యావన్తి తస్యాం రోమాణి వత్సస్య చ యుధిష్ఠిర। తావద్యుగసహస్రాణి స్వర్లోకే మహీయతే
ఆ ఆవుపై, దూడపై ఎంతటి రోమాలు ఉంటాయో, యుదిష్ఠిరా! అంతటి యుగసహస్రాలు స్వర్గలోకంలో గౌరవం పొందుతారు.
సువర్ణనాసాం యః కృత్వా సఖురాం కృష్ణధేనుకామ్। తిలైః ప్రచ్ఛాదితాం దద్యాత్సర్వరత్నైరలంకృతామ్
ఎవరైనా బంగారు ముక్కుతో, బంగారు కాళ్లతో, నల్ల ఆవును, నువ్వులతో కప్పి, అన్ని రత్నాలతో అలంకరించి దానం చేస్తే—
ప్రతిగ్రహం గృహీత్వా యః పునర్దదతి సాధవే। ఫలానాం ఫలమశ్నాతి తదా దత్త్వా చ భారత
ఎవరైనా దానం స్వీకరించి, మళ్లీ దాన్ని యోగ్యుడైనవారికి ఇస్తే, భరతా! అలా ఇచ్చినవాడు అన్ని ఫలాల ఫలాన్ని పొందుతాడు.
ససముద్రగుహా తేన సశైలవనకాననా। చతురన్తా భవేద్దత్తా పృథివీ నాత్ర సంశయః
అలా దానం చేయడం వల్ల, సముద్రాలు, గుహలు, పర్వతాలు, అరణ్యాలు, ఉద్యానవనాలతో కూడిన భూమి నాలుగు దిక్కుల వరకు దానం చేసినట్టే అవుతుంది; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అన్తర్జానుశయో యస్తు భుఞ్జతే సక్తభాజనః। యో ద్విజః శబ్దరహితం సంయన్తుస్తారణాయ వై
మడుమోళ్ల మధ్య పెట్టిన భోజనం తినేవాడు, మిగిలిన అన్నాన్ని పాత్రలోంచి తినేవాడు, శబ్దం లేకుండా జపించే ద్విజుడు — వీరంతా నియమంగా ఉండి, పరలోకాన్ని దాటేందుకు సిద్ధమవుతారు.
యే పానీయాని దదతి తథాఽన్యే యే ద్విజాతయః। జపన్తి సంహితాం సమ్యక్తే నిత్యం తారణక్షమాః
నీళ్లు ఇచ్చేవారు, అలాగే ప్రతిరోజూ సమితను సరిగ్గా జపించే ఇతర ద్విజులు — వీరు కూడా పరులను రక్షించగలరు.
హవ్యంకవ్యం చ యత్కించిత్సర్వం తచ్ఛ్రోత్రియోఽర్హతి। దత్తం హి శ్రోత్రియే సాధౌజ్యలితేఽగ్నౌ యథా హుతమ్
దేవతలకు, పితృదేవతలకు ఇచ్చే ఏ కానుకైనా, అవన్నీ శ్రోత్రియుడికి యోగ్యం. ఎందుకంటే, శ్రోత్రియునికి ఇచ్చిన దానం, నెయ్యి అగ్నిలో పోసినంత పవిత్రంగా ఉంటుంది.
మన్యుప్రహరణా విప్రా న విప్రాః శస్త్రయోధినః। నిహన్యుర్మన్యునా విప్రా వజ్రపాణిరివాసురాన్
కోపాన్ని ఆయుధంగా చేసుకునే బ్రాహ్మణులు, ఆయుధాలతో యుద్ధం చేసే వారు కాదు. అయినా, తమ కోపంతో వారు వజ్రాయుధాన్ని పట్టినవాడు రాక్షసులను సంహరించినట్లు శత్రువులను సంహరిస్తారు.
ధర్మాశ్రితేయం తు కథా కథితా హి తవానఘ। యాం శ్రుత్వా మునయః ప్రీతా నైమిషారణ్యవాసినః
ధర్మాన్ని ఆధారంగా చేసుకున్న ఈ కథను నీకు చెప్పాను, పాపరహితుడా. ఈ కథను వినగానే నైమిశారణ్యంలో నివసించే మునులు ఆనందించారు.
వీతశోకభయక్రోధా విపాప్మానస్తథైవ చ। శ్రుత్వేమాం తు కథాం రాజన్భవన్తీహ తు మానవాః
ఈ కథను వినేవారు, రాజా, బాధ, భయం, కోపం, పాపం లేని వారు అవుతారు. ఈ లోకంలోనే వారు స్వచ్ఛులుగా మారుతారు.
కిం తచ్ఛౌచం భవేద్యేన విప్రః శుద్ధః సదా భవేత్। తదిచ్ఛామి మహాప్రాజ్ఞ శ్రోతుం ధర్మభృతాంవర
బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ పవిత్రుడిగా ఉండే శౌచం ఏది? మహాపండితుడా, ధర్మాన్ని పాటించే వారిలో నీవు ప్రధానుడు, దయచేసి నేను వినాలనుకుంటున్నాను.
వాక్శౌచం క్రమశౌచం చ యచ్చ శౌచం జలాత్మకమ్। త్రిభిః శౌచైరుపేతో యః స స్వర్గీ నాత్ర సంశయః
మాటల్లో శుద్ధి, ప్రవర్తనలో శుద్ధి, నీటితో వచ్చే శుద్ధి — ఈ మూడు శౌచాలు ఉన్నవాడు, ఎలాంటి సందేహం లేకుండా, స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.
సాయం ప్రాతశ్చ సంధ్యాం యో బ్రాహ్మణోఽభ్యుపసేవతే। ప్రజపన్పావనీం దేవీం గాయత్రీం వేదమాతరమ్
బ్రాహ్మణుడు ప్రతి ఉదయం, సాయంత్రం సంధ్యావందనం చేసి, పవిత్రమైన గాయత్రి మంత్రాన్ని — వేదమాతను — జపిస్తే, తాను పవిత్రుడవుతాడు.
స తయా పావితో దేవ్యా బ్రాహ్మణో నష్టకిల్బిషః। న సీదేత్ప్రతిగృహ్ణానో మహీమపి ససాగరామ్
ఆ దివ్యమైన దేవిని జపించడం వల్ల బ్రాహ్మణుడు పాపరహితుడవుతాడు. సముద్రాలతో కూడిన భూమిని ఇచ్చుకున్నా, అతడు ఒడిసిపోవడు.
యే చాస్ దారుణా కేచిద్గ్రహాః సూర్యాదయో దివి। తే చాస్య సౌమ్యా జాయన్తే శివాః శివతరాః సదా
సూర్యుడు మొదలైన ఆకాశంలోని కఠినమైన గ్రహాలు కూడా, అతనికి మృదువుగా, శుభంగా, ఇంకా శుభకరంగా మారిపోతాయి.
సర్వేనానుగతం చైనం దారుణాః పిశితాశనాః। ఘోరరూపా మహాకాయా ధర్షయన్తి ద్విజోత్తమమ్
భయంకరమైన, మాంసం తినే, ఘోరమైన రూపం, పెద్ద శరీరం కలిగిన ప్రాణులు అందరూ అతనిని వెంబడించి, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడిని బాధిస్తారు.
నాధ్యాపనాద్యాజనాద్వా అన్యాయాద్వా ప్రతిగ్రహాత్। దోషో భవతి విప్రాణాం జ్వలితాగ్నిససా ద్విజాః
బ్రాహ్మణులు బోధించడానికైనా, యజ్ఞాలు చేయడానికైనా, అన్యాయంగా దానం తీసుకున్నా, వారికి ఎలాంటి దోషం కలుగదు. ద్విజులు ఎప్పుడూ అగ్నిలా పవిత్రులు.
దుర్వేదా వా సువేదా వా ప్రాకృతాః సంస్కృతాస్తథా। బ్రాహ్మణా నావమన్తవ్యా భస్మచ్ఛన్నా ఇవాగ్నయః
వేదాలు బాగా తెలిసినవారు అయినా, తక్కువ తెలిసినవారు అయినా, సహజంగా ఉన్నా, సంస్కారంతో ఉన్నా, బ్రాహ్మణులను ఎప్పుడూ తక్కువగా చూడకూడదు. వారు బూడిదతో కప్పబడిన అగ్నిలాంటివారు.
యథా శ్మశానే దీప్తౌజాః పావకో నైవ దుష్యతి। ఏవం విద్వానవిద్వాన్వా బ్రాహ్మణో దైవతం మహత్
శ్మశానంలో ప్రకాశించే అగ్ని ఎప్పుడూ అపవిత్రం కాదని మనం చెప్పినట్లే, బ్రాహ్మణుడు విద్యావంతుడైనా, అవిద్యావంతుడైనా, అతడు గొప్ప దైవం.
ప్రాకరైశ్చ పురద్వారైః ప్రాసాదైశ్చ పృథగ్విధైః। నగరాణి న శోభన్తే హీనాని బ్రాహ్మణోత్తమైః
గోడలు, ద్వారాలు, భవనాలతో అలంకరించిన నగరాలు, గొప్ప బ్రాహ్మణులు లేనప్పుడు అందంగా కనిపించవు.
వేదాఢ్ఞా వృత్సంపన్నా జ్ఞానవన్తస్తపస్వినః। యత్రతిష్న్తి వై విప్రాస్తన్నామ నగరం నృప
వేదాలు నేర్చుకున్న, గొర్రెలు, పశువులు ఉన్న, జ్ఞానం, తపస్సు కలిగిన బ్రాహ్మణులు నివసించే చోటే, రాజా, నిజమైన నగరంగా పిలవబడుతుంది.
వ్రజే వాఽప్యథవాఽరణ్యే యత్రసన్తి బహుశ్రుతాః। తత్తన్నగరమిత్యాహుః పార్థ తీర్థం చ తద్భవేత్
పల్లెటూర్లో అయినా, అడవిలో అయినా, అక్కడ ఎక్కువగా విద్యావంతులు ఉంటే, ఆ ప్రదేశాన్ని నగరంగా, పార్థా, పవిత్రక్షేత్రంగా కూడా పిలుస్తారు.
రక్షితారం చ రాజానం బ్రాహ్మణం చ తపస్వినమ్। అభిగమ్యాభిపూజ్యాథ సద్యః పాపాత్ప్రముచ్యతే
రక్షణ కలిగిన రాజును లేదా తపస్సులో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణుడిని సదా గౌరవంగా దగ్గరగా వెళ్లి పూజించినవాడు వెంటనే పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
పుణ్యతీర్థాభిషేకం చ పవిత్రాణాం చ కీర్తనమ్। సద్భిః సంభాషణం చైవ ప్రశస్తం కీర్త్యతే బుధైః
పవిత్రమైన తీర్థాలలో స్నానం చేయడం, పవిత్రుల పేర్లను జపించడం, మంచి వారితో సంభాషించడం — ఇవన్నీ జ్ఞానులు ఎంతో ప్రశంసిస్తారు.
సాధుసఙ్గమపూతేన వాక్సుభాషితవారిణా। పవిత్రీకృతమాత్మానం సన్తో మన్న్తి నిత్యశః
సద్గుణుల సాంగత్యంతో, మధురమైన మాటల జలంతో తన మనసును పవిత్రం చేసుకున్నవాడిని సద్గురులు ఎప్పుడూ పవిత్రుడని అంటారు.
త్రిదణ్డధారణం మౌనం జటాభారోఽథ ముణ్డనమ్। వల్కలాజినసంవేష్టం వ్రతచర్యాఽభిషేచనమ్
మూడు దండలు ధరించడం, మౌనం, జటలు లేదా ముండనం, వక్కలు లేదా మృగచర్మం ధరించడం, వ్రతాలు ఆచరించడం —
అగ్నిహోత్రం వనే వాసః శరీరపరిశోషణమ్। సర్వాణ్యేతాని మిథ్యా స్యుర్యది భావో న నిర్మలః
అగ్నిహోత్రం చేయడం, అడవిలో నివసించడం, శరీరాన్ని క్షీణింపజేయడం — ఇవన్నీ మనస్సు నిర్మలంగా లేకపోతే వృథా అవుతాయి.
విశుద్ధిం చక్షురాదీనాం షణ్ణామిన్ద్రియగామినామ్। వికారి తేషాం రాజేన్ద్ర సుదుష్కరతరం మనః
ఓ రాజా! కన్ను మొదలైన ఆరు ఇంద్రియాలను శుద్ధి చేయడం సాధ్యమే అయినా, ఎప్పుడూ చంచలంగా ఉండే మనస్సును నియంత్రించడం చాలా కష్టం.
యే పాపాని న కుర్వన్తి మనోవాక్కర్మబుద్ధిభిః। తే తపన్తి మహాత్మానో న శరీరస్య శోషణమ్
మనస్సు, మాట, చేతలు, బుద్ధి ద్వారా పాపాలు చేయని మహాత్ములు నిజమైన తపస్సు ఆచరిస్తారు; శరీరాన్ని క్షోభపెట్టేవారు కాదు.
న జ్ఞాతిభ్యో దయా యస్య శుక్లదేహోఽవికల్మషః। హింసా సా తపసస్తస్య నానాశిత్వం తపః స్మృతమ్
తన బంధువులపై దయలేని వాడికి శరీరం ఎంత పవిత్రంగా ఉన్నా, అతని హింసే తపస్సు, వివిధ భోజనాలే తపస్సు అని అంటారు.