విధాత్రా విహితం పూర్వం కర్మ స్వమనుపాలయన్। ప్రయత్నాచ్చ గురూ వృద్ధౌ శుశ్రూషేఽహం ద్విజోత్తమ
"సృష్టికర్త ఇచ్చిన పనిని నేను నిబద్ధతతో చేస్తూ, నా గురువులు, పెద్దలను శ్రద్ధగా సేవించాను, ద్విజశ్రేష్ఠుడా," అని అన్నాడు.
సత్యం వదే నాభ్యసూయే యథాశక్తి దదామి చ। దేవతాతిథిభృత్యానామవశిష్టేన వర్తయే
"నేను ఎప్పుడూ నిజం మాట్లాడుతాను, ఎవ్వరిపట్ల అసూయ చూపను, నా శక్తికి తగినంత దానం చేస్తాను. మిగిలినదానితో దేవతలు, అతిథులు, పనివారిని పోషిస్తాను," అని అన్నాడు.
న కుత్సయామ్యహం కించిన్న గర్హే బలవత్తరమ్। కృతమన్వేతి కర్తారం పురా కర్మ ద్విజేత్తమ
"నేను ఏ పనినీ తక్కువగా చూడను, బలమైనదాన్ని నిందించను. చేసిన పని, చేసే మనిషిని అనుసరిస్తుంది, ద్విజశ్రేష్ఠుడా," అని అన్నాడు.
కృషిగోరక్ష్యవాణిజ్యమిహ లోకస్య జీవనమ్। దణ్డనీతిస్త్రయో విద్యా తేన లోకో భవత్యుత
"ఈ లోకంలో ప్రజల జీవనాధారం వ్యవసాయం, పశుపోషణ, వ్యాపారం. వీటితో పాటు శిక్ష విధానం కూడా ప్రపంచాన్ని నిలబెడుతుంది," అని అన్నాడు.
కర్మ శూద్రే కృషిర్వైశ్యే సంగ్రామః క్షత్రియే స్మృతః। బ్రహ్మచర్యతపోమన్త్రాః సత్యం చ బ్రాహ్మణే సదా
"వ్యవసాయం శూద్రుని ధర్మం, వ్యాపారం వైశ్యునిది, యుద్ధం క్షత్రియునిది. బ్రాహ్మణునికి బ్రహ్మచర్యం, తపస్సు, మంత్రపఠనం, సత్యం ఎప్పుడూ ఉండాలి," అని అన్నాడు.
రాజా ప్రశాస్తి ధర్మేణ స్వకర్మనిరతాః ప్రజాః। వికర్మాణశ్చ యే కేచిత్తాన్యునక్తి స్వకర్మసు
"రాజు ప్రజలు తమ తమ కర్తవ్యాల్లో నిబద్ధంగా ఉన్నప్పుడు ధర్మంతో పాలిస్తాడు. ఎవరు తప్పుగా ప్రవర్తిస్తే, వారిని వారి పనులనుంచి ఆపుతాడు," అని అన్నాడు.
భేతవ్యం హి సదా రాజ్ఞాం ప్రజానామధిపా హితే। మారయన్తి వికర్మస్థం లుబ్ధా మృగమివేషుభిః
"ప్రజల శ్రేయస్సు కోరే పాలకులను ఎప్పుడూ భయపడాలి. వారు తప్పు చేసే, లోభులను, వ్యాధిలా బాణాలతో మృగాన్ని చంపినట్లు సంహరిస్తారు," అని అన్నాడు.
జనకస్యేహ విప్రర్షే వికర్మస్థో న విద్యతే। స్వకర్మనిరతా వర్ణాశ్చత్వారోపి ద్విజోత్తమ
"జనకుని రాజ్యంలో, బ్రాహ్మణ మహర్షీ, ఎవ్వరూ తప్పు చేయరు. నాలుగు వర్ణాలవారు తమ తమ కర్తవ్యాల్లో నిబద్ధంగా ఉంటారు, ద్విజశ్రేష్ఠుడా," అని అన్నాడు.
స ఏష జనకో రాజా దుర్వృత్తమపి చేత్సుతమ్। దణ్డ్యం దణ్డే నిక్షిపతి యథా న గ్లాతి ధార్మికమ్
ఈ జనకుడు రాజు, తన కుమారుడు చెడు పనులు చేసినా, ధర్మాన్ని పాటిస్తూ శిక్ష విధిస్తాడు. అలా ధార్మికులు ఎలాంటి హాని చెందకుండా కాపాడతాడు.
సుయుక్తచారో నృపతిః సర్వం ధర్మేణ పశ్యతి। శ్రీశ్చ రాజ్యం చ దణ్డశ్చ క్షత్రియాణాం ద్విజోత్తమ
రాజు మంచి బుద్ధితో అన్నీ విషయాలను ధర్మబద్ధంగా పరిశీలిస్తాడు. ధనం, రాజ్యం, శిక్ష — ఇవన్నీ క్షత్రియులకు చెందుతాయి, బ్రాహ్మణోత్తమా!
రాజానో హి స్వధర్మేణ శ్రియమిచ్ఛన్తి భూయసీమ్। సర్వేషామేవ వర్ణానాం త్రాతా రాజా భవత్యుత
రాజులు తమ కర్తవ్యాన్ని నిబద్ధంగా పాటిస్తూ ఎక్కువ ఐశ్వర్యాన్ని కోరుకుంటారు. నిజంగా, రాజు అన్ని వర్ణాల ప్రజలను రక్షించే వాడవుతాడు.
పరేణ హి హతాన్బ్రహ్మన్వరాహమహిషానహమ్। న స్వయం హన్మి విప్రర్షే విక్రీణామి సదా త్వహమ్
బ్రాహ్మణా! నేను ఎప్పుడూ స్వయంగా కాడెం, ఎద్దు, అడవి పంది వేటాడను. అవి ఇతరులతో చేయిస్తాను. అలాగే, వాటిని ఎప్పుడూ అమ్మను కూడా.
న భక్షయామి మాంసాని ఋతుగామీ తథాహ్యహమ్। సదోపవాసీ చ తథా నక్తభోజీ సదా ద్విజ
నేను మాంసం తినను. ఋతువులను పాటిస్తాను. ఎప్పుడూ ఉపవాసం ఉంటాను. రాత్రిపూట మాత్రమే భోజనం చేస్తాను, ద్విజుడా!
అశీలశ్చాపి పురుషో భూత్వా భవతి శీలవాన్। ప్రాణిహింసారతిశ్చాపి భవతే ధార్మికః పునః
ధర్మం లేని వాడు కూడా మంచివాడిగా మారవచ్చు. ప్రాణులను హింసించడంలో ఆనందించే వాడు కూడా మళ్లీ ధార్మికుడిగా మారవచ్చు.
వ్యభిచారాననరేన్ద్రాణాం ధర్మః సంకీర్యతే మహాన్। అధర్మో వర్తతే చాపి సంకీర్యన్తే తతః ప్రజాః
రాజులు తప్పులు చేస్తే, ధర్మం చాలా కలుషితమవుతుంది. అప్పుడు అధర్మం పెరుగుతుంది. దాంతో ప్రజలు కూడా చెడిపోతారు.
భేరుణ్డా వామనాః కుబ్జాః స్థూలశీర్షాస్తథైవ చ। క్లీబాశ్చాన్ధాశ్చ బధిరా జాయన్తేఽత్యుచ్చలోచనాః
బెరుండాలు, చిన్నవాళ్లు, వంకరవాళ్లు, పెద్ద తలలు, శక్తిలేని వారు, అంధులు, చెవిటివారు, ఎక్కువగా పొడవైన కళ్లవారు — వీరందరూ జన్మిస్తారు.
పార్థివానామధర్మత్వాత్ప్రజానామభవః సదా। స ఏష రాజా జనకః ప్రజా ధర్మేణ పశ్యతి
రాజులు అధర్మంగా ప్రవర్తిస్తే ప్రజల్లో ఎప్పుడూ లోపాలు వస్తుంటాయి. కాని ఈ జనకుడు రాజు తన ప్రజలను ధర్మబద్ధంగా చూస్తాడు.
అనుగృహ్ణన్ప్రజాః సర్వాః స్వధర్మనిరతాః సదా। `పాత్యేష రాజా జనకః పితృవద్ద్విజసత్తమ
తన ప్రజలు ఎప్పుడూ తమ కర్తవ్యాన్ని నిబద్ధంగా పాటించేవారు. వారందరినీ ఈ జనకుడు రాజు తండ్రిలా కాపాడతాడు, ద్విజశ్రేష్ఠుడా!
యేచైవ మాం ప్రశంసన్తి యేచ నిన్దన్తి మానవాః। సర్వాన్సుపరిణీతేన కర్మాణా తోషయామ్యహమ్
నన్ను ప్రశంసించే వారు, నిందించే వారు — అందరినీ నేను మంచి పనులతో సంతృప్తిపరుస్తాను.
యే జీవన్తి స్వధర్మేణ సంయుఞ్జన్తి చ పార్థివాః। న కించిదుపజీవనతి దాన్తా ఉత్థానసీలినః
తమ కర్తవ్యాన్ని పాటిస్తూ, రాజుతో కలిసి ఉండే వారు వేరే దేనిపైనా ఆధారపడరు. వారు నియమంగా, శ్రమతో జీవిస్తారు.
శక్త్యాఽన్నదానం సతతం తితిక్షా ధర్మనిత్యతా। యథార్హం ప్రతిపూజా చ సర్వభూతేషు వై దయా
తన శక్తికి తగ్గట్టు ఎప్పుడూ అన్నదానం చేయడం, సహనం, ధర్మాన్ని నిత్యం పాటించడం, యోగ్యుల్ని గౌరవించడం, అన్ని జీవులపై దయ చూపడం — ఇవే ముఖ్యమైనవిగా భావించాలి.
త్యాగాన్నాన్యత్ర మర్త్యానాం గుణాస్తిష్ఠాన్తి పూరుషే। మృషావాదం పరిహరేత్కుర్యాత్ప్రియమయాచితః
త్యాగం తప్ప మరే గుణమూ మానవుల్లో నిలవదు. అబద్ధం చెప్పకుండా, ఎవరు అడిగినా ప్రేమగా సహాయం చేయాలి.
న చ కామాన్న సంరమ్భాన్న ద్వేషాద్ధర్మముత్సృజేత్। ప్రియే నాతిభృశం హృష్యేదప్రియే న చ సంజ్వరేత్
కామం, కోపం, ద్వేషం వల్ల ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టకూడదు. ఇష్టమైన విషయాల్లో ఎక్కువ ఆనందించకూడదు; ఇష్టంలేని విషయాల్లో బాధపడకూడదు.
న ముహ్యేదర్థకృచ్ఛ్రేషు న చ ధఱ్మం పరిత్యజేత్। కర్మ చేత్కించిదన్యత్స్యాదితరన్న తదాచరేత్
కష్టాల్లో మనస్సు తలకిందులవ్వకూడదు, ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టకూడదు. ఇంకేదైనా పనిలా అనిపించినా, అది చేయకూడదు.
యత్కల్యాణమభిధ్యాయేత్తత్రాత్మానం నియోజయేత్। న పాపం ప్రతి పాపః స్యాత్సాధురేవ సదా భవేత్
మంచి దిశగా మనసును పెట్టాలి. చెడ్డవారికి ప్రతీకారం చేయకుండా, ఎప్పుడూ మంచివాడిగా ఉండాలి.
ఆత్మనైవ హతః పాపో యః పాపం కర్తుమిచ్ఛతి। కర్మ చైతదసాధూనాం వృజినానామసాధుకమ్
చెడు చేయాలనుకునే వాడు తన చేతనే నాశనం అవుతాడు. అలాంటి పనులు దుర్మార్గులకు కూడా తగవు.
న ధర్మోస్తీతి మన్వానాః శుచీనవహసన్తి యే। అశ్రద్దధానా ధర్మస్ తే నశ్యన్తి న సంశయః
ధర్మం లేదని నమ్మి, పవిత్రులను ఎగతాళి చేసే వారు, విశ్వాసం లేని వారు—వారు తప్పు మార్గంలో నశించిపోతారు; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
మహాదృతిరివాధ్మాతః పాపో భవతి నిత్యదా। `సాధుః సన్నతిమానేవ సర్వత్రద్విజసత్తమ
ఎప్పుడూ గర్వంతో ఉప్పొంగిపోయేవాడు, పెద్ద కొండలా పాపాత్ముడవుతాడు; కానీ మంచి మనిషి ఎక్కడైనా వినయంగా ఉంటాడు, ద్విజశ్రేష్ఠ.
మూఢానామవలిప్తానామసారం భాషితం భవేత్। దర్శయన్త్యన్తరాత్మానం దివా రూపమివాంశుమాన్
మూర్ఖులు, అహంకారులు మాట్లాడేది అసారంగా ఉంటుంది; వాళ్ల అంతరాత్మ బయటపడుతుంది, పగలు సూర్యుడు తన రూపాన్ని చూపినట్లు.
న లోకే రాజతే మూర్ఖః కేవలాత్మప్రశంసయా। అపిచేహ మృజాహీనః కృతవిద్యః ప్రకాశతే
తనను తాను పొగిడితే మూర్ఖుడు లోకంలో వెలుగుపెట్టడు; అలాగే, పవిత్రత లేని విద్యావంతుడు కూడా ఇక్కడ ప్రసిద్ధి చెందడు.