కర్మణా మనసా వాచా నాత్యశ్నాన్నాపి చాపివత్। తం సర్వభావోపగతా పతిశుశ్రూషణే రతా
ఆమె తన చేతలు, మనసు, మాటలతో ఎప్పుడూ ఎక్కువగా లేదా తక్కువగా తినేది కాదు. భర్త సేవలో పూర్తిగా నిమగ్నమై ఉండేది.
సాధ్వాచారా శుచిర్దక్షా కుటుమ్బస్య హితైషిణీ। భర్తుశ్చాపి హితం యత్తత్సతతం సాఽనువర్తతే
ఆమె మంచిగా ప్రవర్తించే, పరిశుద్ధురాలు, పనిలో నిపుణురాలు, ఇంటి మేలుకోసం ప్రయత్నించే, భర్తకు మేలు ఏదైతే ఉందో దాన్ని ఎప్పుడూ అనుసరించే.
దేవతాతిథిభృత్యానాం శ్వశ్రూశ్వశురయోస్తథా। శుశ్రూషణపరా నిత్యం సతతం సంయతేన్ద్రియా
ఆమె ఎప్పుడూ ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకొని, దేవతలు, అతిథులు, పనివారు, అత్తమామలకు సేవ చేయడంలో నిత్యం నిమగ్నమై ఉండేది.
సా బ్రాహ్మణం తదా దృష్ట్వా సంస్థితం భైక్షకాఙ్క్షిణమ్। కుర్వతీ పతిశుశ్రూషాం సస్మారాథ శుభేక్షణా
ఆమె భర్తకు సేవ చేస్తూ ఉండగా, భిక్ష కోసం ఎదురుచూస్తున్న బ్రాహ్మణుడిని చూసి, మంగళకరమైన చూపు కలిగిన ఆ స్త్రీ అతన్ని గుర్తు చేసుకుంది.
వ్రీడితా సాఽభవత్సాధ్వీ తదా భరతసత్తమ। భిక్షామాదాయ విప్రాయ నిర్జగామ యశస్వినీ
భరతులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ సతీ స్త్రీ కొంత సిగ్గుపడి, భిక్ష తీసుకుని, ప్రతిష్ఠ కలిగిన బ్రాహ్మణుడి వద్దకు వెళ్లింది.
కిమిదం భవతి త్వం మాం తిష్ఠేత్యుక్త్వా వరాఙ్గనే। ఉపరోధం కృతవతీ న విసర్జితవత్యసి
"ఇది ఏమిటి అమ్మా? నన్ను వేచి ఉండమని చెప్పి, పంపించకుండా ఆలస్యం చేశావు," అని ఆ సత్కార్యురాలిని బ్రాహ్మణుడు అడిగాడు.
బ్రాహ్మణం క్రోధసంతప్తం జ్వలన్తమివ తేజసా। దృష్ట్వా సాధ్వీ మనుష్యేన్ద్రసాన్త్వపూర్వం వచోఽబ్రవీత్
మనుష్యులలో రాజా, కోపంతో మండుతున్న, తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న బ్రాహ్మణుడిని చూసి, ఆ సతీ స్త్రీ ముందుగా శాంతియుతమైన మాటలతో పలికింది.
క్షమస్వవిప్రప్రవర క్షమస్వ స్త్రీజడాత్మతామ్। ప్రసీద భగవన్మహ్యం కృపాం కురు మయి ద్విజ
"బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, నన్ను క్షమించు. స్త్రీ స్వభావం వల్ల జరిగిన తప్పును మన్నించు. ప్రభూ, నాపై దయ చూపించు."
క్షన్తుమర్హసి మే విద్వన్భర్తా మే దైవతం మహత్। స చాపి క్షుధితః శ్రాన్తః ప్రాప్తః శుశ్రూషితోమయా
"పండితుడా, నన్ను క్షమించాలి. నా భర్త నాకు గొప్ప దేవుడు. ఆయన ఆకలితో అలసిపోయి వచ్చాడు. ఆయనకు సేవ చేయాల్సి వచ్చింది."
బ్రాహ్మణఆ న గరీయాంసో గరీయాంస్తే పతిః కృతః। గృహస్థధర్మే వర్తన్తీ బ్రాహ్మణానవమన్యసే
"బ్రాహ్మణులు భర్తకన్నా గొప్పవారు కాదు. నాకు నా భర్తే ముఖ్యుడు. గృహస్థ ధర్మంలో ఉండి, బ్రాహ్మణులను తక్కువగా చూడను."
ఇన్ద్రోఽప్యేషాం ప్రణమతే కిం పునర్మానవో భువి। అవలిప్తే న జానీషే వృద్ధానాం న శ్రుతం త్వయా
"ఇంద్రుడే వారికి నమస్కరిస్తాడు. భూమిపై మనుషుల సంగతి ఏమిటి? నీకు గర్వం వల్ల వృద్ధుల మాట వినిపించలేదు, తెలుసుకోలేవు."
బ్రాహ్మణా హ్యగ్నిసదృశా దహేయుః పృథివీమపి। `సపర్వతవనద్వీపాం క్షిప్రమేవావమానితాః
"బ్రాహ్మణులు అగ్నిలా ఉంటారు. వారిని అవమానిస్తే, పర్వతాలు, అడవులు, ద్వీపాలతో కూడిన భూమిని కూడా వెంటనే కాల్చగలరు."
[నాహం బలాకా విప్రర్షే త్యజ క్రోధం తపోధన। అనయా క్రుద్ధయా దృష్ట్యా క్రుద్ధః కిం మాం కరిష్యసి]
"బ్రాహ్మణ మహర్షీ, నేను బలాకా పక్షి కాదు. తపస్సుతో ఉన్న వాడా, నీ కోపాన్ని వదిలిపెట్టు. కోపంతో నన్ను చూస్తే నాకు ఏమి చేయగలవు?"
నావజానామ్యహం విప్రాన్దేవైస్తుల్యాన్మనస్వినః। అపరాధమిమం విప్ర క్షన్తుమర్హసి మేఽనఘ
"బ్రాహ్మణులు దేవతలకు సమానమని నేను ఎప్పుడూ తక్కువగా చూడను. పాపరహితుడా, ఈ తప్పును నన్ను క్షమించు."
జానామి తేజో విప్రాణఆం మహాభాగ్యం చ ధీమతామ్। అపేయః సాగరః క్రోధాత్కృతో హి లవణోదకః
బ్రాహ్మణుల శక్తి, జ్ఞానుల గొప్ప అదృష్టం నాకు తెలుసు. సముద్రం ఎంత అప్రాప్యమైనదైనా, వారి కోపంతోనే ఉప్పు నీటిగా మారింది.
తథైవ దీప్తతపసాం మునీనాం భావితాత్మనామ్। యేషాం క్రోధాగ్నిరద్యాపి సముద్రే నోపశామ్యతి। `కస్తాన్పరిభవేన్మూఢో బ్రాహ్మణానమితౌజసః
తపస్సుతో ప్రకాశించే, పవిత్రమైన మనస్సు కలిగిన మునుల కోపాగ్ని ఇప్పటికీ సముద్రంలో చల్లబడలేదు. అంతటి అపార శక్తి గల బ్రాహ్మణులను ఎవరైనా మూర్ఖుడు తప్పు చేయగలడా?
బ్రాహ్మణానాం పరిభవాద్వాతాపిః సుదురాత్మవాన్। అగస్త్యమృషిమాసాద్య జీర్ణః క్రూరో మహాసురః
బ్రాహ్మణులను అవమానించినందువల్లే, దురాత్ముడైన వాతాపి అనే రాక్షసుడు అగస్త్య మహర్షిని ఎదుర్కొని నాశనం అయ్యాడు.
బహుప్రభావాః శ్రూయన్తే బ్రాహ్మణానాం మహాత్మనామ్। క్రోధః సువిపులో బ్రహ్మన్ప్రసాదశ్చ మహాత్మనామ్। అస్మింస్త్వతిక్రమే బ్రహ్మన్క్షన్తుమర్హసి మేఽనఘ
బ్రాహ్మణుల గొప్పతనం గురించి ఎన్నో అద్భుతాలు వినిపిస్తాయి. వారి కోపం ఎంత విస్తృతమో, అలాగే వారి క్షమ కూడా గొప్పది. నా ఈ తప్పును క్షమించమని, పాపరహితుడా, నిన్ను వేడుకుంటున్నాను.
పతిశుశ్రూషయా ధర్మో య స మే రోచతే ద్విజ। దైవతేష్వపి సర్వేషు భర్తా మే దైవతం పరమ్
భర్తను సేవించడంలో ఉన్న ధర్మమే నాకు ఇష్టమైనది, బ్రాహ్మణా. అందరు దేవతలలో నా భర్తే నాకు పరమదైవం.
అవిశేషేణ తస్యాహం కుర్యాం ధర్మం ద్విజోత్తమ। శుశ్రూషాయాః ఫలం పశ్య పత్యుర్బ్రాహ్మణ యాదృశమ్
ఏ తేడా లేకుండా నేను నా భర్తకు నా ధర్మాన్ని నిర్వర్తిస్తాను, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా. భర్త సేవకు లభించే ఫలితాన్ని చూడు.
బలాకా హి త్వయా దగ్ధా రోషాత్తద్విదితం మయా। క్రోధః శత్రుః శరీరస్థో మనుష్యాణాం ద్విజోత్తమ
మీరు కోపంతో బలాకను కాల్చినదాన్ని నాకు తెలుసు. కోపం మనుషుల శరీరంలో ఉండే శత్రువు, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా.
మాస్మ క్రుధ్యో బలాకేవ న వధ్యాఽస్మి పతివ్రతా'। యః క్రోధమోహౌ త్యజతి తం దేవా బ్రాహ్మణం విదుః
బలాకను కాల్చినట్లుగా నాపై కోపపడకండి. నేను పతివ్రత, నన్ను హతముచేయకూడదు. కోపం, మోహాన్ని వదిలినవారిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా గుర్తిస్తారు.
యో వదేదిహ సత్యాని గురుం సంతోషయేత చ। హింసితశ్చ త హింసేత తం దేవా బ్రాహ్మణం విదుః
ఈ లోకంలో సత్యాన్ని చెప్పేవాడు, గురువును సంతుష్టిపరచేవాడు, తనకు హాని చేసినవారికి కూడా హాని చేయని వాడిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా గుర్తిస్తారు.
జితేన్ద్రియో ధర్మపరః స్వాధ్యాయనిరతః శుచిః। కామక్రోధౌ వశౌ యస్య తం దేవా బ్రాహ్మణం విదుః
ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, ధర్మంలో నిష్ఠ కలవాడు, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నుడైనవాడు, శుచిగా ఉండేవాడు, కోరిక, కోపాలను వశపరిచినవాడిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా గుర్తిస్తారు.
యస్య చాత్మసమో లోకో ధర్మజ్ఞస్య మనస్వినః। సర్వధర్మేషు చరతస్తం దేవా బ్రాహ్మణం విదుః
ప్రపంచాన్ని తనలాంటి వారిగా భావించే ధర్మజ్ఞుడు, వివేకి, అన్ని ధర్మాల్లో నడుచుకునే వాడిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా గుర్తిస్తారు.
యోఽధ్యాపయేదధీయీత యజేద్వా యాజయీత వా। దద్యాద్వాఽపి యథాశక్తి తం దేవా బ్రాహ్మణం విదుః
పాఠాలు చెప్పేవాడు లేదా నేర్చుకునేవాడు, యజ్ఞాలు చేసే లేదా చేయించేవాడు, తన శక్తికి తగినంత దానం చేసే వాడిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా గుర్తిస్తారు.
బ్రాహ్మచారీ వదాన్యో యోప్యధీయాద్ద్విజపుఙ్గవః। స్వాధ్యాయవానమత్తో వై తం దేవా బ్రాహ్మణం విదుః
బ్రహ్మచారి, దానశీలుడు, విద్యావంతుడు, స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నుడై, అహంకారములేని వాడిని కూడా దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా గుర్తిస్తారు.
యద్బ్రాహ్మణానాం కుశలం తదేషాం పరికీర్తయేత్। సత్యం తథా వ్యాహరతాం నానృతే రమతే మనః
బ్రాహ్మణులకు మేలు కలిగే విషయాలను ప్రకటించేవాడు, ఎప్పుడూ సత్యమే మాట్లాడేవాడు, అబద్ధంలో మనస్సు పెట్టని వాడిని దేవతలు బ్రాహ్మణుడిగా గుర్తిస్తారు.
ధనం తు బ్రాహ్మణస్యాహుః స్వాధ్యాయం దమమార్జవమ్। ఇన్ద్రియాణాం నిగ్రహం చ శాశ్వతం ద్విజసత్తమ
బ్రాహ్మణునికి సంపద అంటే స్వాధ్యాయం, దమనం, నేరం లేని నడవడి, ఎప్పుడూ ఇంద్రియాలను నియంత్రించడమే అని పెద్దలు చెబుతారు, ద్విజశ్రేష్ఠా.
సత్యార్జవే ధర్మమాహుః పరం ధర్మవిదో జనాః। దుర్జ్ఞేయః శాశ్వతో ధర్మః స చ సత్యే ప్రతిష్ఠితః
ధర్మాన్ని తెలిసినవారు, సత్యం, నేరం లేని నడవడిలోనే పరమధర్మముందని అంటారు. శాశ్వత ధర్మం తెలుసుకోవడం కష్టం, అది సత్యంలోనే స్థిరంగా ఉంటుంది.