క్రూరస్య తస్య స్వపతో వాలుకాన్తర్హితస్య చ। సంవత్సరస్య పర్యన్తే నిఃశ్వాసః సంప్రవర్తతే
ఆ క్రూరుడు ఇసుకల్లో దాగి పడుకున్నప్పుడు, సంవత్సరాంతంలో అతని ఊపిరి బయటికి వస్తుంది.
యదా తదా భూశ్చలతి సశైలవనకాననా। తస్య నిఃశ్వాసవాతేన రజ ఉద్ధూయతే మహత్
అప్పుడు భూమి, పర్వతాలు, అడవులు, వనాలతో కలసి కంపిస్తుంది. అతని ఊపిరి గాలితో గొప్ప దుమ్ము లేచిపోతుంది.
ఆదిత్యరథమాశ్రిత్య సప్తాహం భూమికమ్పనమ్। సవిస్ఫులిఙ్గం సజ్వాలం ధూమమిశ్రం సుదారుణమ్
ఏడు రోజుల పాటు, సూర్యుని రథాన్ని ఆశ్రయించి భూమి కంపిస్తుంది. అప్పుడు మంటలు, నిప్పు రేఖలు, దట్టమైన పొగ భయంకరంగా వ్యాపిస్తాయి.
తేన రాజన్న శక్నోమి తస్మిన్స్తాతుం స్వఆంశ్రమే
దీనివల్ల, రాజా, నేను నా ఆశ్రమంలో ఉండలేకపోతున్నాను.
తం వినాశయ రాజేన్ద్ర లోకానాం హితకామ్యయా। లకాః స్వస్థా భవిష్యన్తి తస్మిన్వినిహతేఽసురే
రాజేంద్ర, లోకాల మేలుకోసం నీవు అతన్ని సంహరించు. ఆ అసురుడు చనిపోతే ప్రజలు సుఖంగా ఉంటారు.
ధున్ధునామానమత్యుగ్రం దానవం ధోరవిగ్రహమ్। సమరే ధోరతుములే వినాశయ మహేషుణా
ధుంధు అనే భయంకరమైన రూపం కలిగిన దానవుడిని, యుద్ధంలో గొప్ప ఆయుధాలతో సంహరించు.
త్వం హి తస్య వినాశాయ పర్యాప్త ఇతి మే మతిః। తేజసా తవ తేజశ్చ విష్ణురాప్యాయవిష్యతి
నీవు అతని నాశనానికి చాలు అని నాకు నమ్మకం. నీ తేజస్సుతో, విష్ణువు తేజస్సు కూడా పెరుగుతుంది.
విష్ణునా చ వరో దత్తః పూర్వం మమ మహీపతే
రాజా, నాకు విష్ణువు ఒకప్పుడు వరం ఇచ్చాడు.
యస్తం మహాసురం రౌద్రం వధిష్యతి మహీపతిః। తేజస్తద్వైష్ణవమితి ప్రవేక్ష్యతి దురాసదమ్
రాజా, ఎవరు ఆ భయంకరమైన మహాసురుణ్ని సంహరిస్తారో, వారు ఆ విష్ణువు తేజస్సులో కలిసిపోతారు.
తత్తేజస్త్వంసమాధాయ రాజేన్ద్ర భువి దుఃసహమ్। తం నిషూదయ సందిష్టో దైత్యం రౌద్రపరాక్రమమ్
రాజేంద్ర, భూమిపై భరించలేని ఆ తేజస్సును నీవు స్వీకరించి, ఆ భయంకరమైన శక్తి ఉన్న దైత్యుడిని ఆజ్ఞ ప్రకారం సంహరించు.
న హి ధున్ధుర్మహాతేజాస్తేజసాఽల్పేన శక్యతే। నిర్దగ్ధుం పృథివీపాల స హి వర్షశతైరపి
భూమిని పాలించే రాజా, ధుంధు అనే మహాతేజస్సు గలవాడిని చిన్న తేజస్సుతో కాల్చడం సాధ్యం కాదు. వంద సంవత్సరాలు ప్రయత్నించినా సాధ్యం కాదు.
ధున్ధుర్నామ మహారాజ తయోః పుత్రో మహాద్యుతిః। స తపోఽతప్యత మహన్మహావీర్యపరాక్రమః
మహారాజా, ధుంధు అనే మహా తేజస్సు గలవాడు, ఆ ఇద్దరికి కుమారుడు. అతడు అపారమైన బలంతో, గొప్ప తపస్సు చేశాడు.
అతిష్ఠదేకపాదేన కృశో ధమనిసంతతః। తస్మై బ్రహ్మా దదౌ ప్రీతో వరం వవ్రే స చ ప్రభుమ్
అతడు ఒక కాలిపై నిలబడి, క్షీణించి, నరాలు స్పష్టంగా కనిపించేలా తపస్సు చేశాడు. బ్రహ్మ తనపై సంతోషించి వరం ఇచ్చాడు. అతడు ఆ ప్రభువుని కోరుకున్నాడు.
దేవదానవయక్షాణాం సర్పగన్ధర్వరక్షసామ్। అవధ్యోఽహం భవేయం వై వర ఏష వృతో మయా
దేవతలు, దానవులు, యక్షులు, నాగులు, గంధర్వులు, రాక్షసులు — వీరందరికీ నేను చావనివాడిగా ఉండాలని నేను వరం కోరుకున్నాను.
ఏవం భవతు గచ్ఛేతి తమువాచ పితామహః। స ఏవముక్తస్తత్పాదౌ మూర్ధ్నా స్పృష్ట్వా జగామ హ
అవును, వెళ్ళు అని పితామహుడు అనుగ్రహించాడు. అతను అలా అనగానే, ఆ మహర్షి ఆయన పాదాలను తలతో వందించి, అక్కడి నుండి బయలుదేరాడు.
సతు ధున్ధుర్వరం లబ్ధ్వా మహవీర్యపరాక్రమః। అనుస్మరన్పితృవధం ద్రుతం విష్ణుముపాగమత్
ధుంధువు నుండి వరం పొందిన ఆ మహాబలుడు, తన తండ్రి మరణాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ, వేగంగా విష్ణువును ఆశ్రయించేందుకు వెళ్లాడు.
సతు దేవాన్సగన్ధర్వాఞ్జిత్వా ధున్ధురమర్షణః। బబాధ సర్వానసకృద్విష్ణుం దేవాంశ్చ వై భృశమ్
ఆ ధుంధువు, కోపంతో దేవతలు, గంధర్వులను ఓడించి, ఎన్నోసార్లు విష్ణువు మరియు దేవతలను తీవ్రంగా బాధించసాగాడు.
సముద్రవాలుకాపూర్ణే ఉజ్జానక ఇతి స్మృతే। ఆగమ్య చ స దుష్టాత్మా తం దేశం భరతర్షభ। బాధతేస్మ పరం శక్త్యా తముదఙ్కాశ్రమం విభో
సముద్రపు ఇసుకతో నిండిన ఉజ్జానక అనే ప్రదేశానికి, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా, ఆ దుష్టాత్ముడు వచ్చి, తన గొప్ప శక్తితో ఉదంకుని ఆశ్రమాన్ని బాధించసాగాడు.
అన్తర్భూమిగతస్తత్ర వాలుకాన్తర్హితస్తథా। మధుకైటభయోః పుత్రో ధున్ధుర్భీమపరాక్రమః
అక్కడ, భూమిలో లోపల, ఇసుకలో దాగి, మధు-కైటభుల కుమారుడు, భయంకరమైన బలశాలి ధుంధువు ఉండేవాడు.
శేతే లోకవినాశాయ తపోబలముపాశ్రితః। ఉదఙ్కస్యాశ్రమాభ్యాశే నిఃశ్వసన్పావకార్చిషః
ఆ ధుంధువు, లోకాలను నాశనం చేయాలని సంకల్పించి, తపస్సు బలాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, ఉదంకుని ఆశ్రమానికి దగ్గరగా, అగ్ని జ్వాలలు ఊదుతూ పడుకున్నాడు.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు రాజా సబలవాహనః। కువలాశ్వో నరపతిరన్వితో బలశాలినామ్
అదే సమయంలో, మహాబలంతో కూడిన సైన్యమూ రథాలూ కలిగి ఉన్న రాజు కువలాశ్వుడు బయలుదేరాడు.
సహస్రైరేకవింశత్యా పుత్రాణామరిమర్దనః। ప్రాయాదుదఙ్కసహితో ధున్ధోస్తస్య వధాయ వై
అరిమర్దనుడు అయిన కువలాశ్వుడు, ఇరవై ఒక వేల మంది కుమారులతో, ఉదంకునితో కలిసి, ఆ ధుంధువును సంహరించేందుకు ప్రయాణమయ్యాడు.
తమావిశత్తతో విష్ణుర్భగవాంస్తేజసా ప్రభుః। ఉదఙ్కస్ నియోగేన లోకానాం హితకామ్యయా
అప్పుడు, లోకాల మేలుకోసం ఉదంకుని ఆజ్ఞతో, ప్రభావవంతుడైన విష్ణువు, కువలాశ్వునిలో ప్రవేశించాడు.
తస్మిన్ప్రయాతే దుర్ధర్షే దివి శబ్దో మహానభూత్। ఏష శ్రీమాన్నృపసుతో ధున్ధుమారో భవిష్యతి
అతడు బయలుదేరినప్పుడు, ఓ అపరాజితా, ఆకాశంలో గొప్ప శబ్దం వినిపించింది: 'ఈ మహిమాన్వితుడైన యువరాజు ధుంధువును సంహరిస్తాడు.'
దివ్యైశ్చ పుష్పైస్తం దేవాః సమన్తాత్పర్యవాకిరన్। దేవదున్దుభయశ్చాపి నేదుః స్వయమనీరితాః
దేవతలు చుట్టూ ఆ మహారాజుపై దివ్యపుష్పాలు వర్షించగా, ఆకాశంలో దేవదుండుభులు స్వయంగా మోగాయి.
శీతశ్చ వాయుః ప్రవవౌ ప్రయాణే తస్య ధీమతః। విపాంసులాం మహీం కుర్వన్వవర్ష చ సురేశ్వరః। `ప్రదక్షిణాశ్చాప్యభవన్వన్యాస్తం సమృగద్విజాః
ఆ జ్ఞానవంతుడు బయలుదేరినప్పుడు, చల్లని గాలి వీచింది, భూమి మీద ధూళి లేకుండా చేసింది, దేవేంద్రుడు వర్షం కురిపించాడు. అడవి జంతువులు, పక్షులు ఆయనను ప్రదక్షిణలు చేశాయి.
అన్తరిక్షే విమానాని దేవతానాం యుధిష్ఠిర। తత్రైవ సమదృశ్యన్త ధున్ధుర్యత్ర మహాసురః
యుధిష్ఠిరా, ఆ ధుంధువు ఉన్న చోటే, ఆకాశంలో దేవతల విమానాలు స్పష్టంగా కనిపించాయి.
కువలాశ్వస్య ధున్యోశ్చ యుద్ధకౌతూహలాన్వితాః। దేవగన్ధర్వసహితాః సమవైక్షన్మహర్షయః
కువలాశ్వుడు, ధుంధువు మధ్య యుద్ధాన్ని ఆసక్తిగా చూడటానికి, మహర్షులు దేవతలు, గంధర్వులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చారు.
నారాయణేన కౌరవ్య తేజసాఽఽప్యాయితస్తదా। స గతో నృపతిః క్షిప్రం పుత్రైస్తైః సర్వతో దిశమ్
కౌరవా, నారాయణుని తేజస్సుతో నిండిన ఆ రాజు, తన కుమారులతో కలిసి అన్ని దిక్కులకూ వేగంగా వెళ్లాడు.
అర్ణవం స్వానయామాస కువలాశ్వో మహీపతిః। `హితార్తం సర్వలోకానాముదఙ్కస్య వశే స్థితః
సర్వలోకాల మేలుకోసం, ఉదంకుని సూచనతో, కువలాశ్వుడు తన సైన్యాన్ని సముద్రానికి తీసుకెళ్లాడు.