శృణు దానరహస్యాని శ్రుతిస్మృత్యుదితాని చ। ఛాయాయాం కరిణః శ్రాద్ధం తత్కర్మ పరివీజితమ్। దశకల్పాయుతానీహ న క్షీయేత యుధిష్ఠిర
దాన రహస్యాలను, శ్రుతి స్మృతుల్లో చెప్పిన విధంగా విను. ఏనుగు నీడలో, శ్రాద్ధాన్ని కర్మతో పూజించి ఇచ్చిన దానం, పదివేల యుగాలు కూడా తగ్గదు, యుధిష్ఠిరా.
జీవనాయ సమాక్లిన్నం వసు దత్త్వా మహీపతే। విప్రం తు వాసయేద్యస్తు సర్వయజ్ఞైః స ఇష్టవాన్
రాజా, జీవనానికి అవసరమైన ధనం ఇచ్చి, బ్రాహ్మణుడికి నివాసం కల్పించినవాడు, అన్ని యజ్ఞాలు చేసినవాడిగా పరిగణించబడతాడు.
ప్రతిస్రోతశ్చిత్రవాహాః పర్జన్యోఽన్నానుసంచరన్। మహాధురి యథా నావా మహాపాపైః ప్రముచ్యతే। విషువే విప్రదత్తాని దధిమధ్వక్షయాణి చ
పెద్ద నది ప్రవాహాన్ని ఎదుర్కొంటూ పోయినట్టు, మేఘాలు అన్నాన్ని పంచినట్టు, గొప్ప నౌకలా, మహాపాపాల నుంచి విముక్తి లభిస్తుంది. సమదినంలో బ్రాహ్మణులకు పెరుగు, తేనె వంటి దానాలు ఎన్నటికీ తరుగవు.
పర్వసు ద్విగుణం దానమృతౌ దశగుణం భవేత్। `అబ్దే దశగుణం ప్రోక్తమనన్తం విషువే భవేత్
పర్వదినాల్లో దానం రెట్టింపు ఫలిస్తుంది; మరణ సమయంలో పది రెట్లు; సంవత్సరంలో పది రెట్లు, సమదినంలో అంతులేని ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
అయనే విషువే చైవషడశీతిముఖేషు చ। చన్ద్రసూర్యోపరాగే చ దత్తమక్షయముచ్యతే
ఉత్తరాయణ, దక్షిణాయన, సమదినం, ఎనభై ఆరు ముఖ దినాలు, చంద్రుడు, సూర్యుడు గ్రహణ సమయంలో ఇచ్చిన దానం ఎప్పటికీ తరుగదు.
ఋతుషు దశగుణం వదన్తి దత్తం శతగుణమృత్వయనాదిషు ధ్రువమ్। భవతి సహస్రగుణం దినస్య రాహో- ర్విషువతి చాక్షయమశ్నుతే ఫలమ్
ఋతువుల్లో ఇచ్చిన దానం పది రెట్లు, ఋతువుల ప్రారంభంలో వంద రెట్లు, రాహుకాలంలో, సమదినంలో ఇచ్చిన దానానికి అంతులేని ఫలం లభిస్తుంది.
నాభూమిదో భూమిమశ్నాతి రాజ- న్నాయానదో యానమారుహ్య యాతి। యాన్యాన్కామాన్బ్రాహ్మణేభ్యో దదాతి తాంస్తాన్కామాఞ్జాయమానః స భుఙ్క్తే
రాజా, భూమి దానం చేయని వాడు భూమిని అనుభవించడు; వాహనం దానం చేయని వాడు వాహనంలో ప్రయాణించడు; బ్రాహ్మణులకు ఏ కోరికలు ఇచ్చాడో, అవే కోరికలు పునర్జన్మలో అనుభవిస్తాడు.
అగ్నేరపత్యం ప్రథమం సువర్ణం భూర్వైష్ణవీ సూర్యసుతాశ్చ గావః। లోకాశ్త్రయస్తేన భవన్తి దత్తా యః కాఞ్చనం గాశ్చ మహీం చ దద్యాత్
బంగారం అగ్నికి మొదటి సంతానం, భూమి విష్ణువుకు, ఆవులు సూర్యునికి కుమార్తెలు. బంగారం, ఆవులు, భూమిని దానం చేసినవాడు మూడు లోకాలను పొందుతాడు.
పరంహి దానాన్న బభూవ శాశ్వతం భవ్యం త్రిలోకే భవతే కుతః పునః। తస్మాత్ప్రధానం పరమం హి దానం వదన్తి లోకేషు విశిష్టబుద్ధయః
ఈ లోకాల్లో దానానికి మించిన, శాశ్వతమైన, మంగళకరమైన దానం మరొకటి లేదు. అందుకే, లోకంలో గొప్ప జ్ఞానులు దానాన్ని ప్రధానమైనదిగా, అత్యుత్తమమైనదిగా చెబుతారు.
ఇక్ష్వాకౌ సంస్తితే రాజఞ్శశాదః పృథివీమిమామ్। ప్రాప్తః పరమధర్మాత్మా సోఽయోధ్యాయాం నృపోఽభవత్
ఇక్ష్వాకువు పరమపదానికి వెళ్ళిన తర్వాత, ఓ రాజా! పరమధార్మికుడైన శశాదుడు ఈ భూమిని సంపాదించి, అయోధ్యలో రాజుగా పరిపాలించాడు.
శశాదస్య తు దాయాద కకుత్స్థో నామ వీర్యవాన్। అనేనాశ్చాపి కాకుత్స్థః పృథుశ్చానేనసః సుతః
శశాదుని వారసుడు, పరాక్రమశాలి అయిన కకుత్స్థుడు. అతని వంశంలోనే అనేనుడు పుట్టాడు. అనేనుని కుమారుడు పృథువు.
విష్వగశ్వః పృథోః పుత్రస్తస్మాదార్ద్రశ్చ జజ్ఞివాన్। ఆర్ద్రస్య యువనాశ్వస్తు శ్రావస్తస్తస్య చాత్మజః
పృథువుకు విశ్వగశ్వుడు కుమారుడు. అతనికి ఆర్ద్రుడు జన్మించాడు. ఆర్ద్రునికి యువనాశ్వుడు కుమారుడు. యువనాశ్వునికి శ్రావస్తుడు పుట్టాడు.
జజ్ఞే శ్రావస్తకో రాజా శ్రావస్తీ యేన నిర్మితా। శ్రావస్తస్య తు దాయాదో బృహదశ్వో మహాబలః
శ్రావస్తుడు రాజుగా జన్మించి, శ్రావస్తి అనే నగరాన్ని స్థాపించాడు. శ్రావస్తుని వారసుడు బృహదశ్వుడు, అతడు మహాబలుడు.
బృహదశ్వస్ దాయాదః కువలాశ్వ ఇతి స్మృతః। కువలాశ్వస్య పుత్రాణాం సహస్రాణ్యేకవింసతిః
బృహదశ్వుని వారసుడు కువలాశ్వుడుగా ప్రసిద్ధి చెందాడు. కువలాశ్వునికి ఇరవై ఒక్క వేల మంది కుమారులు పుట్టారు.
సర్వే విద్యాసు నిష్ణాతా బలవన్తో దురాసదాః। కువలాశ్వశ్చ పితృతోగుణైరభ్యధికోఽభవత్
వారు అందరూ విద్యల్లో నిపుణులు, బలవంతులు, ఎవరికీ దుర్భేద్యులు. కువలాశ్వుడు తన పితృపురుషుల కంటే గుణాల్లో మించి ఉన్నాడు.
సమయే తం తదా రాజ్యే బృహదశ్వోఽభ్యషేచయత్। కువలాశ్వం మహారాజ శూరముత్తమధార్మికమ్
సమయానికి, మహారాజు బృహదశ్వుడు, పరాక్రమశాలి, ఉత్తమమైన ధర్మాత్ముడైన కువలాశ్వుని రాజుగా అభిషేకించాడు.
పుత్రసంక్రామితశ్రీస్తు బృహదశ్వో మహీపతిః। జగామ తపసే ధీమాంస్తపోవనమమిత్రహా
తన రాజ్య మహిమను కుమారుడికి అప్పగించిన తరువాత, శత్రువులను సంహరించగలిగిన ధీమంతుడు బృహదశ్వుడు తపస్సు కోసం అరణ్యానికి వెళ్ళాడు.
అథ శశ్వావ రాజర్షిం తముదఙ్కో నరాధిప। వనం సంప్రస్థితం రాజన్బృహదశ్వం ద్విజోత్తమః
అప్పుడు, ఓ రాజా! బృహదశ్వుడు అరణ్యానికి బయలుదేరినప్పుడు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడైన ఉదంకుడు అతని వద్దకు వచ్చాడు.
తముదఙ్కో మహాతేజాః సర్వాస్త్రవిదుషాంవరమ్। న్యవారయదమేయాత్మా సమాసాద్య పురోత్తమే
అన్ని ఆయుధ విద్యలలో నిపుణుడైన, అపారమైన తపస్సు కలిగిన ఉదంకుడు, ఆ మహానగరానికి చేరుకున్న బృహదశ్వుని అడ్డగించాడు.
భవతా రక్షణం కార్యం తత్తావత్కర్తుమర్హసి। నిరుద్విగ్రా వయం రాజంస్త్వత్ప్రదాద్వసేమహి
మీరు మా రక్షణ బాధ్యత తీసుకోవాలి. రాజా! మేము భయమేమీ లేకుండా మీ ఆధీనంలో నివసించాలి.
త్వయా హి పృథివీ రాజన్రక్ష్యమాణా మహాత్మనా। భవిష్యతి నిరుద్విగ్నా నారణ్యం గన్తుమర్హసి
ఓ మహాత్మా రాజా! మీరు భూమిని రక్షిస్తే ప్రజలకు ఎటువంటి భయం ఉండదు. మీరు అరణ్యానికి వెళ్లకూడదు.
పాలన హి మహాన్ధర్మః ప్రజానామిహ దృశ్యతే। న తథా దృశ్యతేఽరణ్యే మాభూత్తే బుద్ధిరీదృశీ
ప్రజలను రక్షించడం గొప్ప ధర్మం. అది ఇక్కడే కనిపిస్తుంది, అరణ్యంలో కాదు. అలాంటి ఆలోచన మీలో కలగకూడదు.
ఈదృశో న హి రాజేన్ద్ర ధర్మః క్వచన దృశ్యతే। ప్రజానాం పాలనే యత్నః పురా రాజర్షిభిః కృతః
ఓ రాజేంద్రా! ఇలాంటి ధర్మం మరెక్కడా కనిపించదు. గతంలో రాజర్షులు ప్రజల రక్షణకోసం ఎంతో శ్రమించారు.
రక్షితవ్యాః ప్రజా రాజ్ఞా తాస్త్వం రక్షితుమర్హసి। నిరుద్విగ్నస్తపస్తప్తుం న హి శక్నోమి పార్థివ
రాజు ప్రజలను తప్పనిసరిగా రక్షించాలి. మీరు వారిని కాపాడాలి. ఓ భూపాలా! భయం లేకుండా నేను తపస్సు చేయలేను.
మమాశ్రమసమీపే వై సమేషు మరుధన్వసు। సముద్రవాలుకాపూర్ణ ఉజ్జాలక ఇతి స్మృతః। బహుయోజనవిస్తీర్ణో బహుయోజనమాయతః
నా ఆశ్రమానికి దగ్గరగా, మరు ధన్వ ప్రాంతంలో సమతలమైన ప్రదేశంలో, సముద్రపు మట్టితో నిండిన ఉజ్జాలక అనే ప్రదేశం ఉంది. అది చాలా యోజనల పొడవు, వెడల్పుతో విస్తరించి ఉంది.
తత్ర రౌద్రో దానవేన్ద్రో మహావీర్యపరాక్రమః। మధుకైటభయోః పుత్రో ధున్ధుర్నామ సుదారుణః। అన్తర్భూమిగతో రాజన్వసత్యమితవిక్రమః
అక్కడ మహాపరాక్రమశాలి, భయంకరుడైన దానవేంద్రుడు, మధుకైటభుల కుమారుడు ధుంధు అనే రాక్షసుడు, భూమిలోపల నివసిస్తూ, అపారమైన బలాన్ని కలిగి ఉన్నాడు.
తం నిహత్య మహారాజ వనం త్వం గన్తుమర్హసి
ఆ రాజా, నీవు అతన్ని సంహరించి, అరణ్యంలోకి వెళ్లాలి.
శేతే లోకవినాశాయ తప ఆస్థాయ దారుణమ్। త్రిదశానాం వినాశాయ లోకానాం చాపి పార్థివ
అతడు భయంకరమైన తపస్సు చేస్తూ, లోకాల నాశనం కోసం, దేవతలూ, ప్రాణులూ అంతా నాశనం కావాలని ఉద్దేశించి అక్కడ పడుకుని ఉన్నాడు, రాజా.
అవధ్యో దైవతానాం హి దైత్యానామథ రక్షసామ్। నాగానామథ యక్షాణాం గన్ధర్వాణాం చ సర్వశః। అవాప్యస వరం రాజన్సర్వలోకపితామహాత్
అతడు దేవతలకు, దానవులకు, రాక్షసులకు, నాగులకు, యక్షులకు, గంధర్వులకు ఎవరికీ చావనివాడు. ఈ వరాన్ని అన్ని లోకాల పితామహుడైన బ్రహ్మ నుంచి పొందాడు, రాజా.
తం వినాశయ భద్రం తే మా తే బుద్ధిరతోఽన్యథా। ప్రాప్స్యసే మహతీం కీర్తిం శాశ్వతీమవ్యయాం ధ్రువామ్
నీవు అతన్ని సంహరించు, నీకు మేలు కలుగుతుంది. నీ మనస్సు ఇంకెక్కడికీ తిప్పుకోకూడదు. అప్పుడు నీవు చిరస్థాయిగా, ఎప్పటికీ నిలిచిపోయే గొప్ప కీర్తిని పొందుతావు.