అబ్రువన్కస్యచిన్నిన్దామాత్మపూజామవర్ణయన్। న కశ్చిద్గుణసంపన్నః ప్రకాశో భువి దృశ్యతే
ఇతరులను నిందిస్తూ, తనను తాను పొగిడే వాడిలో గుణాలు, మహిమ ఉండవు; భూమిపై అలాంటి మహాత్ములు కనిపించరు.
వికర్మణా తప్యమానః పాపాద్విపరిముచ్యతే। న తత్కుర్యాం పునరితి ద్వితీయాత్పరిముచ్యతే
తన తప్పు చేతల వల్ల బాధపడే వాడు పాపం నుంచి విముక్తి పొందుతాడు; ఇకపై ఇలా చేయను అని నిశ్చయించుకుంటే రెండవసారి కూడా విముక్తి కలుగుతుంది.
కర్మణా యేన కేనాపి పాపాత్మా ద్విజసత్తమ। ఏవం శ్రుతిరియం బ్రహ్మన్ధర్మేషు ప్రతిదృశ్యతే
ఏదైనా పనితో పాపాత్ముడు, ద్విజశ్రేష్ఠ, ధర్మశాస్త్రాల్లో చెప్పిన ప్రకారం, పాపం నుండి విముక్తి పొందవచ్చని వేదాలు చెబుతున్నాయి.
పాపని బుద్ధ్వేహ పురా కృతాని స్వధర్మశీలో వినిహన్తి పశ్చాత్। ధర్మో బ్రహ్మన్నుదతే బ్రాహ్మణానాం యత్కుర్వతే పాపమిహ ప్రమాదాత్
ఇంతకుముందు చేసిన పాపాలను గుర్తించి, తన కర్తవ్యాన్ని నిబద్ధంగా పాటించే వాడు వాటిని తరువాత నశింపజేస్తాడు; బ్రాహ్మణుడా, అప్రమత్తత వల్ల ఇక్కడ పాపం చేసినా, ధర్మమే చివరకు పైకి వస్తుంది.
పాపం కృత్వా హి మన్యేత నాహమస్మీతి పూరుషః। [తం తు దేవాః ప్రపశ్యన్తి స్వస్యైవాన్తరపూరుషః]
పాపం చేసిన తరువాత, "నేను కాదు" అని మనిషి అనుకున్నా, దేవతలు, అతని అంతరాత్మ మాత్రం నిజాన్ని స్పష్టంగా చూస్తాయి.
చికీర్షేదేవ కల్యాయణం శ్రద్దధానోఽనసూయకః
మనిషి శ్రద్ధతో, అసూయ లేకుండా, మంచి కోసం మాత్రమే కార్యాలు చేయాలి.
వసనస్యేవ చ్ఛిద్రాణఇ సాధూనాం వివృణోతి యః। `అపశ్యన్నాత్మనో దోషాన్స పాపః ప్రేత్య నశ్యతి
బట్టలో ఉన్న రంధ్రాలు లోపలని చూపినట్టు, తన తప్పులను చూడని పాపాత్ముడు మరణించిన తరువాత నశించిపోతాడు.
పాపం చేత్పురుషః కృత్వా కల్యాణమభిపద్యతే। ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యో మహాభ్రేణేవ చన్ద్రమాః
పాపం చేసినవాడు మంచి మార్గాన్ని ఎంచుకుంటే, అతడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు; అది పెద్ద మబ్బు నుండి చంద్రుడు బయటపడినట్టే.
యథాఽఽదిత్యః సముద్యన్వై తమః సర్వం వ్యపోహతి। ఏవం కల్యాణమాతిష్ఠన్సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
ఎలా ఉదయించే సూర్యుడు చీకటిని పోగొట్టాడో, అలాగే మంచి పనులు చేస్తే అన్ని పాపాలు పోతాయి.
పాపానాం విద్ధ్యధిష్ఠానం లోభమోహౌ ద్విజోత్తమ। `తస్మాత్తౌ విదుషా విప్ర వర్జనీయౌ విశేషతః
పాపాలకు మూలం లోభం, మాయ అని తెలుసుకో, ద్విజశ్రేష్ఠ; అందుకే, జ్ఞానులు వీటిని తప్పక దూరంగా పెట్టాలి.
లుబధాః పాపం వ్యవస్యన్తి నరా నాతిబహుశ్రుతాః। అధర్మ్యా ధర్మరూపేణ తృణైః కూపా ఇవావృతాః
లోభులు, ఎక్కువగా చదవని వారు పాపం చేయాలని నిర్ణయిస్తారు; వారు ధర్మమయంగా కనిపించినా, నిజానికి అధర్ములు—పూలతో కప్పబడిన బావుల్లా.
యేషాం పఞ్ పవిత్రాణి ప్రలాపా ధర్మసంశ్రితః। సర్వం హి విద్యతే తేషు శిష్టాచారః సుదుర్లభః
ఎవరికి మాటలు ఎప్పుడూ పవిత్రంగా, ధర్మంలో నిబద్ధంగా ఉంటాయో, వారిలోనే మంచి ఆచరణ కనిపిస్తుంది; అయినా, నిజమైన సంస్కారం చాలా అరుదుగా లభిస్తుంది.
స తు విప్రో మహాప్రాజ్ఞ ధర్మవ్యాధమపృచ్ఛత। శిష్టాచారం కథమహం విద్యామితి నరోత్తమ
ఆ బ్రాహ్మణుడు, మహాజ్ఞాని, ధర్మవ్యాధునిని అడిగాడు: "శిష్టుల ఆచరణ ఎలా తెలుసుకోవాలో చెప్పు, నరశ్రేష్ఠా!"
పఞ్చ కాని పవిత్రాణి శిష్టాచారేషు నిత్యదా'। ఏతదిచ్ఛామి భద్రం తే శ్రోతుం ధర్మభృతాంవర। త్వత్తో మహామతే వ్యాధ తద్బ్రవీహి యథాతథమ్
"శిష్టుల ఆచరణలో ఎప్పుడూ ఉండే ఐదు పవిత్రతలు ఏమిటి? ఇవి వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది, ధర్మవంతులలో శ్రేష్ఠుడా! మహామతి వ్యాధా, నిజంగా చెప్పు."
యజ్ఞో దానం తపో వేదాః సత్యం చ ద్విజసత్తమ। పఞ్చైతాని పవిత్రాణి శిష్టాచారేషు నిత్యదా
యజ్ఞం, దానం, తపస్సు, వేదాలు, సత్యం — ఈ ఐదు మంచి స్వభావం ఉన్నవారిలో ఎప్పుడూ పవిత్రంగా ఉంటాయి, ద్విజశ్రేష్ఠ.
కామక్రోధౌ వశే కృత్వా దమ్భం లోభమనార్జవమ్। ధర్మమిత్యేవం సంతుష్టాస్తే శిష్టాః శిష్టసంమతాః
కామం, కోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకొని, అహంకారం, లోభం, మోసాన్ని విడిచిపెట్టి, ధర్మంలో సంతృప్తిగా ఉండేవారు నిజమైన మంచి వారు, మంచి వారి అభిమానం పొందుతారు.
న తేషాం భిద్యతే వృత్తం యజ్ఞస్వాధ్యాయశీలినామ్। ఆచారపాలనం చైవ ద్వితీయం శిష్టలక్షణమ్
యజ్ఞం, వేదపఠనంలో నిమగ్నమైనవారి ఆచరణ ఎప్పుడూ మారదు. మంచి వారి రెండవ లక్షణం సదాచారాన్ని పాటించడమే.
గురుశుశ్రూషణం సత్యమక్రోధో దానమేవ చ। ఏతచ్చతుష్టయం బ్రహ్మఞ్శిష్టాచారేషు నిత్యదా
గురువుకు సేవ చేయడం, సత్యంగా ఉండడం, కోపం లేకపోవడం, దానం చేయడం — ఈ నాలుగు మంచి స్వభావం ఉన్నవారిలో ఎప్పుడూ ఉంటాయి, బ్రహ్మన్.
శిష్టాచారే మనః కృత్వా ప్రతిష్ఠాప్య చ సర్వశః। యామయం లభతే తుష్టిం సా న శక్యా హ్యతోఽన్యథా
మంచి ఆచారంపై మనసు నిలిపి, దాన్ని పూర్తిగా స్థిరపరిస్తే వచ్చే సంతృప్తి, వేరే విధంగా పొందలేరు.
వేదస్యోపనిషత్సత్యం సత్యస్యోపనిషద్దమః। దమస్యోపనిషత్త్యాగః శిష్టాచారేషు నిత్యదా
వేదానికి మూలం సత్యం, సత్యానికి మూలం దమం, దమానికి మూలం త్యాగం — ఇవన్నీ మంచి స్వభావం ఉన్నవారిలో ఎప్పుడూ ఉంటాయి.
యే తు ధర్మానసూయన్తే బుద్ధిమోహాన్వితా నరాః। అపథా గచ్ఛతాం తేషామనుయాతా చ పీడ్యతే
బుద్ధి మాయతో ధర్మాన్ని తప్పుగా చూసేవారు తప్పు మార్గంలో నడుస్తారు. వారిని అనుసరించేవారూ బాధపడతారు.
యే తు శిష్టాః సునియతాః శ్రుతిత్యాగపరాయణాః। ధర్మపన్థానమారూఢాః సత్యధర్మపరాయణాః
మంచి ఆచారంతో, క్రమశిక్షణతో, వేదపఠనానికి, త్యాగానికి నిబద్ధులై, ధర్మమార్గంలో నడిచేవారు సత్యధర్మాలకు పరాయణులు.
నియచ్ఛన్తి పరాం బుద్ధిం శిష్టాచారాన్వితా జనాః। ఉపాధ్యాయమతే యుక్తాః స్థిత్యా ధర్మార్థదర్శినః
మంచి ఆచారంతో ఉన్నవారు తమ బుద్ధిని నియంత్రించి, ఉపాధ్యాయుని అభిప్రాయానికి అనుగుణంగా, స్థిరంగా ఉండి ధర్మార్థాలను గ్రహిస్తారు.
నాస్తికాన్భిన్నమర్యాదాన్క్రూరాన్పాపమతౌ స్థితాన్। త్యజ తాఞ్జ్ఞానమాశ్రిత్య ధార్మికానుపసేవ్య చ
నాస్తికులను, నియమాలు లంగించేవారిని, క్రూరులను, పాపకార్యాలలో ఉన్నవారిని వదిలిపెట్టి, జ్ఞానాన్ని ఆశ్రయించి, ధార్మికులను సేవించు.
కామలోభగ్రహాకీర్ణం పఞ్చేన్ద్రియజలాం నదీమ్। నావం ధృతిమయీం కృత్వా జన్మదుర్గాణి సంతర
కామం, లోభం అనే మొసళ్లతో నిండిన ఐదు ఇంద్రియాల నదిని, ధైర్యం అనే పడవతో దాటి, జన్మసముద్రాన్ని గట్టెక్కు.
క్రమేణ సంచితో ధర్మో బుద్ధియోగమయో మహాన్। శిష్టాచారే భవేత్సాధూ రాగః శుక్లే వ వాససి
బుద్ధి, నియమంతో కూడిన ధర్మాన్ని క్రమంగా కూడబెట్టుకుంటే, అది మంచి ఆచారంలో మెరుగు పడి, తెల్ల వస్త్రంలో రంగు పడ్డట్టు పరిపూర్ణమవుతుంది.
అహింసా సత్యవచనం సర్వభూతహితం పరమ్। అహింసా పరమో ధర్మః స చ సత్యే ప్రతిష్ఠితః। సత్యం కృత్వా ప్రతిష్ఠాం తు ప్రవర్తన్తే ప్రవృత్తయః
అహింస, సత్యవాక్యం, సమస్త జీవుల శ్రేయస్సు — అహింసే పరమధర్మం, అది సత్యంలో నిలబడింది. సత్యం స్థిరపడితే, అన్ని శుభగుణాలు పుట్టుకొస్తాయి.
సత్యమేవ గరీయస్తు శిష్టాచారనిషేవితమ్। ఆచారశ్చ సతాం ధర్మః సన్తో హ్యాచారలక్షణాః
సత్యమే గొప్పది, అది మంచి ఆచారంలో ఉన్నవారు ఆచరిస్తారు. మంచి వారి ధర్మం సదాచారమే, వారు ఆచారమే లక్షణంగా ఉంటారు.
యో యథా ప్రకృతిర్జన్తుః స స్వాం ప్రకృతిమశ్నుతే। పాపాత్మా క్రోధకామాదీన్దోషానాప్నోత్యనాత్మవాన్
ప్రతి ప్రాణికి ఏ స్వభావమో, అది తానే పొందుతుంది. పాపబుద్ధి, కోపం, కామం వంటి దోషాలతో ఉన్నవారు, ఆ దోషాలే పొందుతారు.
ఆరమ్భో న్యాయయుక్తో యః స హి ధఱ్మ ఇతి స్మృతః। అనాచారస్త్వధ్రమేతి ఏతచ్ఛిష్టానుశాసనమ్
న్యాయానికి అనుగుణంగా చేసే కార్యమే ధర్మం, సదాచారం లేని కార్యం అధర్మం — ఇదే మంచి వారి ఉపదేశం.