అనడ్వాహం తు యో దద్యాద్బలవన్తం ధురంధరమ్। స నిస్తరతి దుర్గాణి స్వర్గలోకం చ గచ్ఛతి
బలమైన, బరువును మోయగల ఎద్దును దానం చేసినవాడు, కష్టాలను దాటి స్వర్గలోకాన్ని పొందుతాడు.
వసుంధరాం తు యో దద్యాద్ద్విజాయ విదుషాత్మనే। దాతారం హ్యనుగచ్ఛన్తి సర్వే కామాభివాఞ్ఛితాః
విద్వాన్ ద్విజునికి భూమిని దానం చేసినవాడిని, అతను కోరిన అన్ని వస్తువులు అనుసరిస్తాయి.
పృచ్ఛన్తి చాన్నదాతారం వదన్తి పురుషా భువి। అధ్వని క్షీణగాత్రాశ్చ పాంసునా చావకుణ్ఠితాః
భూమిపై ప్రయాణంలో అలసిపోయి, దుమ్ముతో కప్పబడిన వారు, అన్నం ఇచ్చేవాడెవరో అడిగి తెలుసుకుంటారు.
తేషామేవ శ్రమార్తానాం యో హ్యన్నం కథయేద్బుధః। అన్నదాతృసమః సోపి కీర్త్యతే నాత్ర సంశయః
అలాంటి అలసిపోయిన వారికి ఎవరు అన్నం ఎక్కడ దొరుకుతుందో చెప్పినా, అతడిని కూడా అన్నదాతతో సమానంగా ప్రశంసిస్తారు; ఇందులో సందేహం లేదు.
తస్మాత్త్వం సర్వదానాని హిత్వాఽన్నం సంప్రయచ్ఛ హ। న హీదృశం పుణ్యఫలం విచిత్రామిహ విద్యతే
అందువల్ల, నీవు అన్ని ఇతర దానాలను వదిలి, అన్నదానం చేయాలి; ఇలాంటి పుణ్యఫలం మరొకటి లేదు.
యథాశక్తి చ యో దద్యాదన్నం విప్రేషు సంస్కృతమ్। స తేన కర్మణాఽఽప్నోతి ప్రజాపతిసలోకతామ్
తన శక్తి మేరకు, సంస్కరించిన అన్నాన్ని బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చినవాడు, ఆ కార్యం వల్ల ప్రజాపతితో సమాన లోకాన్ని పొందుతాడు.
అన్నమేవ విశిష్టం హి తస్మాత్పరతరం న చ। అన్నం ప్రజాపతిశ్చోక్తః స చ సంవత్సరో మతః
అన్నమే అత్యుత్తమం, దానికంటే గొప్పది లేదు. అన్నమే ప్రజాపతి అని అంటారు, ఆయనే సంవత్సరమని భావిస్తారు.
సంవత్సరస్తు యజ్ఞోఽసౌ సర్వం యజ్ఞే ప్రతిష్ఠితమ్। తస్మాత్సర్వాణి భూతాని స్థావరాణి చరాణి చ
సంవత్సరమే యజ్ఞం, అన్ని యజ్ఞంలోనే స్థిరంగా ఉంటాయి; అందువల్ల, స్థావర చర జీవులన్నీ—
తస్మాదన్నం విశిష్టం హి సర్వేభ్యఇతి విశ్రుతమ్
అందువల్ల అన్నం అన్నిటికంటే మిన్నగా గొప్పదని అందరూ చెబుతారు.
యేషాం తటాకాని మహోదకాని వాప్యశ్చకూపాశ్చప్రతిశ్రయాశ్చ। అన్నస్య దానం మధురా చ వాణీ యమస్య తే నిర్వచనా భవన్తి
ఎవరికి చెరువులు, పెద్ద నీటి నిల్వలు, బావులు, విశ్రాంతి స్థలాలు ఉంటాయో, ఎవరు అన్నదానం చేస్తారో, మధురంగా మాట్లాడతారో—వారికి యముని వద్ద ఉన్న లెక్కలు తీరిపోతాయి.
ధాన్యం శ్రమేణార్జితవిత్తసంచితం విప్రే సుశీలే ప్రతియచ్ఛతే యః। వసుంధరా తస్య భవేత్సుతుష్టా ధారాం వసూనాం ప్రతిముఞ్చతీవ
తన శ్రమతో సంపాదించిన ధాన్యాన్ని మంచి బ్రాహ్మణుడికి ఇచ్చేవారికి భూమి తల్లీ ఎంతో సంతోషంగా, ధనసంపదను వర్షంలా ప్రసాదిస్తుంది.
అన్నదాః ప్రథమం యాన్తి సత్యవాక్యదనన్తరమ్। అయాచితప్రదాతా చ సమం యాన్తి త్రయో జనాః
ముందుగా అన్నదానం చేసినవారు వెళ్తారు, తరువాత నిజం చెప్పేవారు, అడగకుండానే ఇచ్చేవారు—ఈ ముగ్గురూ కలిసే ముందుకు సాగుతారు.
కౌతూహలసముత్పన్నః పర్యపృచ్ఛద్యుధిష్ఠిరః। మార్కణ్డేయం మహాత్మానం పునరేవ సహానుజః
ఆ సమయంలో యుధిష్ఠిరుడు, తన సోదరులతో కలిసి, మహాత్ముడు మార్కండేయుడిని ఆసక్తితో మరలా అడిగాడు.
యమలోకస్య చాధ్వానమన్తరం మానుషస్య చ। కీదృశం కింప్రమాణం వా కథం వా తన్మహామునే। తరన్తి పురుషాశ్చైవ కేనోపాయేన శంస మే
మహామునివరా! యముని లోకానికి, మనుష్య లోకానికి వెళ్లే మార్గం ఎలా ఉంటుంది? అది ఎంత దూరం? దాన్ని ఎలా దాటి పోవాలి? దాన్ని దాటేందుకు ఏ మార్గం ఉంది? దయచేసి చెప్పండి.
సర్వగుహ్యతనం ప్రశ్నం పవిత్రమృషిసంస్తుతమ్। కథయిష్యామి తే రాజన్ధర్మం ధర్మభృతాంవర
ఓ రాజా! మునులు ప్రశంసించిన ఈ పవిత్రమైన, రహస్యమైన ప్రశ్నకు సమాధానంగా నీకు ధర్మాన్ని వివరంగా చెబుతాను.
షడశీతిసహస్రాణి యోజనానాం నరాధిప। యమలోకస్య చాధ్వానమన్తరం మానుషస్య చ
ఓ రాజా! మనుష్య లోకం నుంచి యముని లోకం వరకు ఎనభై ఆరు వేల యోజనాల దూరం ఉంది.
ఆకాశం తదపానీయం ఘోరం కాన్తారదర్శనమ్। న తత్ర వృక్షచ్ఛాయా వా పానీనం కేతనాని చ
ఆ మార్గం ఆకాశంలా, నీరు లేకుండా, భయంకరంగా, ఎడారిలా కనిపిస్తుంది. అక్కడ చెట్ల నీడా, నీరు తాగేందుకు ఆశ్రయాలూ ఉండవు.
విశ్రమేద్యత్ర వై శ్రాన్తః పురుషోఽధ్వని కర్శితః। నీయతే యమదూతైస్తు యమస్వాజ్ఞాకరైర్బలాత్
ఆ మార్గంలో అలసిపోయినవారు విశ్రాంతి తీసుకునే చోటు ఉండదు. యముని దూతలు యముని ఆజ్ఞతో బలవంతంగా వారిని తీసుకెళ్తారు.
నరాః స్త్రియస్తథైవాన్యే పృథివ్యాం జీవసంజ్ఞితాః। బ్రహ్మణేభ్యః ప్రదానాని నానారూపాణి పార్థివ
ఈ భూమిపై పురుషులు, స్త్రీలు, ఇతర జీవులు బ్రాహ్మణులకు ఎన్నో విధాలుగా దానాలు ఇచ్చేందుకు వెళ్తారు.
హయాదీనాం ప్రకృష్టాని తేఽధ్వానం యాన్తి వై నరాః। సన్నివార్యాతపం యానతి చ్ఛత్రేణైవ హి చ్ఛత్రదాః
గుర్రాలు మొదలైనవాటిని దానం చేసినవారు ఆ మార్గాన్ని సులభంగా దాటి పోతారు. గొడుగులు ఇచ్చినవారు ఎండ వేడిలోనూ గొడుగుతో నడుస్తారు.
తృప్తాశ్చైవాన్నదాతారో హ్యతృప్తాశ్చాప్యనన్నదాః। వస్త్రిణో వస్త్రదా యాన్తి అవస్త్రా యాన్త్యవస్త్రదాః
అన్నదానం చేసినవారు తృప్తిగా వెళ్తారు, అన్నం ఇవ్వని వారు తృప్తి లేకుండా వెళ్తారు. వస్త్రాలు ఇచ్చినవారు దుస్తులు ధరించి వెళ్తారు, ఇవ్వని వారు ఒంటరిగా వెళ్తారు.
హిరణ్యదాః సుఖం యాన్తి పురుషాస్త్వభ్యలంకృతాః। భూమిదాస్తుసుఖం యాన్తి సర్వైః కామైః సుతర్పితాః
పొదిన్ని ఇచ్చినవారు అలంకారాలతో సంతోషంగా వెళ్తారు. భూమిని దానం చేసినవారు అన్ని కోరికలతో తృప్తిగా ఆనందంగా వెళ్తారు.
యాన్తి చైవాపరిక్లిష్టా నరా సస్యప్రదావకాః। నరాః సుఖతరం యాన్తి విమానేషు గృహప్రదాః
పంటలు ఇచ్చినవారు ఎలాంటి కష్టాలు లేకుండా వెళ్తారు. ఇళ్లు ఇచ్చినవారు మరింత ఆనందంగా విమానాల్లో ప్రయాణిస్తారు.
పానీయదా హ్యతృషితాః ప్రహృష్టమనసో నరాః। పన్థానం ద్యోతయన్తశ్చ యాన్తి దీపప్రదాః సుఖమ్
నీరు ఇచ్చినవారు దాహం లేకుండా, హృదయం ఆనందంగా వెళ్తారు. దీపాలు ఇచ్చినవారు మార్గాన్ని ప్రకాశింపజేస్తూ సుఖంగా సాగుతారు.
గోప్రదాస్తు సుఖం యాన్తి నిర్ముక్తాః సర్వపాతకైః। విమానైర్హంససంయుక్తైర్యాన్తి మాసోపవాసినః
ఆవులు ఇచ్చినవారు అన్ని పాపాలనుంచి విముక్తి పొంది సంతోషంగా వెళ్తారు. నెలరోజుల ఉపవాసం చేసినవారు హంసలతో కూడిన విమానాల్లో ప్రయాణిస్తారు.
తథా బర్హిప్రయుక్తైశ్చ షష్ఠరాత్రోపవాసినః। త్రిరాత్రం క్షపతే యస్తు ఏకభక్తేన పాణ్డవ
అలాగే, ఆరు రాత్రులు ఉపవాసం చేసినవారు పక్షులతో కూడిన విమానాల్లో వెళ్తారు. మూడు రాత్రులు ఒక్క భోజనం చేసి ఉపవాసం చేసినవారు కూడా ఆ మార్గాన్ని దాటి పోతారు.
అన్తరా చైవ నాశ్నాతి తస్య లోకా హ్యనామయాః। పానీయస్య గుణా దివ్యాః ప్రేతలోకసుఖావహాః
మధ్యలో తినకుండా ఉంటే, అతని లోకాలు ఎలాంటి బాధలు లేకుండా ఉంటాయి. ఆ నీటికి ఉన్న గొప్ప లక్షణాలు పరలోకంలో సుఖాన్ని ఇస్తాయి.
తత్ర పుష్పోదకా నామ నదీ తేషాం విధీయతే। శీతలం సలిలం తత్రపిబన్తి హ్యమృతోపమమ్
అక్కడ వారికి పుష్పోదక అనే నది ఏర్పడుతుంది. అక్కడ వారు చల్లని, అమృతానికి సమానమైన నీటిని త్రాగుతారు.
యే చదృష్కృతకర్మాణః పూయం తేషాం విధీయతే। ఏవం నదీ మహారాజ సర్వకామప్రదా హి సా
ఎవరైతే పవిత్రమైన పనులు చేస్తారో, వారికి పవిత్రమైన నీరు లభిస్తుంది. మహారాజా! ఆ నది అన్నీ కోరికలు తీర్చే విధంగా ఉంటుంది.
తస్మాత్త్వమపి రాజేన్ద్ర పూజయైనాన్యథావిధి। అధ్వనిం క్షీణగాత్రశ్చ పథి పాంశుసమన్వితః
అందువల్ల, రాజేంద్ర! నీవు కూడా శాస్త్రోక్తంగా వారికి పూజ చేయాలి. ప్రయాణంలో శరీరం అలసిపోయి, దారిలో ధూళితో కప్పబడినప్పుడు కూడా పూజ చేయాలి.