ఉపరిష్టాచ్చ వృక్షస్య బలాకా సంన్యలీయత। తయా పురీషముత్సృష్టం బ్రాహ్మణస్య తదోపరి
ఆ చెట్టు పైన ఒక బకపక్షి నివాసం ఏర్పరుచుకుంది. అది అక్కడే మలాన్ని వదిలింది, అది కింద ఉన్న బ్రాహ్మణుని మీద పడింది.
సమవేక్ష్యతతః క్రుద్ధః సమమధ్యాయత ద్విజః। `తాం బలకాం మహారాజ నిలీనాం నగమూర్ధని
అది చూసి, బ్రాహ్మణుడు కోపంతో ఆ చెట్టు పైన దాగున్న బకపక్షిని గట్టిగా చూశాడు, మహారాజా.
భృశం క్రోధాభిభూతేన బలాకా సా నిరీక్షితా। అపధ్యాతా చ విప్రేణ న్యపతద్ధరణీతలే
తీవ్ర కోపంతో బ్రాహ్మణుడు ఆ బకపక్షిని ఒక్క చూపుతో చూశాడు. తన మనస్సులో ఆగ్రహంతో ఆ పక్షి నేలపై మృతదేహంగా పడిపోయింది.
బలాకాం పతితాం దృష్ట్వా గతసత్వామచేతనామ్। కారుణ్యాదభిసంతప్తః పర్యశోచత తాం ద్విజః। అకార్యం కృతవానస్మి ద్వేషరాగబలాత్కృతః
ఆ బకపక్షి చనిపోయి, చైతన్యం కోల్పోయి పడిపోవడం చూసి, బ్రాహ్మణుడు దయతో బాధపడి, 'కోపంతో, ద్వేషంతో తప్పు చేశాను' అని విచారించాడు.
ఇత్యుక్తావ బహుశో విద్వాన్గ్రామం భైక్షాయ సంశ్రితః। గ్రామే శుచీని ప్రచరన్కులాని భరతర్షభ
ఇలా ఎన్నోసార్లు ఆలోచిస్తూ, ఆ పండితుడు ఊర్లోకి వెళ్లి భిక్ష కోసం పవిత్రమైన ఇళ్లల్లో తిరిగాడు, భరత వంశీయుడా.
దేహీతి యాచమానోఽసౌ తిష్ఠేత్యుక్తః స్త్రియా తతః। శౌచం తు యావత్కురుతే భాజనస్య కుటుమ్బివీ
అతను 'ఇవ్వండి' అని అడుగుతుండగా, ఒక ఇంటి యజమానురాలు 'ఆగు' అని చెప్పింది. అప్పట్లో ఆమె కుటుంబానికి పాత్రాన్ని శుభ్రం చేస్తూ ఉండింది.
ఏతస్మిన్నన్తరే రాజన్క్షుధాసంపీడితో భృశమ్। భర్తా ప్రవిష్టః సహసా తస్యా భరతసత్తమ
ఈ మధ్యలో, రాజా, భరతులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ భార్య భర్తను ఆకలితో బాగా బాధపడుతూ అకస్మాత్తుగా లోపలికి వచ్చినట్టు చూచింది.
సా తు దృష్ట్వా పతిం సాధ్వీ బ్రాహ్మణం వ్యపహాయ తమ్। పాద్యమాచమనీయం వై దదౌ భర్తుస్తథాఽఽసనమ్
ఆ సతీ స్త్రీ తన భర్తను చూసి, బ్రాహ్మణుడిని పక్కన పెట్టి, భర్తకు పాదాలు కడుక్కోడానికి నీళ్లు, ఆచమనం చేయడానికి నీళ్లు, కూర్చోడానికి ఆసనం ఇచ్చింది.
ప్రహ్వా పర్యచరచ్చాపి భర్తారమసితేక్షణా। ఆహారేణాథ భక్ష్యైశ్చ వాక్యైః సుమధురైస్తథా
కృష్ణకాంతి కలిగిన ఆ సతీ స్త్రీ వినయంతో భర్తకు తినే పదార్థాలు, రుచికరమైన వంటకాలు, మధురమైన మాటలతో సేవ చేసింది.
ఉచ్ఛిష్టం భావితా భర్తుర్భుఙ్క్తే నిత్యం యుధిష్ఠిర। దైవతం చ పతిం మేనే భర్తుశ్చిత్తానుసారిణీ
యుధిష్ఠిరా, ఆమె ఎప్పుడూ భర్త తిన్న తరువాత మిగిలిన అన్నం తినేది. భర్తను దేవుడిగా భావించి, ఆయన మనసుకు అనుగుణంగా నడుచుకునేది.
కర్మణా మనసా వాచా నాత్యశ్నాన్నాపి చాపివత్। తం సర్వభావోపగతా పతిశుశ్రూషణే రతా
ఆమె తన చేతలు, మనసు, మాటలతో ఎప్పుడూ ఎక్కువగా లేదా తక్కువగా తినేది కాదు. భర్త సేవలో పూర్తిగా నిమగ్నమై ఉండేది.
సాధ్వాచారా శుచిర్దక్షా కుటుమ్బస్య హితైషిణీ। భర్తుశ్చాపి హితం యత్తత్సతతం సాఽనువర్తతే
ఆమె మంచిగా ప్రవర్తించే, పరిశుద్ధురాలు, పనిలో నిపుణురాలు, ఇంటి మేలుకోసం ప్రయత్నించే, భర్తకు మేలు ఏదైతే ఉందో దాన్ని ఎప్పుడూ అనుసరించే.
దేవతాతిథిభృత్యానాం శ్వశ్రూశ్వశురయోస్తథా। శుశ్రూషణపరా నిత్యం సతతం సంయతేన్ద్రియా
ఆమె ఎప్పుడూ ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకొని, దేవతలు, అతిథులు, పనివారు, అత్తమామలకు సేవ చేయడంలో నిత్యం నిమగ్నమై ఉండేది.
సా బ్రాహ్మణం తదా దృష్ట్వా సంస్థితం భైక్షకాఙ్క్షిణమ్। కుర్వతీ పతిశుశ్రూషాం సస్మారాథ శుభేక్షణా
ఆమె భర్తకు సేవ చేస్తూ ఉండగా, భిక్ష కోసం ఎదురుచూస్తున్న బ్రాహ్మణుడిని చూసి, మంగళకరమైన చూపు కలిగిన ఆ స్త్రీ అతన్ని గుర్తు చేసుకుంది.
వ్రీడితా సాఽభవత్సాధ్వీ తదా భరతసత్తమ। భిక్షామాదాయ విప్రాయ నిర్జగామ యశస్వినీ
భరతులలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ సతీ స్త్రీ కొంత సిగ్గుపడి, భిక్ష తీసుకుని, ప్రతిష్ఠ కలిగిన బ్రాహ్మణుడి వద్దకు వెళ్లింది.
కిమిదం భవతి త్వం మాం తిష్ఠేత్యుక్త్వా వరాఙ్గనే। ఉపరోధం కృతవతీ న విసర్జితవత్యసి
"ఇది ఏమిటి అమ్మా? నన్ను వేచి ఉండమని చెప్పి, పంపించకుండా ఆలస్యం చేశావు," అని ఆ సత్కార్యురాలిని బ్రాహ్మణుడు అడిగాడు.
బ్రాహ్మణం క్రోధసంతప్తం జ్వలన్తమివ తేజసా। దృష్ట్వా సాధ్వీ మనుష్యేన్ద్రసాన్త్వపూర్వం వచోఽబ్రవీత్
మనుష్యులలో రాజా, కోపంతో మండుతున్న, తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తున్న బ్రాహ్మణుడిని చూసి, ఆ సతీ స్త్రీ ముందుగా శాంతియుతమైన మాటలతో పలికింది.
క్షమస్వవిప్రప్రవర క్షమస్వ స్త్రీజడాత్మతామ్। ప్రసీద భగవన్మహ్యం కృపాం కురు మయి ద్విజ
"బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, నన్ను క్షమించు. స్త్రీ స్వభావం వల్ల జరిగిన తప్పును మన్నించు. ప్రభూ, నాపై దయ చూపించు."
క్షన్తుమర్హసి మే విద్వన్భర్తా మే దైవతం మహత్। స చాపి క్షుధితః శ్రాన్తః ప్రాప్తః శుశ్రూషితోమయా
"పండితుడా, నన్ను క్షమించాలి. నా భర్త నాకు గొప్ప దేవుడు. ఆయన ఆకలితో అలసిపోయి వచ్చాడు. ఆయనకు సేవ చేయాల్సి వచ్చింది."
బ్రాహ్మణఆ న గరీయాంసో గరీయాంస్తే పతిః కృతః। గృహస్థధర్మే వర్తన్తీ బ్రాహ్మణానవమన్యసే
"బ్రాహ్మణులు భర్తకన్నా గొప్పవారు కాదు. నాకు నా భర్తే ముఖ్యుడు. గృహస్థ ధర్మంలో ఉండి, బ్రాహ్మణులను తక్కువగా చూడను."
ఇన్ద్రోఽప్యేషాం ప్రణమతే కిం పునర్మానవో భువి। అవలిప్తే న జానీషే వృద్ధానాం న శ్రుతం త్వయా
"ఇంద్రుడే వారికి నమస్కరిస్తాడు. భూమిపై మనుషుల సంగతి ఏమిటి? నీకు గర్వం వల్ల వృద్ధుల మాట వినిపించలేదు, తెలుసుకోలేవు."
బ్రాహ్మణా హ్యగ్నిసదృశా దహేయుః పృథివీమపి। `సపర్వతవనద్వీపాం క్షిప్రమేవావమానితాః
"బ్రాహ్మణులు అగ్నిలా ఉంటారు. వారిని అవమానిస్తే, పర్వతాలు, అడవులు, ద్వీపాలతో కూడిన భూమిని కూడా వెంటనే కాల్చగలరు."
[నాహం బలాకా విప్రర్షే త్యజ క్రోధం తపోధన। అనయా క్రుద్ధయా దృష్ట్యా క్రుద్ధః కిం మాం కరిష్యసి]
"బ్రాహ్మణ మహర్షీ, నేను బలాకా పక్షి కాదు. తపస్సుతో ఉన్న వాడా, నీ కోపాన్ని వదిలిపెట్టు. కోపంతో నన్ను చూస్తే నాకు ఏమి చేయగలవు?"
నావజానామ్యహం విప్రాన్దేవైస్తుల్యాన్మనస్వినః। అపరాధమిమం విప్ర క్షన్తుమర్హసి మేఽనఘ
"బ్రాహ్మణులు దేవతలకు సమానమని నేను ఎప్పుడూ తక్కువగా చూడను. పాపరహితుడా, ఈ తప్పును నన్ను క్షమించు."
జానామి తేజో విప్రాణఆం మహాభాగ్యం చ ధీమతామ్। అపేయః సాగరః క్రోధాత్కృతో హి లవణోదకః
బ్రాహ్మణుల శక్తి, జ్ఞానుల గొప్ప అదృష్టం నాకు తెలుసు. సముద్రం ఎంత అప్రాప్యమైనదైనా, వారి కోపంతోనే ఉప్పు నీటిగా మారింది.
తథైవ దీప్తతపసాం మునీనాం భావితాత్మనామ్। యేషాం క్రోధాగ్నిరద్యాపి సముద్రే నోపశామ్యతి। `కస్తాన్పరిభవేన్మూఢో బ్రాహ్మణానమితౌజసః
తపస్సుతో ప్రకాశించే, పవిత్రమైన మనస్సు కలిగిన మునుల కోపాగ్ని ఇప్పటికీ సముద్రంలో చల్లబడలేదు. అంతటి అపార శక్తి గల బ్రాహ్మణులను ఎవరైనా మూర్ఖుడు తప్పు చేయగలడా?
బ్రాహ్మణానాం పరిభవాద్వాతాపిః సుదురాత్మవాన్। అగస్త్యమృషిమాసాద్య జీర్ణః క్రూరో మహాసురః
బ్రాహ్మణులను అవమానించినందువల్లే, దురాత్ముడైన వాతాపి అనే రాక్షసుడు అగస్త్య మహర్షిని ఎదుర్కొని నాశనం అయ్యాడు.
బహుప్రభావాః శ్రూయన్తే బ్రాహ్మణానాం మహాత్మనామ్। క్రోధః సువిపులో బ్రహ్మన్ప్రసాదశ్చ మహాత్మనామ్। అస్మింస్త్వతిక్రమే బ్రహ్మన్క్షన్తుమర్హసి మేఽనఘ
బ్రాహ్మణుల గొప్పతనం గురించి ఎన్నో అద్భుతాలు వినిపిస్తాయి. వారి కోపం ఎంత విస్తృతమో, అలాగే వారి క్షమ కూడా గొప్పది. నా ఈ తప్పును క్షమించమని, పాపరహితుడా, నిన్ను వేడుకుంటున్నాను.
పతిశుశ్రూషయా ధర్మో య స మే రోచతే ద్విజ। దైవతేష్వపి సర్వేషు భర్తా మే దైవతం పరమ్
భర్తను సేవించడంలో ఉన్న ధర్మమే నాకు ఇష్టమైనది, బ్రాహ్మణా. అందరు దేవతలలో నా భర్తే నాకు పరమదైవం.
అవిశేషేణ తస్యాహం కుర్యాం ధర్మం ద్విజోత్తమ। శుశ్రూషాయాః ఫలం పశ్య పత్యుర్బ్రాహ్మణ యాదృశమ్
ఏ తేడా లేకుండా నేను నా భర్తకు నా ధర్మాన్ని నిర్వర్తిస్తాను, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా. భర్త సేవకు లభించే ఫలితాన్ని చూడు.