శక్త్యాఽన్నదానం సతతం తితిక్షా ధర్మనిత్యతా। యథార్హం ప్రతిపూజా చ సర్వభూతేషు వై దయా
తన శక్తికి తగ్గట్టు ఎప్పుడూ అన్నదానం చేయడం, సహనం, ధర్మాన్ని నిత్యం పాటించడం, యోగ్యుల్ని గౌరవించడం, అన్ని జీవులపై దయ చూపడం — ఇవే ముఖ్యమైనవిగా భావించాలి.
త్యాగాన్నాన్యత్ర మర్త్యానాం గుణాస్తిష్ఠాన్తి పూరుషే। మృషావాదం పరిహరేత్కుర్యాత్ప్రియమయాచితః
త్యాగం తప్ప మరే గుణమూ మానవుల్లో నిలవదు. అబద్ధం చెప్పకుండా, ఎవరు అడిగినా ప్రేమగా సహాయం చేయాలి.
న చ కామాన్న సంరమ్భాన్న ద్వేషాద్ధర్మముత్సృజేత్। ప్రియే నాతిభృశం హృష్యేదప్రియే న చ సంజ్వరేత్
కామం, కోపం, ద్వేషం వల్ల ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టకూడదు. ఇష్టమైన విషయాల్లో ఎక్కువ ఆనందించకూడదు; ఇష్టంలేని విషయాల్లో బాధపడకూడదు.
న ముహ్యేదర్థకృచ్ఛ్రేషు న చ ధఱ్మం పరిత్యజేత్। కర్మ చేత్కించిదన్యత్స్యాదితరన్న తదాచరేత్
కష్టాల్లో మనస్సు తలకిందులవ్వకూడదు, ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టకూడదు. ఇంకేదైనా పనిలా అనిపించినా, అది చేయకూడదు.
యత్కల్యాణమభిధ్యాయేత్తత్రాత్మానం నియోజయేత్। న పాపం ప్రతి పాపః స్యాత్సాధురేవ సదా భవేత్
మంచి దిశగా మనసును పెట్టాలి. చెడ్డవారికి ప్రతీకారం చేయకుండా, ఎప్పుడూ మంచివాడిగా ఉండాలి.
ఆత్మనైవ హతః పాపో యః పాపం కర్తుమిచ్ఛతి। కర్మ చైతదసాధూనాం వృజినానామసాధుకమ్
చెడు చేయాలనుకునే వాడు తన చేతనే నాశనం అవుతాడు. అలాంటి పనులు దుర్మార్గులకు కూడా తగవు.
న ధర్మోస్తీతి మన్వానాః శుచీనవహసన్తి యే। అశ్రద్దధానా ధర్మస్ తే నశ్యన్తి న సంశయః
ధర్మం లేదని నమ్మి, పవిత్రులను ఎగతాళి చేసే వారు, విశ్వాసం లేని వారు—వారు తప్పు మార్గంలో నశించిపోతారు; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
మహాదృతిరివాధ్మాతః పాపో భవతి నిత్యదా। `సాధుః సన్నతిమానేవ సర్వత్రద్విజసత్తమ
ఎప్పుడూ గర్వంతో ఉప్పొంగిపోయేవాడు, పెద్ద కొండలా పాపాత్ముడవుతాడు; కానీ మంచి మనిషి ఎక్కడైనా వినయంగా ఉంటాడు, ద్విజశ్రేష్ఠ.
మూఢానామవలిప్తానామసారం భాషితం భవేత్। దర్శయన్త్యన్తరాత్మానం దివా రూపమివాంశుమాన్
మూర్ఖులు, అహంకారులు మాట్లాడేది అసారంగా ఉంటుంది; వాళ్ల అంతరాత్మ బయటపడుతుంది, పగలు సూర్యుడు తన రూపాన్ని చూపినట్లు.
న లోకే రాజతే మూర్ఖః కేవలాత్మప్రశంసయా। అపిచేహ మృజాహీనః కృతవిద్యః ప్రకాశతే
తనను తాను పొగిడితే మూర్ఖుడు లోకంలో వెలుగుపెట్టడు; అలాగే, పవిత్రత లేని విద్యావంతుడు కూడా ఇక్కడ ప్రసిద్ధి చెందడు.
అబ్రువన్కస్యచిన్నిన్దామాత్మపూజామవర్ణయన్। న కశ్చిద్గుణసంపన్నః ప్రకాశో భువి దృశ్యతే
ఇతరులను నిందిస్తూ, తనను తాను పొగిడే వాడిలో గుణాలు, మహిమ ఉండవు; భూమిపై అలాంటి మహాత్ములు కనిపించరు.
వికర్మణా తప్యమానః పాపాద్విపరిముచ్యతే। న తత్కుర్యాం పునరితి ద్వితీయాత్పరిముచ్యతే
తన తప్పు చేతల వల్ల బాధపడే వాడు పాపం నుంచి విముక్తి పొందుతాడు; ఇకపై ఇలా చేయను అని నిశ్చయించుకుంటే రెండవసారి కూడా విముక్తి కలుగుతుంది.
కర్మణా యేన కేనాపి పాపాత్మా ద్విజసత్తమ। ఏవం శ్రుతిరియం బ్రహ్మన్ధర్మేషు ప్రతిదృశ్యతే
ఏదైనా పనితో పాపాత్ముడు, ద్విజశ్రేష్ఠ, ధర్మశాస్త్రాల్లో చెప్పిన ప్రకారం, పాపం నుండి విముక్తి పొందవచ్చని వేదాలు చెబుతున్నాయి.
పాపని బుద్ధ్వేహ పురా కృతాని స్వధర్మశీలో వినిహన్తి పశ్చాత్। ధర్మో బ్రహ్మన్నుదతే బ్రాహ్మణానాం యత్కుర్వతే పాపమిహ ప్రమాదాత్
ఇంతకుముందు చేసిన పాపాలను గుర్తించి, తన కర్తవ్యాన్ని నిబద్ధంగా పాటించే వాడు వాటిని తరువాత నశింపజేస్తాడు; బ్రాహ్మణుడా, అప్రమత్తత వల్ల ఇక్కడ పాపం చేసినా, ధర్మమే చివరకు పైకి వస్తుంది.
పాపం కృత్వా హి మన్యేత నాహమస్మీతి పూరుషః। [తం తు దేవాః ప్రపశ్యన్తి స్వస్యైవాన్తరపూరుషః]
పాపం చేసిన తరువాత, "నేను కాదు" అని మనిషి అనుకున్నా, దేవతలు, అతని అంతరాత్మ మాత్రం నిజాన్ని స్పష్టంగా చూస్తాయి.
చికీర్షేదేవ కల్యాయణం శ్రద్దధానోఽనసూయకః
మనిషి శ్రద్ధతో, అసూయ లేకుండా, మంచి కోసం మాత్రమే కార్యాలు చేయాలి.
వసనస్యేవ చ్ఛిద్రాణఇ సాధూనాం వివృణోతి యః। `అపశ్యన్నాత్మనో దోషాన్స పాపః ప్రేత్య నశ్యతి
బట్టలో ఉన్న రంధ్రాలు లోపలని చూపినట్టు, తన తప్పులను చూడని పాపాత్ముడు మరణించిన తరువాత నశించిపోతాడు.
పాపం చేత్పురుషః కృత్వా కల్యాణమభిపద్యతే। ముచ్యతే సర్వపాపేభ్యో మహాభ్రేణేవ చన్ద్రమాః
పాపం చేసినవాడు మంచి మార్గాన్ని ఎంచుకుంటే, అతడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు; అది పెద్ద మబ్బు నుండి చంద్రుడు బయటపడినట్టే.
యథాఽఽదిత్యః సముద్యన్వై తమః సర్వం వ్యపోహతి। ఏవం కల్యాణమాతిష్ఠన్సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
ఎలా ఉదయించే సూర్యుడు చీకటిని పోగొట్టాడో, అలాగే మంచి పనులు చేస్తే అన్ని పాపాలు పోతాయి.
పాపానాం విద్ధ్యధిష్ఠానం లోభమోహౌ ద్విజోత్తమ। `తస్మాత్తౌ విదుషా విప్ర వర్జనీయౌ విశేషతః
పాపాలకు మూలం లోభం, మాయ అని తెలుసుకో, ద్విజశ్రేష్ఠ; అందుకే, జ్ఞానులు వీటిని తప్పక దూరంగా పెట్టాలి.
లుబధాః పాపం వ్యవస్యన్తి నరా నాతిబహుశ్రుతాః। అధర్మ్యా ధర్మరూపేణ తృణైః కూపా ఇవావృతాః
లోభులు, ఎక్కువగా చదవని వారు పాపం చేయాలని నిర్ణయిస్తారు; వారు ధర్మమయంగా కనిపించినా, నిజానికి అధర్ములు—పూలతో కప్పబడిన బావుల్లా.
యేషాం పఞ్ పవిత్రాణి ప్రలాపా ధర్మసంశ్రితః। సర్వం హి విద్యతే తేషు శిష్టాచారః సుదుర్లభః
ఎవరికి మాటలు ఎప్పుడూ పవిత్రంగా, ధర్మంలో నిబద్ధంగా ఉంటాయో, వారిలోనే మంచి ఆచరణ కనిపిస్తుంది; అయినా, నిజమైన సంస్కారం చాలా అరుదుగా లభిస్తుంది.
స తు విప్రో మహాప్రాజ్ఞ ధర్మవ్యాధమపృచ్ఛత। శిష్టాచారం కథమహం విద్యామితి నరోత్తమ
ఆ బ్రాహ్మణుడు, మహాజ్ఞాని, ధర్మవ్యాధునిని అడిగాడు: "శిష్టుల ఆచరణ ఎలా తెలుసుకోవాలో చెప్పు, నరశ్రేష్ఠా!"
పఞ్చ కాని పవిత్రాణి శిష్టాచారేషు నిత్యదా'। ఏతదిచ్ఛామి భద్రం తే శ్రోతుం ధర్మభృతాంవర। త్వత్తో మహామతే వ్యాధ తద్బ్రవీహి యథాతథమ్
"శిష్టుల ఆచరణలో ఎప్పుడూ ఉండే ఐదు పవిత్రతలు ఏమిటి? ఇవి వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది, ధర్మవంతులలో శ్రేష్ఠుడా! మహామతి వ్యాధా, నిజంగా చెప్పు."
యజ్ఞో దానం తపో వేదాః సత్యం చ ద్విజసత్తమ। పఞ్చైతాని పవిత్రాణి శిష్టాచారేషు నిత్యదా
యజ్ఞం, దానం, తపస్సు, వేదాలు, సత్యం — ఈ ఐదు మంచి స్వభావం ఉన్నవారిలో ఎప్పుడూ పవిత్రంగా ఉంటాయి, ద్విజశ్రేష్ఠ.
కామక్రోధౌ వశే కృత్వా దమ్భం లోభమనార్జవమ్। ధర్మమిత్యేవం సంతుష్టాస్తే శిష్టాః శిష్టసంమతాః
కామం, కోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకొని, అహంకారం, లోభం, మోసాన్ని విడిచిపెట్టి, ధర్మంలో సంతృప్తిగా ఉండేవారు నిజమైన మంచి వారు, మంచి వారి అభిమానం పొందుతారు.
న తేషాం భిద్యతే వృత్తం యజ్ఞస్వాధ్యాయశీలినామ్। ఆచారపాలనం చైవ ద్వితీయం శిష్టలక్షణమ్
యజ్ఞం, వేదపఠనంలో నిమగ్నమైనవారి ఆచరణ ఎప్పుడూ మారదు. మంచి వారి రెండవ లక్షణం సదాచారాన్ని పాటించడమే.
గురుశుశ్రూషణం సత్యమక్రోధో దానమేవ చ। ఏతచ్చతుష్టయం బ్రహ్మఞ్శిష్టాచారేషు నిత్యదా
గురువుకు సేవ చేయడం, సత్యంగా ఉండడం, కోపం లేకపోవడం, దానం చేయడం — ఈ నాలుగు మంచి స్వభావం ఉన్నవారిలో ఎప్పుడూ ఉంటాయి, బ్రహ్మన్.
శిష్టాచారే మనః కృత్వా ప్రతిష్ఠాప్య చ సర్వశః। యామయం లభతే తుష్టిం సా న శక్యా హ్యతోఽన్యథా
మంచి ఆచారంపై మనసు నిలిపి, దాన్ని పూర్తిగా స్థిరపరిస్తే వచ్చే సంతృప్తి, వేరే విధంగా పొందలేరు.
వేదస్యోపనిషత్సత్యం సత్యస్యోపనిషద్దమః। దమస్యోపనిషత్త్యాగః శిష్టాచారేషు నిత్యదా
వేదానికి మూలం సత్యం, సత్యానికి మూలం దమం, దమానికి మూలం త్యాగం — ఇవన్నీ మంచి స్వభావం ఉన్నవారిలో ఎప్పుడూ ఉంటాయి.