శ్రుత్వా స రాజా రాజర్షిరిన్ద్రద్యుమ్నస్య తత్తదా। మార్కణ్డేయాన్మహాభాగాత్స్వర్గస్య ప్రతిపాదనమ్
ఇంద్రద్యూమ్నుని స్వర్గప్రాప్తి కథను మహాభాగుడైన మార్కండేయుని నుండి విన్న రాజర్షి ఆ కథను శ్రద్ధగా ఆలకించాడు.
యుధిష్ఠిరో మహారాజ పునః పప్రచ్ఛ తం మునిమ్। కీదృశీషు హ్యవస్థాసు దత్త్వా దానం మహామునే। ఇన్ద్రలోకం త్వనుభవేత్పురుషస్తద్బ్రవీహి మే
మహారాజు యుధిష్ఠిరుడు మళ్లీ ఆ మునిని అడిగాడు: 'మహామునీ! ఏ పరిస్థితుల్లో దానం చేసినవారు ఇంద్రలోకాన్ని పొందుతారు? దయచేసి అది నాకు వివరించండి.'
గార్హస్థ్యేఽప్యథవా బాల్యే యౌవనే స్థావిరేఽపి వా। యథా ఫలం సమశ్నాతి తథా త్వం కథయస్వ మే
ఇంటివాడిగా ఉన్నా, చిన్నవయసులోనైనా, యవ్వనంలోనైనా, వృద్ధాప్యంలోనైనా, మనిషి పండును ఎలా సమానంగా తింటాడో, అలాగే నీవు నాకు చెప్పాలి.
వృథా జన్మాని చత్వారి వృథా దానాని షోడశ। వృథా జన్మ హ్యపుత్రస్ యే చ ధర్మబహిష్కృతాః
నిష్ప్రయోజనంగా నాలుగు జన్మలు, పదహారు దానాలు వృథా. కుమారుడు లేకుండా పుట్టిన జన్మ కూడా వృథానే, ధర్మానికి దూరమైనవారు కూడా అంతే.
పరపాకం చ యేఽశ్నన్తి ఆత్మార్థం చ పచేత్తు యః। పర్యశ్నన్తి వృథా యత్ర తదసత్యం ప్రకీర్త్యతే
ఇతరులు వండిన భోజనం తినేవారు, తమకోసం మాత్రమే వండేవారు, అక్కడ ఇతరులు వృథాగా తినే చోట, అది నిజమైనది కాదు అని చెప్పబడింది.
ఆరూఢపతితే దత్తమన్యాయోపహృతం చ యత్। వ్యర్థం తు పతితే దానం బ్రాహ్మణే తస్కరే తథా
ఎవరైనా ఎక్కిన చోటు నుంచి పడిపోయినవారికి ఇచ్చిన దానం, అన్యాయంగా తీసుకున్నది, పతితుడికి లేదా దొంగ బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చిన దానం వృథా.
గురౌ చానృతికే పాపే కృతఘ్నే గ్రామయాజకే। వేదవిక్రయిణే దత్తం తథా వృషలయాజకే
అబద్ధపు గురువుకు, పాపాత్ముడికి, కృతఘ్నుడికి, ఊరిపూజారికి, వేదాలను అమ్మేవారికి, వేషదారి పూజారికి ఇచ్చిన దానం వృథా.
బ్రహ్మబన్ధుషు యద్దత్తం యద్దత్తం వృషలీపతౌ। స్త్రీజితేషు చ యద్దత్తం వ్యాలగ్రాహే తథైవ చ
పేరు మాత్రమే బ్రాహ్మణులైనవారికి, వేషదారులకు, స్త్రీలవశమైనవారికి, పాముల చేత పట్టుబడినవారికి ఇచ్చిన దానం కూడా వృథానే.
పరిచారకేషు యద్దత్తం వృథా దానాని షోడశ। తమోవృతస్తు యో దద్యాద్భయాత్క్రోధాత్తథైవ చ
ఉపాధ్యాయులకు ఇచ్చిన దానం కూడా ఆ పదహారు వృథా దానాల్లో ఒకటి. అంధకారంలో, భయంతో లేదా కోపంతో ఇచ్చిన దానం కూడా వృథానే.
భుఙ్క్తే చ దానం తత్సర్వం గర్భస్థస్తు నరః సదా। దదద్దానం ద్విజాతిభ్యో వృద్ధభావేన మానవః
మనిషి గర్భంలో ఉన్నప్పటికీ అన్ని దానాల ఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు. మానవుడు వృద్ధులను గౌరవిస్తూ ద్విజులకు దానం చేయాలి.
తస్మాత్సర్వాస్వవస్థాసు సర్వదానాని పార్థివ। దాతవ్యాని ద్విజాతిభ్యః స్వర్గమార్గజిగీషయా
అందువల్ల, రాజా, అన్ని పరిస్థితుల్లో, అన్ని దానాలు ద్విజులకు ఇవ్వాలి; స్వర్గమార్గాన్ని కోరేవారు అలా చేయాలి.
చాతుర్వర్ణ్యస్య సర్వస్య వర్తమానాః ప్రతిగ్రహే। కేన విప్రా విశేషేణ తారయన్తి తరన్తి చ
నాలుగు వర్ణాలవారందరూ దానం స్వీకరించేటప్పుడు, బ్రాహ్మణులు ఏ విధంగా ప్రత్యేకంగా రక్షిస్తారు, దాటి పోతారు?
జపైర్మన్త్రైశ్చ హోమైశ్చ స్వాధ్యాయాధ్యాయనేన చ। నావం వేదమయీం కృత్వాతారయన్తి తరన్తి చ
జపాలు, మంత్రాలు, హోమాలు, స్వాధ్యాయంతో, వేదాలను నావలా చేసుకుని, వారు తాము కూడా దాటి పోతారు, ఇతరులను కూడా దాటిస్తారు.
బ్రాహ్మణాంస్తోషయేద్యస్తు తుష్యన్తే తస్య దేవతాః। వచనాచ్చాపి విప్రాణాం స్వర్గలోకమవాప్నుయాత్
ఎవరైనా బ్రాహ్మణులను సంతుష్టిపరిస్తే, దేవతలు కూడా సంతోషిస్తారు. బ్రాహ్మణుల మాట వల్ల స్వర్గలోకాన్ని పొందవచ్చు.
అనన్తం పుణ్యలోకం తు గన్తాఽసౌ తు న సంశయః। శ్లేష్మాదిభిర్వ్యాప్తతనుర్మ్రియమాణోఽవిచేతనః
అతడు నిస్సందేహంగా అనంతమైన పుణ్యలోకానికి వెళ్తాడు; మరణించే సమయంలో శరీరం వ్యాధులతో బాధపడినా, చైతన్యం లేకున్నా.
బ్రాహ్ణా ఏవ సంపూజ్యాః పుణ్యం స్వర్గమభీప్సతా। శ్రాద్ధకాలే తు యత్నేన భోక్తవ్యా హ్యజుగుప్సితాః
పుణ్యాన్ని, స్వర్గాన్ని కోరేవారు బ్రాహ్మణులను మాత్రమే గౌరవించాలి. శ్రాద్ధ సమయంలో, అర్హులైన వారిని జాగ్రత్తగా భోజనం పెట్టాలి.
దుర్బలః కునస్వీ కుష్ఠీ మాయావీ కుణ్డగోలకౌ। వర్జనీయాః ప్రయత్నేన కాణ్డపృష్ఠాశ్చ దేహినః
బలహీనులు, దుష్టప్రవర్తన కలవారు, కుష్టురోగులు, మాయాచారులు, వంకర వెన్నెముక ఉన్నవారు, వంకరమైనవారు — వీరిని జాగ్రత్తగా దూరంగా ఉంచాలి.
జుగుప్సితం హి యచ్ఛ్రాద్ధం దహత్యగ్నిరివేన్ధనమ్
శ్రాద్ధంలో అనర్హమైనది అగ్ని ఇంధనాన్ని ఎలా కాల్చేస్తుందో అలా దహించేస్తుంది.
యే యే శ్రాద్ధే న పూజ్యన్తే మూకాన్ధబధిరాదయః। తేఽపిసర్వే నియోక్తవ్యా మిశ్రితా వేదపారగైః
శ్రాద్ధంలో మౌనులు, అంధులు, చెవిటివారు వంటి వారు గౌరవించబడకపోయినా, వేదపారంగతులతో కలిపి వారిని కూడా నియమించాలి.
ప్రతిగ్రహశ్చ వై దేయః శృణు యస్ యుధిష్ఠిర। ప్రదాతారం తథాఽఽత్మానం యస్తారయతి శక్తిమాన్
దానం స్వీకరించడాన్ని కూడా చేయాలి, యుదిష్ఠిరా! శక్తివంతుడు దానం ఇచ్చి, దాతను, తనను తాను కూడా రక్షించుకుంటాడు.
తస్మిన్దేయం ద్విజే దానం సర్వాగమవిజానతా। ప్రదాతారం తథాఽఽత్మానం తారయేద్యః స శక్తిమాన్
అందువల్ల, అన్ని శాస్త్రాలు తెలియని ద్విజునికి ఈ దానం ఇచ్చినవాడు, తన శక్తి మేరకు, ఆ దాతను కూడా, స్వయాన్ని కూడా రక్షించగలడు.
న తథా హవిషో హోమైర్న పుష్పైర్నానులేపనైః। అగ్నయః పార్థ తుష్యన్తి యథా హ్యతిథిభోజనే
పార్థా! హవిస్సు, పువ్వులు, లేపనాలు సమర్పించినా, అగ్నిదేవతలు అతిథిని భోజనం పెట్టినంత ఆనందపడరు.
తస్మాత్త్వంసర్వయత్నేన యతస్వాతిథిభోజనే
కాబట్టి, నీవు అన్ని విధాలా ప్రయత్నించి అతిథులకు భోజనం పెట్టేందుకు శ్రమించాలి.
పాదోదకంపాదఘృతందీపమన్నం ప్రతిశ్రయమ్। ప్రయచ్ఛన్తి తు యే రాజన్నోపసర్పన్తి తే యమమ్
రాజా! ఎవరు పాదాలకు నీరు, పాదాలకు నెయ్యి, దీపం, అన్నం, నివాసం ఇస్తారో, వారు యముని దగ్గరకు చేరరు.
దేవమాల్యాపనయనం ద్విజోచ్ఛిష్టావమార్జనమ్। ఆకల్పపరిచర్యా చ గాత్రసంవాహనాని చ। అత్రైకైకం నృపశ్రేష్ఠ గోదానాద్వ్యతిరిచ్యతే
దేవతామాలలు తొలగించడం, ద్విజుని తినిపాట్లు శుభ్రం చేయడం, సంపూర్ణంగా సేవ చేయడం, అవయవాలను మర్దన చేయడం—ఇవి ఒక్కొక్కటి గోప్రదానం కంటే గొప్పవే, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా!
కపిలాయాః ప్రదానాత్తు ముచ్యతే నాత్ర సంశయః। తస్మాదలంకృతాం దద్యాత్కపిలాం తు ద్విజాతయే
కపిల గోవును దానం చేస్తే విముక్తి లభిస్తుంది అనే విషయంలో సందేహం లేదు. అందువల్ల, అలంకరించిన కపిల గోవును ద్విజునికి ఇవ్వాలి.
శ్రోత్రియాయ దరిద్రాయ గృహస్థాయాగ్నిహోత్రిణే। పుత్రదారాభిభూతాయ తథా హ్యనుపకారిణే
వేదాలు తెలిసిన, దరిద్రుడు అయిన, గృహస్థుడు, అగ్నిహోత్రం చేసే, పిల్లలు భార్య చేత బాధపడే, ప్రతిఫలం ఆశించని ద్విజునికి—
ఏవంవిధేషు దాతవ్యా న సమృద్ధేషు భారత। కో గుణో భరతశ్రేష్ఠ సమృద్ధేష్వభివర్జితమ్
ఇలాంటి వారికి మాత్రమే దానం చేయాలి, ధనికులకు కాదు, ఓ భారత! ధనికులకు దానం చేయడంలో ఏమి లాభం లేదు, అది తప్పించాలి.
ఏకస్యైకా ప్రదాతవ్యా న బహూనాం కదాచన। సా గౌర్విక్రయమాపన్నా హన్యాత్రిపురుషం కులమ్। న తారయతి దాతారం బ్రాహ్మణం నైవ నైవ తు
ఒక గోవును ఒక్కరికి మాత్రమే ఇవ్వాలి, ఎన్నో మందికి కాదు. అమ్మిన గోవు మూడు తరాల వంశాన్ని నాశనం చేస్తుంది; అలాంటి దానం దాతను గానీ, బ్రాహ్మణుడిని గానీ రక్షించదు.
బ్రాహ్మణస్య విశుద్ధస్య సువర్ణం యః ప్రయచ్ఛతి। సువర్ణానాం శతం తేన దత్తం భవతి శాశ్వతమ్
పరిశుద్ధమైన బంగారం బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చినవాడు, వంద బంగారు ముద్రలు ఇచ్చినట్లే శాశ్వత ఫలం పొందతాడు.