కిం తచ్ఛౌచం భవేద్యేన విప్రః శుద్ధః సదా భవేత్। తదిచ్ఛామి మహాప్రాజ్ఞ శ్రోతుం ధర్మభృతాంవర
బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ పవిత్రుడిగా ఉండే శౌచం ఏది? మహాపండితుడా, ధర్మాన్ని పాటించే వారిలో నీవు ప్రధానుడు, దయచేసి నేను వినాలనుకుంటున్నాను.
వాక్శౌచం క్రమశౌచం చ యచ్చ శౌచం జలాత్మకమ్। త్రిభిః శౌచైరుపేతో యః స స్వర్గీ నాత్ర సంశయః
మాటల్లో శుద్ధి, ప్రవర్తనలో శుద్ధి, నీటితో వచ్చే శుద్ధి — ఈ మూడు శౌచాలు ఉన్నవాడు, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా, స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.
సాయం ప్రాతశ్చ సంధ్యాం యో బ్రాహ్మణోఽభ్యుపసేవతే। ప్రజపన్పావనీం దేవీం గాయత్రీం వేదమాతరమ్
బ్రాహ్మణుడు ప్రతి ఉదయం, సాయంత్రం సంధ్యావందనం చేసి, పవిత్రమైన గాయత్రి మంత్రాన్ని — వేదమాతను — జపిస్తే, తాను పవిత్రుడవుతాడు.
స తయా పావితో దేవ్యా బ్రాహ్మణో నష్టకిల్బిషః। న సీదేత్ప్రతిగృహ్ణానో మహీమపి ససాగరామ్
ఆ దివ్యమైన దేవిని జపించడం వల్ల బ్రాహ్మణుడు పాపరహితుడవుతాడు. సముద్రాలతో కూడిన భూమిని ఇచ్చుకున్నా, అతడు ఒడిసిపోవడు.
యే చాస్ దారుణా కేచిద్గ్రహాః సూర్యాదయో దివి। తే చాస్య సౌమ్యా జాయన్తే శివాః శివతరాః సదా
సూర్యుడు మొదలైన ఆకాశంలోని కఠినమైన గ్రహాలు కూడా, అతనికి మృదువుగా, శుభంగా, ఇంకా శుభకరంగా మారిపోతాయి.
సర్వేనానుగతం చైనం దారుణాః పిశితాశనాః। ఘోరరూపా మహాకాయా ధర్షయన్తి ద్విజోత్తమమ్
భయంకరమైన, మాంసం తినే, ఘోరమైన రూపం, పెద్ద శరీరం కలిగిన ప్రాణులు అందరూ అతనిని వెంబడించి, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడిని బాధిస్తారు.
నాధ్యాపనాద్యాజనాద్వా అన్యాయాద్వా ప్రతిగ్రహాత్। దోషో భవతి విప్రాణాం జ్వలితాగ్నిససా ద్విజాః
బ్రాహ్మణులు బోధించడానికైనా, యజ్ఞాలు చేయడానికైనా, అన్యాయంగా దానం తీసుకున్నా, వారికి ఎలాంటి దోషం కలుగదు. ద్విజులు ఎప్పుడూ అగ్నిలా పవిత్రులు.
దుర్వేదా వా సువేదా వా ప్రాకృతాః సంస్కృతాస్తథా। బ్రాహ్మణా నావమన్తవ్యా భస్మచ్ఛన్నా ఇవాగ్నయః
వేదాలు బాగా తెలిసినవారు అయినా, తక్కువ తెలిసినవారు అయినా, సహజంగా ఉన్నా, సంస్కారంతో ఉన్నా, బ్రాహ్మణులను ఎప్పుడూ తక్కువగా చూడకూడదు. వారు బూడిదతో కప్పబడిన అగ్నిలాంటివారు.
యథా శ్మశానే దీప్తౌజాః పావకో నైవ దుష్యతి। ఏవం విద్వానవిద్వాన్వా బ్రాహ్మణో దైవతం మహత్
శ్మశానంలో ప్రకాశించే అగ్ని ఎప్పుడూ అపవిత్రం కాదని మనం చెప్పినట్లే, బ్రాహ్మణుడు విద్యావంతుడైనా, అవిద్యావంతుడైనా, అతడు గొప్ప దైవం.
ప్రాకరైశ్చ పురద్వారైః ప్రాసాదైశ్చ పృథగ్విధైః। నగరాణి న శోభన్తే హీనాని బ్రాహ్మణోత్తమైః
గోడలు, ద్వారాలు, భవనాలతో అలంకరించిన నగరాలు, గొప్ప బ్రాహ్మణులు లేనప్పుడు అందంగా కనిపించవు.
వేదాఢ్ఞా వృత్సంపన్నా జ్ఞానవన్తస్తపస్వినః। యత్రతిష్న్తి వై విప్రాస్తన్నామ నగరం నృప
వేదాలు నేర్చుకున్న, గొర్రెలు, పశువులు ఉన్న, జ్ఞానం, తపస్సు కలిగిన బ్రాహ్మణులు నివసించే చోటే, రాజా, నిజమైన నగరంగా పిలవబడుతుంది.
వ్రజే వాఽప్యథవాఽరణ్యే యత్రసన్తి బహుశ్రుతాః। తత్తన్నగరమిత్యాహుః పార్థ తీర్థం చ తద్భవేత్
పల్లెటూర్లో అయినా, అడవిలో అయినా, అక్కడ ఎక్కువగా విద్యావంతులు ఉంటే, ఆ ప్రదేశాన్ని నగరంగా, పార్థా, పవిత్రక్షేత్రంగా కూడా పిలుస్తారు.
రక్షితారం చ రాజానం బ్రాహ్మణం చ తపస్వినమ్। అభిగమ్యాభిపూజ్యాథ సద్యః పాపాత్ప్రముచ్యతే
రక్షణ కలిగిన రాజును లేదా తపస్సులో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణుడిని సదా గౌరవంగా దగ్గరగా వెళ్లి పూజించినవాడు వెంటనే పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
పుణ్యతీర్థాభిషేకం చ పవిత్రాణాం చ కీర్తనమ్। సద్భిః సంభాషణం చైవ ప్రశస్తం కీర్త్యతే బుధైః
పవిత్రమైన తీర్థాలలో స్నానం చేయడం, పవిత్రుల పేర్లను జపించడం, మంచి వారితో సంభాషించడం — ఇవన్నీ జ్ఞానులు ఎంతో ప్రశంసిస్తారు.
సాధుసఙ్గమపూతేన వాక్సుభాషితవారిణా। పవిత్రీకృతమాత్మానం సన్తో మన్న్తి నిత్యశః
సద్గుణుల సాంగత్యంతో, మధురమైన మాటల జలంతో తన మనసును పవిత్రం చేసుకున్నవాడిని సద్గురులు ఎప్పుడూ పవిత్రుడని అంటారు.
త్రిదణ్డధారణం మౌనం జటాభారోఽథ ముణ్డనమ్। వల్కలాజినసంవేష్టం వ్రతచర్యాఽభిషేచనమ్
మూడు దండలు ధరించడం, మౌనం, జటలు లేదా ముండనం, వక్కలు లేదా మృగచర్మం ధరించడం, వ్రతాలు ఆచరించడం —
అగ్నిహోత్రం వనే వాసః శరీరపరిశోషణమ్। సర్వాణ్యేతాని మిథ్యా స్యుర్యది భావో న నిర్మలః
అగ్నిహోత్రం చేయడం, అడవిలో నివసించడం, శరీరాన్ని క్షీణింపజేయడం — ఇవన్నీ మనస్సు నిర్మలంగా లేకపోతే వృథా అవుతాయి.
విశుద్ధిం చక్షురాదీనాం షణ్ణామిన్ద్రియగామినామ్। వికారి తేషాం రాజేన్ద్ర సుదుష్కరతరం మనః
ఓ రాజా! కన్ను మొదలైన ఆరు ఇంద్రియాలను శుద్ధి చేయడం సాధ్యమే అయినా, ఎప్పుడూ చంచలంగా ఉండే మనస్సును నియంత్రించడం చాలా కష్టం.
యే పాపాని న కుర్వన్తి మనోవాక్కర్మబుద్ధిభిః। తే తపన్తి మహాత్మానో న శరీరస్య శోషణమ్
మనస్సు, మాట, చేతలు, బుద్ధి ద్వారా పాపాలు చేయని మహాత్ములు నిజమైన తపస్సు ఆచరిస్తారు; శరీరాన్ని క్షోభపెట్టేవారు కాదు.
న జ్ఞాతిభ్యో దయా యస్య శుక్లదేహోఽవికల్మషః। హింసా సా తపసస్తస్య నానాశిత్వం తపః స్మృతమ్
తన బంధువులపై దయలేని వాడికి శరీరం ఎంత పవిత్రంగా ఉన్నా, అతని హింసే తపస్సు, వివిధ భోజనాలే తపస్సు అని అంటారు.
తిష్ఠన్గృహే చైవ మునిర్నిత్యం శుచిరలంకృతః। యావజ్జీవం దయావాంశ్ సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
ఇల్లులోనే ఉండి, ఎప్పుడూ శుద్ధిగా, అలంకృతుడిగా, జీవితాంతం దయతో ఉండే ముని అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
న హి పాపాని కర్మాణి శుద్ధ్యన్త్యనశనాదిభిః। సీదత్యనశనాదేవ మాంసశోణితలేపనః
ఉపవాసం వంటి వాటితో పాపకర్మలు శుద్ధి కావు; ఉపవాసం వల్ల శరీరం మాంసం, రక్తంతో ముడిపడి బాధపడుతుంది.
అజ్ఞాతం కర్మ కృత్వా చ క్లేశో నాన్యత్ప్రహీయతే। నాగ్నిర్దహతి కర్మాణి భావశూన్యస్య దేహినః
తెలియని కర్మను చేసినా బాధ తొలగదు; మనస్సు ఖాళీగా ఉన్నవాడి కర్మలను అగ్ని కాల్చదు.
పుణ్యాదేవ ప్రవ్రజన్తి శుధ్యన్త్యనశనాని చ। న మూలఫలభక్షిత్వాన్న మౌనాన్నానిలాశనాత్
పుణ్యఫలంతోనే ప్రజలు వ్రతంలోకి వెళ్ళి పవిత్రులు అవుతారు; మూలాలు, పండ్లు తినడం, మౌనం, గాలిని మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకోవడం వల్ల కాదు.
శిరసో ముణ్డనాద్వాఽపి న స్థానకుటికాసనాత్। న జటాధారణాద్వాఽపిన తు స్థానకుటికాసనాత్
తల ముండనం వల్ల, గుడిసెలో కూర్చోవడం వల్ల, జటలు ధరించడం వల్ల పవిత్రత రాదు.
నిత్యం హ్యనశనాద్వాఽపి నాగ్నిశుశ్రూషణాదపి। న చోదకప్రవేశేన న చ క్ష్మాశయనాదపి
ఎప్పుడూ ఉపవాసం చేయడం వల్ల, అగ్నికి సేవ చేయడం వల్ల, నీటిలో ప్రవేశించడం వల్ల, నేలపై పడుకోవడం వల్ల పవిత్రత రాదు.
జ్ఞానేన కర్మణా వాపి జరామరణమేవ చ। వ్యాధయశ్చ ప్రహీయన్తే ప్రాప్యతే చోత్తమం పదమ్
జ్ఞానం లేదా కర్మ ద్వారా వృద్ధాప్యం, మరణం, వ్యాధులు తొలగిపోతాయి; ఉత్తమ స్థితిని పొందవచ్చు.
బీజాని హ్యగ్నిదగ్ధాని న రోహన్తి పునర్యథా। జ్ఞానదగ్ధైస్తధా క్లేశైర్నాత్మా సండుజ్యతే పునః
అగ్నిలో కాలిన విత్తనాలు మళ్లీ మొలకెత్తని విధంగా, జ్ఞానంతో కాలిన బాధలు మనసును మళ్లీ బంధించవు.
ఆత్మనా విప్రహీణాని కాష్ఠకుణ్ఠోపమాని చ। వినశ్యన్తి న సందేహః ఫేనానీవ మహార్ణవే
ఆత్మతో విడిచిపెట్టిన బాధలు, చెక్కలు లేదా కుండ ముక్కల వలె, సందేహం లేకుండా, మహాసముద్రంలో నురుగు లాగా నశిస్తాయి.
ఆత్మానం విన్దతే యేన సర్వభూతగుహాశయమ్। శ్లోకేన యది వాఽర్ధేన క్షీణం తస్య ప్రయోజనమ్
ప్రతి జీవిలోని గుహలో ఉన్న ఆత్మను ఎవరైనా ఒక్క శ్లోకం లేదా అర్థ శ్లోకం ద్వారా తెలుసుకుంటే, అతనికి జీవన ప్రయోజనం నెరవేరినట్టే.