యోగీ యోగేన సృష్టం స సమయిత్వా చ వారిణా। బ్రహ్మాస్త్రేణ తతో రాజా దైత్యంక్రూరపరాక్రమమ్। దదాహ భరతశ్రేష్ఠ సర్వలోకభవాయ వై
యోగబలంతో నీటిని సృష్టించి, దానితో ధుంధువును అదుపులోకి తెచ్చి, ఆ తరువాత రాజు బ్రహ్మాస్త్రంతో ఆ క్రూరమైన దానవుని, అన్ని లోకాలకు మేలు కలిగేలా కాల్చేశాడు.
సోఽస్త్రేణ దగ్ధ్వా రాజర్షిః కువలాశ్వో మహాసురమ్। సురశత్రుమమిత్రఘ్నస్త్రైలోక్యేశ ఇవాపరః
ఆస్త్రంతో ఆ మహాసురుని కాల్చిన రాజర్షి కువలాశ్వుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడిగా, దేవతలకు శత్రువుగా, మూడు లోకాలకు అధిపతిలా నిలిచాడు.
ధున్ధోర్వధాత్తదా రాజా కువలాశ్వో మహామనాః। ధున్ధుమార ఇతిఖ్యాతో నామ్నా సమభవత్తతః
ఆ సమయంలో, ధుంధువును సంహరించినందుకు, మహామనస్సు కలిగిన కువలాశ్వుడు, 'ధుంధుమారుడు' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
ప్రీతైశ్చ త్రేదశైః సర్వైర్మహర్షిమసితైస్తదా। పరం వృణీష్వత్యుక్తః స ప్రాఞ్జలిః ప్రణతస్తదా। అతీవ ముదితో రాజన్నిదంవచనమబ్రవీత్
ఆ సమయంలో, ఆనందంతో ఉన్న దేవతలు, మహర్షులు అందరూ, 'వరం కోరుకో' అని అన్నారు. కువలాశ్వుడు చేతులు జోడించి, తలవంచి, ఎంతో సంతోషంతో ఇలా అన్నాడు.
దద్యాం విత్తం ద్విజాగ్ర్యేభ్యః శత్రూణాం చాపి దుర్జయః। సఖ్యం చ విష్ణునా మే స్యాద్భూతేష్వద్రోహ ఏవ చ। ధర్మే రతిశ్ సతతం స్వర్గే వాసస్తథాఽక్షయః
నేను బ్రాహ్మణులకు ధనం ఇవ్వగలగాలి, శత్రువులు నన్ను జయించలేకపోవాలి, విష్ణువుతో స్నేహం కలిగుండాలి, అన్ని జీవుల పట్ల ద్వేషం లేకుండా ఉండాలి, ధర్మంలో ఎప్పుడూ ఆనందించాలి, స్వర్గంలో శాశ్వతంగా నివసించాలి.
తథాఽస్త్వితి తతో దేవైః ప్రీతైరుక్తః స పార్థివః। ఋషిభిశ్చ సగన్ధర్వైరుదఙ్కేన చ ధీమతా
అప్పుడు, దేవతలు, మహర్షులు, గంధర్వులు, ధీమంతుడైన ఉదంకుడు ఆనందంతో 'అలా జరగనీ' అని ఆ రాజుని ఆశీర్వదించారు.
సంభాష్య చైనం వివిధైరాశీర్వాదైస్తతో నృషమ్। దేవా మహర్షయశ్చాపి స్వాని స్తానాని భేజిరే
తర్వాత, దేవతలు, మహర్షులు రకరకాల ఆశీర్వాదాలు పలికి, తమ తమ స్థానాలకు తిరిగి వెళ్లారు.
తస్య పుత్రాస్త్రయః శిష్టా యుధిష్ఠిర తదాఽభవన్। దృఢాశ్వః కపిలాశ్వశ్చ భద్రాశ్వశ్చైవ భారత
ఆ సమయంలో, యుదిష్ఠిరా, అతనికి ముగ్గురు కుమారులు మిగిలారు. వారు దృఢాశ్వుడు, కపిలాశ్వుడు, భద్రాశ్వుడు.
తేభ్యః పరమ్పరా రాజన్నిక్ష్వాకూణాం మహాత్మనామ్। [వంశస్య సుమహాభాగ రాజ్ఞామమితతేజసామ్]
వారినుండి, మహాత్ములైన ఇక్ష్వాకువుల వంశం, అపారమైన తేజస్సు గల రాజుల గొప్ప వంశం కొనసాగింది.
ఏవంసం నిహతస్తేన కువలాశ్వేన సత్తమ। ధున్ధుర్నామ మహాదైత్యో మధుకైటభయోః సుతః
ఇలా, సత్త్వవంతుడా, మధు, కైటభుల కుమారుడైన మహాదైత్యుడు ధుంధు, కువలాశ్వునిచేత సంహరించబడ్డాడు.
కువలాశ్వశ్చ నృపతిర్ధున్ధుమార ఇతి స్మృతః। నామ్నా చ గుణయుక్తేన తదాప్రభృతి సోఽభవత్
ఆ రాజు కువలాశ్వుడు ధుంధుమారుడని పేరుపొందాడు. అప్పటినుంచి ఆయనకు ఆ పేరు గుణాలతో కూడి నిలిచిపోయింది.
ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం యన్మాం త్వం పరిపృచ్ఛసి। ధౌన్ధుమారముపాఖ్యానం ప్రథితం యస్య కర్మణా
నీవు అడిగినట్టు ధౌందుమారుని ప్రసిద్ధమైన చరిత్రను మొత్తం చెప్పాను.
ఇదం తు పుణ్యమాఖ్యానం విష్ణోః సమనుకీర్తనమ్। శృణుయాద్యః స ధర్మాత్మా పుత్రవాంశ్చ భవేన్నరః
ఈ పవిత్రమైన కథ విష్ణువు మహిమను వివరించేది. దీన్ని వినేవాడు ధర్మబుద్ధి కలవాడై, కుమారులను పొందుతాడు.
ఆయుష్మాన్భూతిమాంశ్చైవ శ్రుత్వా భవతి పర్వసు। న చ వ్యాధిభంయకించిత్ప్రాప్నోతి విగతజ్వరః
ఈ కథను యోగ్యమైన సమయంలో వినేవాడు దీర్ఘాయువు, ఐశ్వర్యవంతుడు అవుతాడు. అతడికి ఎలాంటి వ్యాధి, జ్వరం ఉండవు.
తతో యుధిష్ఠిరో రాజా మార్కణ్డేయం మహాద్యుతిమ్। ప్రపచ్ఛ భరతశ్రేష్ఠ ధర్మప్రశ్నం స దుర్వచమ్
అప్పుడు యుదిష్ఠిరుడు, భరత వంశంలో ప్రకాశించే రాజు, మహాతేజస్సుతో ఉన్న మార్కండేయుని ధర్మసంబంధమైన క్లిష్టమైన విషయాన్ని అడిగాడు.
శ్రోతుమిచ్ఛామి భగవన్స్త్రీణాం మాహాతమ్యముత్తమమ్। కథ్యమానం త్వయా విప్ర సూక్ష్మం ధర్మ్యం చ తత్త్వతః
భగవంతుడా! మునివరా! స్త్రీల గొప్పతనాన్ని, నీవు నిజంగా, సూతక్ష్మంగా, ధర్మబద్ధంగా చెప్పినట్లు వినాలని నేను కోరుతున్నాను.
ప్రత్యక్షమిహ విప్రర్షే దేవా దృశ్యన్తి సత్తమ। సూర్యాచన్ద్రమసౌ వాయుః పృథివీ వహ్నిరేవ చ
మునిశ్రేష్ఠుడా! ఇక్కడ దేవతలు ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తారు. సూర్యుడు, చంద్రుడు, వాయువు, భూమి, అగ్ని కూడా ఇక్కడే ఉన్నారు.
పితా మాతా చ భగవాన్గావ ఏవ చ సత్తమ। యచ్చాన్యదేవ విహితం తచ్చాపి భృగునన్దన
పిత, మాత, గోవులు కూడా, భృగునందనుడా! ఇంకా యేమైనా విధిగా నిర్ణయించబడిందో అది కూడా గౌరవించదగినవే.
మన్యేఽహం గురువత్సర్వమేకపత్న్యస్తథా స్త్రియః। పతివ్రతానాం శుశ్రూషా దుష్కరా ప్రతిభాతి మే। పతివ్రతానాం మహాత్మ్యం వక్తుమర్హసి నః ప్రభో
నేను అందరినీ గురువుల్లా గౌరవించదగినవారిగా భావిస్తున్నాను. అలాగే, ఒక్క భర్తకు విధేయంగా ఉండే స్త్రీలను కూడా. పతివ్రతలు భర్తకు సేవ చేయడం చాలా కష్టమైందిగా నాకు అనిపిస్తుంది. ప్రభూ! పతివ్రతల గొప్పతనం మాకు వివరించాలి.
నిరుధ్య చేన్ద్రియగ్రామం మనః సంరుధ్య చానఘ। పతిం దైవతవచ్చాపి చిన్తయన్త్య స్థితా హి యా
పాపరహితుడా! ఎవరు ఇంద్రియాలను, మనసును నియంత్రించి, భర్తను దేవతలా భావిస్తూ నిలబడతారో, ఆమె స్థితి అలాంటిది.
భగవన్దుష్కరం త్వేతత్ప్రతిభాతి మమ ప్రభో। మాతాపిత్రోశ్చ శుశ్రూషా స్త్రీణాం భర్తరి చ ద్విజ
ప్రభూ! ఇది కూడా నాకు చాలా కష్టంగా అనిపిస్తుంది. స్త్రీలు తల్లిదండ్రులకు, భర్తకు సేవ చేయడం కూడా చాలా దుర్లభమైన పని.
స్త్రీణాం ధర్మాత్సుఘోరాద్ధి నాన్యం పశ్యామి దుష్కరమ్। సాధ్వాచారాః స్త్రియో బ్ర్హమన్కుర్వన్తీహ సదాదృతాః
స్త్రీల ధర్మం కన్నా కఠినమైనది ఇంకేదీ కనిపించదు. మంచి ప్రవర్తన కలిగిన స్త్రీలు ఎప్పుడూ గౌరవంతో దాన్ని ఆచరిస్తారు.
దుష్కరం ఖలు కుర్వన్తి పితరో మాతరశ్చ వై। ఏకపత్న్యశ్చ యా నార్యో యాశ్ సత్యం వదన్త్యుత
తండ్రులు, తల్లులు కూడా కష్టమైన పనులు చేస్తారు. ఒక్క భర్తకు విధేయంగా ఉండే సత్యవంతులైన స్త్రీలు కూడా అలాగే.
కుక్షిణా దశమాసాంశ్చ గర్భం సంధారయన్తి యాః। నార్యః కాలేన సంబూయ కిమద్భుతతరం తతః
స్త్రీలు పది నెలలు గర్భాన్ని మోసి, సమయానికి బిడ్డను ప్రసవిస్తారు. దానికంటే ఆశ్చర్యకరం మరొకటి ఏముంటుంది?
సంశయం పరమం ప్రాప్య వేదనామతులామపి। ప్రజాయన్తే సుతాన్నార్యో దుఃఖేన మహతా విభో
అత్యంత అనిశ్చితి, అసమానమైన వేదనను అనుభవించి, స్త్రీలు గొప్ప బాధతో కుమారులను ప్రసవిస్తారు, ఓ ప్రభూ!
పుష్ణన్తి చాపి మహతా స్నేహేన ద్విజపుఙ్గవ। `చిన్తయన్తి తతశ్చాపి కింశీలోఽయంభవిష్యతి
అంతటి ప్రేమతో పిల్లలను పోషిస్తారు, ద్విజశ్రేష్ఠుడా! ఆ తరువాత 'ఈవాడు ఎలా మారతాడో?' అని ఆందోళనపడతారు.
యాశ్చ క్రూరేషు సర్వేషు వర్తమానా జుగుప్సితాః। స్వకర్మ కుర్వన్తి సదా దుష్కరం తచ్చ మే మతమ్
క్రూరత, అవమానాల మధ్య ఉన్నా, తమ కర్తవ్యాన్ని ఎప్పుడూ నిబద్ధతతో నిర్వర్తించే స్త్రీలు కూడా, ఇది నాకు అత్యంత కష్టమైనదిగా అనిపిస్తుంది.
క్షత్రధర్మసమాచారతత్త్వం వ్యాఖ్యాహి మే ద్విజ। ధర్మః సుదుర్లభో విప్ర నృశంసేన మహాత్మనా
క్షత్రియ ధర్మం, ఆచరణ యొక్క సత్యాన్ని నాకు వివరించు, ద్విజుడా! దయలేని వాడికి, ఎంత గొప్పవాడైనా, ధర్మాన్ని పొందడం చాలా కష్టం.
ఏతదిచ్ఛామి భగవన్ప్రశ్నం ప్రశ్నవిదాంవర। శ్రోతుం భృగుకులశ్రేష్ఠ శుశ్రూషే తవ సువ్రత
ప్రశ్నాలను బాగా తెలిసినవాడవు Bhagavan, భృగువంశంలో ఉత్తముడవు, నీ దగ్గర ఈ ప్రశ్నను వినాలని నాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది, నీ మాటలు వినేందుకు నేను సిద్ధంగా ఉన్నాను.
హన్త తేఽహం సమాఖ్యాస్యే ప్రశ్నమేతం సుదుర్వచమ్। తత్త్వేన భరతశ్రేష్ఠ గదతస్తన్నిబోధ మే
బహుశా ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పడం చాలా కష్టం, అయినా నీకు నిజంగా వివరంగా చెప్పబోతున్నాను, భరత వంశంలో శ్రేష్ఠుడవు, నా మాటలు జాగ్రత్తగా విను.