా సుఖంగా ఉంటారు.
అచేష్టమపి చాసీనం శ్రీః కంచిదుపతిష్ఠతి। కశ్చిత్కర్మాణి కుర్వన్హి న ప్రాప్యమధిగచ్ఛతి
ఎవరైనా కూర్చుంటూ, ఏ పని చేయకపోయినా, లక్ష్మీ అతనిని వరించవచ్చు; మరొకరు ఎంత కష్టపడినా, తనకు దక్కని దాన్ని పొందలేడు.
దేవానిష్ట్వా తపస్తప్త్వా కృపణైః పుత్రగృధ్నుభిః। దశమాసధృతా గర్భా జాయన్తే కులపాంసనాః
దేవతలను పూజించి, తపస్సు చేసి, కొంతమంది పాపాత్ములు, కుమారులపై ఆశతో, పది నెలలు గర్భంలో ధరించినా, వంశానికి అపకీర్తి తెచ్చే పిల్లలను పుడతారు.
అపరే ధనధాన్యైశ్చ భోగైశ్చ పితృసంచితైః। విపులైరభిజాయన్తే లబ్ధాస్తైరేవ మఙ్గలైః
కొంతమంది పూర్వీకులు కూడిన ధనం, ధాన్యం, భోగాలు వంటి శుభఫలితాలతో జన్మిస్తారు. ఆ శుభాలు వారికి అందుతాయి.
న దేహజా మనుష్యాణాం వ్యాధయో ద్విజసత్తమ'। కర్మజా హి మనుష్యాణాం రోగా నాస్త్యత్ర సంశయః
మానవులకు వచ్చే వ్యాధులు శరీరంలో నుండవు, ద్విజశ్రేష్ఠా! అవన్నీ పూర్వకర్మఫలమే. దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఆధిభిశ్చైవ బాధ్యన్తే వ్యాలైః క్షుద్రమృగా ఇవ। వ్యాధయో వినివార్యన్తే మృగా వ్యాధైరివ ద్విజ
చిన్న జంతువులు పెద్ద జంతువుల చేత బాధపడినట్లు, మనుషులు కూడా మనోవ్యాధులతో బాధపడతారు. వ్యాధులను వేటగాళ్లు జంతువులను ఎలా తరిమేస్తారో అలా నివారించవచ్చు, ద్విజ.
యేషామస్తి చ భోక్తవ్యం గ్రహణీరోగపీడితాః। న శక్నువన్తి తే భోక్తుం చేష్టితం పూర్వకర్మయా
కొంతమందికి తినడానికి అన్నం ఉన్నా, జీర్ణవ్యాధులతో బాధపడుతూ తినలేరు. ఇది కూడా పూర్వకర్మ వల్లే జరుగుతుంది.
అపరే బాహుబలినః క్లిశ్యన్తి బహవో జనాః। దుఃఖేన చాధిగచ్ఛనతి భోజనం ద్విజసత్తమ
ఇంకొంతమంది బలమైనవారు అయినా, ఎన్నో కష్టాలు అనుభవిస్తారు. చాలా మంది తినడానికి అన్నం కూడా కష్టపడి సంపాదించాలి, ద్విజశ్రేష్ఠా.
ఇతి లోకమనాక్రన్దం దేహశఙ్కాపరిప్లుతమ్। స్రోతసాఽసకృదాక్షిప్తం హ్రియమాణం బలీయసా
ఈ లోకం శరీరభయంతో, దుఃఖాలతో నిండిపోయి, శక్తివంతమైన ప్రవాహంలో మళ్లీ మళ్లీ కొట్టుకుపోతుంది.
న మ్రియేయుర్న జీర్యైయుః సర్వే స్యుః సర్వకామికాః। నాప్రియం ప్రతిపశ్యేయుర్విధిశ్చ యది నో భవేత్
విధి లేకపోతే, ఎవ్వరూ మరణించరు, వృద్ధాప్యంలో పడరు. అందరికీ కావలసినది లభిస్తుంది, ఎలాంటి అపరిచితమైన దుఃఖం ఎదురవదు.
ఉపర్యుపరి లోకస్య సర్వో గన్తుం సమీహతే। యతతే చ యథాథక్తి న చ తద్వర్తతే తథా
ప్రపంచంలో ప్రతి ఒక్కరూ ఎప్పటికప్పుడు పైకి ఎదగాలని ఆశిస్తారు. తమ శక్తికి తగినట్టు ప్రయత్నిస్తారు, కాని ఫలితం వారు కోరినట్టు జరగదు.
బహవః సంప్రదృశ్యన్తే తుల్యనక్షత్రమఙ్గలాః। మహత్తు ఫలవైషమ్యం దృశ్యతే కర్మసిద్ధిషు
చాలామంది ఒకే విధమైన నక్షత్రాలు, శుభసూచకాలు కలిగి ఉంటారు. అయినా, వారి కర్మఫలితాల్లో ఎంతో తేడా కనిపిస్తుంది.
న కేచిదీశతే బ్రహ్మన్స్వయంగ్రాహ్యస్య సత్తమ। కర్మణాం ప్రాకృతానాం వై ఇహ సిద్ధిః ప్రదృశ్యతే
బ్రాహ్మణా! ఎవ్వరూ తాము పొందవలసినదాన్ని స్వయంగా నియంత్రించలేరు. ఇక్కడ సాధారణ కర్మలకు ఫలితం ఎలా వస్తుందో స్పష్టంగా కనిపించదు.
తథా శ్రుతిరియంబ్రహ్మఞ్జీవః కిల సనాతనః। శరీరమధ్రువం లోకే సర్వేషాం ప్రాణినామిహ
బ్రాహ్మణా! ఇలా విన్నాము — జీవుడు శాశ్వతుడు, కాని ఈ లోకంలో అన్ని ప్రాణుల శరీరాలు నశించేవే.
వధ్యమానే శరీరే తు దేహనాశో భవత్యుత। జీవః సంక్రమతేఽన్యత్రకర్మబనధనిబన్ధనః
శరీరం నశించినప్పుడు, శరీరమే పోతుంది. కాని, జీవుడు కర్మబంధంతో ఇంకొక చోటికి వెళ్తాడు.
కథం ధర్మవిదాంశ్రేష్ఠ జీవో భవతి శాశ్వతః। ఏతదిచ్ఛామ్యహం జ్ఞాతుం తత్త్వేన వదతాంవర
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడా! జీవుడు ఎలా శాశ్వతుడవుతాడు? ఇది నిజంగా తెలుసుకోవాలని నాకు ఉంది. దయచేసి చెప్పు.
న జీవనాశోస్తి హి దేహభేదే మిథ్యైతదాహుర్మ్రియతీతి మూఢాః। జీవస్తు దేహాన్తరితః ప్రయాతి దశార్ధతైవాస్ శరీరభేదః
శరీరం పోయినప్పుడు జీవుడు నశించడు. 'అతడు చనిపోయాడు' అని మూర్ఖులు అనడం అబద్ధం. జీవుడు శరీరాన్ని విడిచిపెట్టి వెళ్ళిపోతాడు. నశించేది శరీరమే.
అన్యో హి నాశ్నాతి కృతం హి కర్మ మనుష్యలోకే మనుజస్ కశ్చిత్। యత్తేన కించిద్ధి కృతంహి కర్మ తదశ్నుతే నాస్తి కృతస్య నాశః
మనిషి చేసిన కర్మను ఇంకెవ్వరూ అనుభవించరు. ఏది తానే చేశాడో, దాని ఫలితాన్ని తానే అనుభవిస్తాడు. చేసిన కర్మ నశించదు.
సుపుణ్యశీలా హి భవన్తి పుణ్యా నరాధమాః పాపకృతో భవన్తి। నరోఽనుయాతస్త్విహ కర్మభిః స్వై- స్తతః సముత్పద్యతి భావితస్తైః
మంచి నడవడిక ఉన్నవారు పుణ్యులు అవుతారు. పాపాలు చేసినవారు నరాధములు అవుతారు. మనిషి తన కర్మలను అనుసరిస్తూ, వాటి ప్రకారం పుడతాడు.
కథం సంభవతే యోనౌ కథం వా పుణ్యపాపయోః। జాతీః పుణ్యా హ్యపుణ్యాశ్ కథం గచ్ఛతి సత్తమ
జననం ఎలా జరుగుతుంది? పుణ్యపాపాలు ఎలా పనిచేస్తాయి? పుణ్య జన్మలు, అపుణ్య జన్మలు ఎలా వస్తాయి, మహాత్మా?
గర్భాధానసమాయుక్తం కర్మేదం సంప్రదృశ్యతే। సమాసేన తు తే క్షిప్రం ప్రవక్ష్యామి ద్విజోత్తమ
గర్భధారణతో ఈ కర్మ సంబంధమై ఉంటుంది. ద్విజశ్రేష్ఠా! దీనిని సంక్షిప్తంగా త్వరగా నీకు చెప్పుతాను.
యథా సంభృతసంభారః పునరేవ ప్రజాయతే। శుభకృచ్ఛుభయోనీషు పాపకృత్పాపయోనిషు
ఎలా ఒకరు అవసరమైన వస్తువులు కూడగట్టుకుంటే మళ్లీ పుడతారో, అలాగే మంచి పనులు చేసినవారు శుభమైన గర్భాల్లో జన్మిస్తారు, చెడు పనులు చేసినవారు చెడ్డ గర్భాల్లో పుడతారు.
శుభైః ప్రయోగైర్దేవత్వంవ్యామిశ్రైర్మానుషో భవేత్। మోహనీయైర్వియోనీషు త్వధోగామీ చ కిల్బిషైః
శుభమైన పనుల వల్ల దేవతలుగా అవుతారు; కలిసిన పనుల వల్ల మనుషులుగా పుడతారు; మాయాజాలమైన చెడు పనుల వల్ల దిగువ జన్మలు పొందుతారు.
జాతిమృత్యుజరాదుఃఖైః సతతం సమభిద్రుతః। సంసారే పచ్యమానశ్చ దోషైరాత్మకృతైర్నరః
పుట్టడం, మరణం, వృద్ధాప్యం వంటి బాధలతో ఎప్పుడూ బాధపడుతూ, మనిషి తనే చేసిన తప్పుల వల్ల ఈ లోకంలో తాపత్రయానికి గురవుతాడు.
తిర్యగ్యోనిసహస్రాణి గత్వా నరకమేవ చ। జీవాః సంపరివర్తన్తే కర్మబన్ధనిబన్ధనాః
జీవులు వేలాది జంతు జన్మలు, నరకానుభవం పొందిన తరువాత కూడా, తమ కర్మ బంధనాలకు లోబడి తిరుగుతూనే ఉంటారు.
జన్తుస్తు కర్మభిస్తైస్తైః స్వకృతైః ప్రేత్య దుఃఖితః। తద్దుఃఖప్రతిఘాతార్థమపుణ్యాం యోనిమాప్నుతే
ప్రాణి తనే చేసిన పనుల వల్ల మరణానంతరం బాధపడుతూ, ఆ బాధకు ప్రతిఫలంగా మరొక దుఃఖమైన జన్మను పొందుతుంది.
తతః కర్మ సమాదత్తే పునరన్యన్నవం బహు। పచ్యతే తు పునస్తేన భుక్త్వాఽపథ్యమివాతురః
తర్వాత, మళ్లీ కొత్త పనులు చేస్తూ, వాటి ఫలితంగా మరలా బాధపడతాడు. ఇది ఆరోగ్యంలేని మనిషి అనారోగ్యకరమైన ఆహారం తిని బాధపడినట్టు.
అజస్రమేవ దుఃఖార్తోఽదుఃఖితః సుఖిసంజ్ఞితః। తతో నివృత్తబన్ధత్వాత్కర్మణాముదయాదపి
ఎప్పుడూ బాధతో బాధపడుతూ, బాధ లేకపోతే సంతోషంగా ఉన్నానని భావించినా, కర్మ బంధనానికి లోబడి ఉంటాడు. కానీ కర్మలు పూర్తయితే విముక్తి పొందుతాడు.
పరిక్రామతి సంసారే చక్రవద్బహువేదనః। స చేన్నివృత్తబన్ధస్తు విశుద్ధశ్చాపి కర్మభిః
అతడు సంసారంలో చక్రంలా తిరుగుతూ ఎన్నో బాధలు అనుభవిస్తాడు. కానీ కర్మ బంధనాలు తొలగి, తన పనుల వల్ల పవిత్రుడైతే—