ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు రాజా సబలవాహనః। కువలాశ్వో నరపతిరన్వితో బలశాలినామ్
అదే సమయంలో, మహాబలంతో కూడిన సైన్యమూ రథాలూ కలిగి ఉన్న రాజు కువలాశ్వుడు బయలుదేరాడు.
సహస్రైరేకవింశత్యా పుత్రాణామరిమర్దనః। ప్రాయాదుదఙ్కసహితో ధున్ధోస్తస్య వధాయ వై
అరిమర్దనుడు అయిన కువలాశ్వుడు, ఇరవై ఒక వేల మంది కుమారులతో, ఉదంకునితో కలిసి, ఆ ధుంధువును సంహరించేందుకు ప్రయాణమయ్యాడు.
తమావిశత్తతో విష్ణుర్భగవాంస్తేజసా ప్రభుః। ఉదఙ్కస్ నియోగేన లోకానాం హితకామ్యయా
అప్పుడు, లోకాల మేలుకోసం ఉదంకుని ఆజ్ఞతో, ప్రభావవంతుడైన విష్ణువు, కువలాశ్వునిలో ప్రవేశించాడు.
తస్మిన్ప్రయాతే దుర్ధర్షే దివి శబ్దో మహానభూత్। ఏష శ్రీమాన్నృపసుతో ధున్ధుమారో భవిష్యతి
అతడు బయలుదేరినప్పుడు, ఓ అపరాజితా, ఆకాశంలో గొప్ప శబ్దం వినిపించింది: 'ఈ మహిమాన్వితుడైన యువరాజు ధుంధువును సంహరిస్తాడు.'
దివ్యైశ్చ పుష్పైస్తం దేవాః సమన్తాత్పర్యవాకిరన్। దేవదున్దుభయశ్చాపి నేదుః స్వయమనీరితాః
దేవతలు చుట్టూ ఆ మహారాజుపై దివ్యపుష్పాలు వర్షించగా, ఆకాశంలో దేవదుండుభులు స్వయంగా మోగాయి.
శీతశ్చ వాయుః ప్రవవౌ ప్రయాణే తస్య ధీమతః। విపాంసులాం మహీం కుర్వన్వవర్ష చ సురేశ్వరః। `ప్రదక్షిణాశ్చాప్యభవన్వన్యాస్తం సమృగద్విజాః
ఆ జ్ఞానవంతుడు బయలుదేరినప్పుడు, చల్లని గాలి వీచింది, భూమి మీద ధూళి లేకుండా చేసింది, దేవేంద్రుడు వర్షం కురిపించాడు. అడవి జంతువులు, పక్షులు ఆయనను ప్రదక్షిణలు చేశాయి.
అన్తరిక్షే విమానాని దేవతానాం యుధిష్ఠిర। తత్రైవ సమదృశ్యన్త ధున్ధుర్యత్ర మహాసురః
యుధిష్ఠిరా, ఆ ధుంధువు ఉన్న చోటే, ఆకాశంలో దేవతల విమానాలు స్పష్టంగా కనిపించాయి.
కువలాశ్వస్య ధున్యోశ్చ యుద్ధకౌతూహలాన్వితాః। దేవగన్ధర్వసహితాః సమవైక్షన్మహర్షయః
కువలాశ్వుడు, ధుంధువు మధ్య యుద్ధాన్ని ఆసక్తిగా చూడటానికి, మహర్షులు దేవతలు, గంధర్వులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చారు.
నారాయణేన కౌరవ్య తేజసాఽఽప్యాయితస్తదా। స గతో నృపతిః క్షిప్రం పుత్రైస్తైః సర్వతో దిశమ్
కౌరవా, నారాయణుని తేజస్సుతో నిండిన ఆ రాజు, తన కుమారులతో కలిసి అన్ని దిక్కులకూ వేగంగా వెళ్లాడు.
అర్ణవం స్వానయామాస కువలాశ్వో మహీపతిః। `హితార్తం సర్వలోకానాముదఙ్కస్య వశే స్థితః
సర్వలోకాల మేలుకోసం, ఉదంకుని సూచనతో, కువలాశ్వుడు తన సైన్యాన్ని సముద్రానికి తీసుకెళ్లాడు.
కువలాశ్వస్ పుత్రైశ్చ తస్మిన్వై వాలుకార్ణవే। సప్తభిర్దివసైః స్వాత్వా దృష్టో ధున్ధుర్మహాబలః
ఆ ఇసుక సముద్రంలో, కువలాశ్వుడు తన కుమారులతో కలిసి ఏడు రోజులు తవ్వి, మహాబలుడు ధుంధువును చూశారు.
ఆసీద్ధోరం వపుస్తస్య వాలుకాన్తర్హితం మహత్। దీప్యమానం యథా సూర్యస్తేజసా భరతర్షభ
భయంకరమైన, ఇసుకలో దాగి ఉన్న అతని విస్తారమైన రూపం, సూర్యునిలా కాంతివంతంగా వెలిగింది, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా.
తతో ధున్ధుర్మహారాజ దిశమావృత్య పశ్చిమామ్। సుప్తోఽభూద్రాజశార్దూల కాలానలసమద్యుతిః
ఆ రాజులలో శ్రేష్ఠుడైన మహారాజా, ధుంధు పశ్చిమ దిశవైపు తిరిగి, కాలాగ్ని వంటి తేజస్సుతో అక్కడ పడుకున్నాడు.
కువలాశ్వస్య పుత్రైస్తు సర్వతః పరివారితః। అభిద్రుతః శరైస్తీక్ష్ణైర్గదాభిర్ముసలైరపి
కువలాశ్వుని కుమారులు అన్ని వైపులా చుట్టుముట్టి, పదునైన బాణాలు, గదలు, ముసలులతో ధుంధును దాడి చేశారు.
ప్టసైః పరిధైః ప్రాసైః ఖఙ్గైశ్ విమలైః శితైః। సవధ్యమానః సంక్రుద్ధః సముత్తస్థౌ మహాబలః
పటాసులు, కర్రలు, భుజాలు, పదునైన ఖడ్గాలతో ధుంధును గాయపరిచారు. ఆ మహాబలుడు కోపంతో లేచి, వారిని ఎదుర్కొన్నాడు.
క్రుద్ధశ్చాభక్షయత్తేషాం శస్త్రాణి వివిధాని చ। ఆస్యాద్వమన్పావకం స సంవర్తకసమం తదా
కోపంతో, ధుంధు వారి ఆయుధాలను అన్నింటినీ మింగేసి, తన నోటినుండి ప్రళయాగ్ని వంటి అగ్ని ఉమ్మాడు.
తాన్సర్వాన్నృపతేః పుత్రానదహత్స్వేన తేజసా। ముఖజేనాగ్నినా క్రుద్ధో లోకానుద్వర్తయన్నివ
ఆ కోపంతో, తన స్వంత తేజస్సుతో, నోటినుండి వెలువడిన అగ్నితో, రాజుని కుమారులను ధుంధు కాల్చేశాడు. అది లోకాలను తిప్పినట్లుగా అనిపించింది.
క్షణేన రాజశార్దూల పురేవ కపిలః ప్రభుః। సగరస్యాత్మజాన్క్రుద్ధస్తదద్భుతమివాభవత్
ఒక క్షణంలోనే, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, కపిలుడు నగరంలో సాగరుని కుమారులను కాల్చినట్లే, ధుంధు కూడా వారిని కోపంతో కాల్చేశాడు. అది అద్భుతంగా కనిపించింది.
తేషు క్రోధాగ్నిదగ్ధేషు తదా భరతసత్తమ। తం ప్రబుద్ధం మహాత్మానం కుమ్భకర్ణమివాపరమ్। ఆససాద మహాతేజాః కువలాశ్వో మహీపతిః
ఆ సమయంలో, భారత వంశంలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ కుమారులు కోపాగ్నిలో కాలిపోయినప్పుడు, మహాతేజస్సు కలిగిన కువలాశ్వుడు, మళ్లీ మేల్కొన్న కుంభకర్ణుడిలా ధుంధువును ఎదుర్కొన్నాడు.
తస్య వారిమహారాజ సుస్రావ బహు దేహతః। తత్తదాపీయతేతేజో రాజ్ఞా వారిమయం నృప
ఆ మహారాజా, ధుంధు శరీరం నుండి ఎంతో నీరు బయటకు వచ్చేది. ఆ నీరు ధుంధు తేజస్సును పీల్చగా, రాజు దానిని తాగాడు.
యోగీ యోగేన సృష్టం స సమయిత్వా చ వారిణా। బ్రహ్మాస్త్రేణ తతో రాజా దైత్యంక్రూరపరాక్రమమ్। దదాహ భరతశ్రేష్ఠ సర్వలోకభవాయ వై
యోగబలంతో నీటిని సృష్టించి, దానితో ధుంధువును అదుపులోకి తెచ్చి, ఆ తరువాత రాజు బ్రహ్మాస్త్రంతో ఆ క్రూరమైన దానవుని, అన్ని లోకాలకు మేలు కలిగేలా కాల్చేశాడు.
సోఽస్త్రేణ దగ్ధ్వా రాజర్షిః కువలాశ్వో మహాసురమ్। సురశత్రుమమిత్రఘ్నస్త్రైలోక్యేశ ఇవాపరః
ఆస్త్రంతో ఆ మహాసురుని కాల్చిన రాజర్షి కువలాశ్వుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడిగా, దేవతలకు శత్రువుగా, మూడు లోకాలకు అధిపతిలా నిలిచాడు.
ధున్ధోర్వధాత్తదా రాజా కువలాశ్వో మహామనాః। ధున్ధుమార ఇతిఖ్యాతో నామ్నా సమభవత్తతః
ఆ సమయంలో, ధుంధువును సంహరించినందుకు, మహామనస్సు కలిగిన కువలాశ్వుడు, 'ధుంధుమారుడు' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందాడు.
ప్రీతైశ్చ త్రేదశైః సర్వైర్మహర్షిమసితైస్తదా। పరం వృణీష్వత్యుక్తః స ప్రాఞ్జలిః ప్రణతస్తదా। అతీవ ముదితో రాజన్నిదంవచనమబ్రవీత్
ఆ సమయంలో, ఆనందంతో ఉన్న దేవతలు, మహర్షులు అందరూ, 'వరం కోరుకో' అని అన్నారు. కువలాశ్వుడు చేతులు జోడించి, తలవంచి, ఎంతో సంతోషంతో ఇలా అన్నాడు.
దద్యాం విత్తం ద్విజాగ్ర్యేభ్యః శత్రూణాం చాపి దుర్జయః। సఖ్యం చ విష్ణునా మే స్యాద్భూతేష్వద్రోహ ఏవ చ। ధర్మే రతిశ్ సతతం స్వర్గే వాసస్తథాఽక్షయః
నేను బ్రాహ్మణులకు ధనం ఇవ్వగలగాలి, శత్రువులు నన్ను జయించలేకపోవాలి, విష్ణువుతో స్నేహం కలిగుండాలి, అన్ని జీవుల పట్ల ద్వేషం లేకుండా ఉండాలి, ధర్మంలో ఎప్పుడూ ఆనందించాలి, స్వర్గంలో శాశ్వతంగా నివసించాలి.
తథాఽస్త్వితి తతో దేవైః ప్రీతైరుక్తః స పార్థివః। ఋషిభిశ్చ సగన్ధర్వైరుదఙ్కేన చ ధీమతా
అప్పుడు, దేవతలు, మహర్షులు, గంధర్వులు, ధీమంతుడైన ఉదంకుడు ఆనందంతో 'అలా జరగనీ' అని ఆ రాజుని ఆశీర్వదించారు.
సంభాష్య చైనం వివిధైరాశీర్వాదైస్తతో నృషమ్। దేవా మహర్షయశ్చాపి స్వాని స్తానాని భేజిరే
తర్వాత, దేవతలు, మహర్షులు రకరకాల ఆశీర్వాదాలు పలికి, తమ తమ స్థానాలకు తిరిగి వెళ్లారు.
తస్య పుత్రాస్త్రయః శిష్టా యుధిష్ఠిర తదాఽభవన్। దృఢాశ్వః కపిలాశ్వశ్చ భద్రాశ్వశ్చైవ భారత
ఆ సమయంలో, యుదిష్ఠిరా, అతనికి ముగ్గురు కుమారులు మిగిలారు. వారు దృఢాశ్వుడు, కపిలాశ్వుడు, భద్రాశ్వుడు.
తేభ్యః పరమ్పరా రాజన్నిక్ష్వాకూణాం మహాత్మనామ్। [వంశస్య సుమహాభాగ రాజ్ఞామమితతేజసామ్]
వారినుండి, మహాత్ములైన ఇక్ష్వాకువుల వంశం, అపారమైన తేజస్సు గల రాజుల గొప్ప వంశం కొనసాగింది.
ఏవంసం నిహతస్తేన కువలాశ్వేన సత్తమ। ధున్ధుర్నామ మహాదైత్యో మధుకైటభయోః సుతః
ఇలా, సత్త్వవంతుడా, మధు, కైటభుల కుమారుడైన మహాదైత్యుడు ధుంధు, కువలాశ్వునిచేత సంహరించబడ్డాడు.