త్వయా హి పృథివీ రాజన్రక్ష్యమాణా మహాత్మనా। భవిష్యతి నిరుద్విగ్నా నారణ్యం గన్తుమర్హసి
ఓ మహాత్మా రాజా! మీరు భూమిని రక్షిస్తే ప్రజలకు ఎటువంటి భయం ఉండదు. మీరు అరణ్యానికి వెళ్లకూడదు.
పాలన హి మహాన్ధర్మః ప్రజానామిహ దృశ్యతే। న తథా దృశ్యతేఽరణ్యే మాభూత్తే బుద్ధిరీదృశీ
ప్రజలను రక్షించడం గొప్ప ధర్మం. అది ఇక్కడే కనిపిస్తుంది, అరణ్యంలో కాదు. అలాంటి ఆలోచన మీలో కలగకూడదు.
ఈదృశో న హి రాజేన్ద్ర ధర్మః క్వచన దృశ్యతే। ప్రజానాం పాలనే యత్నః పురా రాజర్షిభిః కృతః
ఓ రాజేంద్రా! ఇలాంటి ధర్మం మరెక్కడా కనిపించదు. గతంలో రాజర్షులు ప్రజల రక్షణకోసం ఎంతో శ్రమించారు.
రక్షితవ్యాః ప్రజా రాజ్ఞా తాస్త్వం రక్షితుమర్హసి। నిరుద్విగ్నస్తపస్తప్తుం న హి శక్నోమి పార్థివ
రాజు ప్రజలను తప్పనిసరిగా రక్షించాలి. మీరు వారిని కాపాడాలి. ఓ భూపాలా! భయం లేకుండా నేను తపస్సు చేయలేను.
మమాశ్రమసమీపే వై సమేషు మరుధన్వసు। సముద్రవాలుకాపూర్ణ ఉజ్జాలక ఇతి స్మృతః। బహుయోజనవిస్తీర్ణో బహుయోజనమాయతః
నా ఆశ్రమానికి దగ్గరగా, మరు ధన్వ ప్రాంతంలో సమతలమైన ప్రదేశంలో, సముద్రపు మట్టితో నిండిన ఉజ్జాలక అనే ప్రదేశం ఉంది. అది చాలా యోజనల పొడవు, వెడల్పుతో విస్తరించి ఉంది.
తత్ర రౌద్రో దానవేన్ద్రో మహావీర్యపరాక్రమః। మధుకైటభయోః పుత్రో ధున్ధుర్నామ సుదారుణః। అన్తర్భూమిగతో రాజన్వసత్యమితవిక్రమః
అక్కడ మహాపరాక్రమశాలి, భయంకరుడైన దానవేంద్రుడు, మధుకైటభుల కుమారుడు ధుంధు అనే రాక్షసుడు, భూమిలోపల నివసిస్తూ, అపారమైన బలాన్ని కలిగి ఉన్నాడు.
తం నిహత్య మహారాజ వనం త్వం గన్తుమర్హసి
ఆ రాజా, నీవు అతన్ని సంహరించి, అరణ్యంలోకి వెళ్లాలి.
శేతే లోకవినాశాయ తప ఆస్థాయ దారుణమ్। త్రిదశానాం వినాశాయ లోకానాం చాపి పార్థివ
అతడు భయంకరమైన తపస్సు చేస్తూ, లోకాల నాశనం కోసం, దేవతలూ, ప్రాణులూ అంతా నాశనం కావాలని ఉద్దేశించి అక్కడ పడుకుని ఉన్నాడు, రాజా.
అవధ్యో దైవతానాం హి దైత్యానామథ రక్షసామ్। నాగానామథ యక్షాణాం గన్ధర్వాణాం చ సర్వశః। అవాప్యస వరం రాజన్సర్వలోకపితామహాత్
అతడు దేవతలకు, దానవులకు, రాక్షసులకు, నాగులకు, యక్షులకు, గంధర్వులకు ఎవరికీ చావనివాడు. ఈ వరాన్ని అన్ని లోకాల పితామహుడైన బ్రహ్మ నుంచి పొందాడు, రాజా.
తం వినాశయ భద్రం తే మా తే బుద్ధిరతోఽన్యథా। ప్రాప్స్యసే మహతీం కీర్తిం శాశ్వతీమవ్యయాం ధ్రువామ్
నీవు అతన్ని సంహరించు, నీకు మేలు కలుగుతుంది. నీ మనస్సు ఇంకెక్కడికీ తిప్పుకోకూడదు. అప్పుడు నీవు చిరస్థాయిగా, ఎప్పటికీ నిలిచిపోయే గొప్ప కీర్తిని పొందుతావు.
క్రూరస్య తస్య స్వపతో వాలుకాన్తర్హితస్య చ। సంవత్సరస్య పర్యన్తే నిఃశ్వాసః సంప్రవర్తతే
ఆ క్రూరుడు ఇసుకల్లో దాగి పడుకున్నప్పుడు, సంవత్సరాంతంలో అతని ఊపిరి బయటికి వస్తుంది.
యదా తదా భూశ్చలతి సశైలవనకాననా। తస్య నిఃశ్వాసవాతేన రజ ఉద్ధూయతే మహత్
అప్పుడు భూమి, పర్వతాలు, అడవులు, వనాలతో కలసి కంపిస్తుంది. అతని ఊపిరి గాలితో గొప్ప దుమ్ము లేచిపోతుంది.
ఆదిత్యరథమాశ్రిత్య సప్తాహం భూమికమ్పనమ్। సవిస్ఫులిఙ్గం సజ్వాలం ధూమమిశ్రం సుదారుణమ్
ఏడు రోజుల పాటు, సూర్యుని రథాన్ని ఆశ్రయించి భూమి కంపిస్తుంది. అప్పుడు మంటలు, నిప్పు రేఖలు, దట్టమైన పొగ భయంకరంగా వ్యాపిస్తాయి.
తేన రాజన్న శక్నోమి తస్మిన్స్తాతుం స్వఆంశ్రమే
దీనివల్ల, రాజా, నేను నా ఆశ్రమంలో ఉండలేకపోతున్నాను.
తం వినాశయ రాజేన్ద్ర లోకానాం హితకామ్యయా। లకాః స్వస్థా భవిష్యన్తి తస్మిన్వినిహతేఽసురే
రాజేంద్ర, లోకాల మేలుకోసం నీవు అతన్ని సంహరించు. ఆ అసురుడు చనిపోతే ప్రజలు సుఖంగా ఉంటారు.
ధున్ధునామానమత్యుగ్రం దానవం ధోరవిగ్రహమ్। సమరే ధోరతుములే వినాశయ మహేషుణా
ధుంధు అనే భయంకరమైన రూపం కలిగిన దానవుడిని, యుద్ధంలో గొప్ప ఆయుధాలతో సంహరించు.
త్వం హి తస్య వినాశాయ పర్యాప్త ఇతి మే మతిః। తేజసా తవ తేజశ్చ విష్ణురాప్యాయవిష్యతి
నీవు అతని నాశనానికి చాలు అని నాకు నమ్మకం. నీ తేజస్సుతో, విష్ణువు తేజస్సు కూడా పెరుగుతుంది.
విష్ణునా చ వరో దత్తః పూర్వం మమ మహీపతే
రాజా, నాకు విష్ణువు ఒకప్పుడు వరం ఇచ్చాడు.
యస్తం మహాసురం రౌద్రం వధిష్యతి మహీపతిః। తేజస్తద్వైష్ణవమితి ప్రవేక్ష్యతి దురాసదమ్
రాజా, ఎవరు ఆ భయంకరమైన మహాసురుణ్ని సంహరిస్తారో, వారు ఆ విష్ణువు తేజస్సులో కలిసిపోతారు.
తత్తేజస్త్వంసమాధాయ రాజేన్ద్ర భువి దుఃసహమ్। తం నిషూదయ సందిష్టో దైత్యం రౌద్రపరాక్రమమ్
రాజేంద్ర, భూమిపై భరించలేని ఆ తేజస్సును నీవు స్వీకరించి, ఆ భయంకరమైన శక్తి ఉన్న దైత్యుడిని ఆజ్ఞ ప్రకారం సంహరించు.
న హి ధున్ధుర్మహాతేజాస్తేజసాఽల్పేన శక్యతే। నిర్దగ్ధుం పృథివీపాల స హి వర్షశతైరపి
భూమిని పాలించే రాజా, ధుంధు అనే మహాతేజస్సు గలవాడిని చిన్న తేజస్సుతో కాల్చడం సాధ్యం కాదు. వంద సంవత్సరాలు ప్రయత్నించినా సాధ్యం కాదు.
ధున్ధుర్నామ మహారాజ తయోః పుత్రో మహాద్యుతిః। స తపోఽతప్యత మహన్మహావీర్యపరాక్రమః
మహారాజా, ధుంధు అనే మహా తేజస్సు గలవాడు, ఆ ఇద్దరికి కుమారుడు. అతడు అపారమైన బలంతో, గొప్ప తపస్సు చేశాడు.
అతిష్ఠదేకపాదేన కృశో ధమనిసంతతః। తస్మై బ్రహ్మా దదౌ ప్రీతో వరం వవ్రే స చ ప్రభుమ్
అతడు ఒక కాలిపై నిలబడి, క్షీణించి, నరాలు స్పష్టంగా కనిపించేలా తపస్సు చేశాడు. బ్రహ్మ తనపై సంతోషించి వరం ఇచ్చాడు. అతడు ఆ ప్రభువుని కోరుకున్నాడు.
దేవదానవయక్షాణాం సర్పగన్ధర్వరక్షసామ్। అవధ్యోఽహం భవేయం వై వర ఏష వృతో మయా
దేవతలు, దానవులు, యక్షులు, నాగులు, గంధర్వులు, రాక్షసులు — వీరందరికీ నేను చావనివాడిగా ఉండాలని నేను వరం కోరుకున్నాను.
ఏవం భవతు గచ్ఛేతి తమువాచ పితామహః। స ఏవముక్తస్తత్పాదౌ మూర్ధ్నా స్పృష్ట్వా జగామ హ
అవును, వెళ్ళు అని పితామహుడు అనుగ్రహించాడు. అతను అలా అనగానే, ఆ మహర్షి ఆయన పాదాలను తలతో వందించి, అక్కడి నుండి బయలుదేరాడు.
సతు ధున్ధుర్వరం లబ్ధ్వా మహవీర్యపరాక్రమః। అనుస్మరన్పితృవధం ద్రుతం విష్ణుముపాగమత్
ధుంధువు నుండి వరం పొందిన ఆ మహాబలుడు, తన తండ్రి మరణాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ, వేగంగా విష్ణువును ఆశ్రయించేందుకు వెళ్లాడు.
సతు దేవాన్సగన్ధర్వాఞ్జిత్వా ధున్ధురమర్షణః। బబాధ సర్వానసకృద్విష్ణుం దేవాంశ్చ వై భృశమ్
ఆ ధుంధువు, కోపంతో దేవతలు, గంధర్వులను ఓడించి, ఎన్నోసార్లు విష్ణువు మరియు దేవతలను తీవ్రంగా బాధించసాగాడు.
సముద్రవాలుకాపూర్ణే ఉజ్జానక ఇతి స్మృతే। ఆగమ్య చ స దుష్టాత్మా తం దేశం భరతర్షభ। బాధతేస్మ పరం శక్త్యా తముదఙ్కాశ్రమం విభో
సముద్రపు ఇసుకతో నిండిన ఉజ్జానక అనే ప్రదేశానికి, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా, ఆ దుష్టాత్ముడు వచ్చి, తన గొప్ప శక్తితో ఉదంకుని ఆశ్రమాన్ని బాధించసాగాడు.
అన్తర్భూమిగతస్తత్ర వాలుకాన్తర్హితస్తథా। మధుకైటభయోః పుత్రో ధున్ధుర్భీమపరాక్రమః
అక్కడ, భూమిలో లోపల, ఇసుకలో దాగి, మధు-కైటభుల కుమారుడు, భయంకరమైన బలశాలి ధుంధువు ఉండేవాడు.
శేతే లోకవినాశాయ తపోబలముపాశ్రితః। ఉదఙ్కస్యాశ్రమాభ్యాశే నిఃశ్వసన్పావకార్చిషః
ఆ ధుంధువు, లోకాలను నాశనం చేయాలని సంకల్పించి, తపస్సు బలాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని, ఉదంకుని ఆశ్రమానికి దగ్గరగా, అగ్ని జ్వాలలు ఊదుతూ పడుకున్నాడు.