వినయేనాఞ్జలిం కృత్వాప్రయత్నేనోపగమ్య హ। దృష్టో మయా స భూతాత్మా దేవః కమలలోచనః
వినయంతో చేతులు జోడించి, జాగ్రత్తగా అతని దగ్గరకు వెళ్ళాను. భూతాత్ముడైన, కమలనయనుడైన ఆ దేవుడిని నేను దర్శించాను.
తమహం ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా నమస్కృత్యేదమబ్రవమ్। జ్ఞాతుమిచ్ఛామి దేవ త్వాం మాయాం చైతాం తవోత్తమామ్
చేతులు జోడించి నమస్కరించి, "దేవా, నేను నిన్ను, నీ ఈ గొప్ప మాయను తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను" అని అడిగాను.
ఆస్యేనానుప్రవిష్టోఽహం శరీరే భగవంస్తవ। దృష్టవానఖిలాఁల్లోకాన్సమస్తాన్జఠరే హి తే
భగవంతుడా, నేను నీ నోటిలోనుంచి నీ శరీరంలోకి ప్రవేశించి, నీ పొట్టలో ఈ లోకమంతా చూశాను.
తవ దేవ శరీరస్థా దేవదానవరాక్షసాః। యక్షగన్ధర్వనాగాశ్చ జగత్స్థావరజఙ్గమమ్
దేవా, నీ శరీరంలో దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులు, యక్షులు, గంధర్వులు, నాగులు, అలాగే ఈ జగత్తులోని చలించేవి, నిలిచేవి అన్నీ ఉన్నాయి.
త్వత్ప్రసాదాచ్చ మే దేవ స్మృతిర్న పరిహీయతే। ద్రుతమన్తఃశరీరే తే సతతం పరివర్తినః
దేవా, నీ కృప వల్ల నాకు జ్ఞాపకం పోయిపోలేదు; ఎప్పుడూ తిరుగుతున్న నీ శరీరంలో నేను అన్నీ త్వరగా చూశాను.
నిర్గతోఽహమకామస్తు ఇచ్ఛయా తే మహాప్రభో। యతిష్యే పుణ్డరీకాక్ష జ్ఞాతుం త్వాఽహమనిన్దితం
మహాప్రభూ, నాకు ఇష్టం లేకపోయినా, నీ ఇష్టంతోనే నేను బయటకు వచ్చాను; కమలనయనా, నిన్ను, నిందలేని వాడవైన నిన్ను తెలుసుకోవడానికి నేను ప్రయత్నిస్తాను.
ఇహ భూత్వా శిశుః సాక్షాత్కిం భవానవతిష్ఠతే। పీత్వా జగదిదం సర్వమేతదాఖ్యాతుమర్హసి
ఇక్కడ నువ్వు పిల్లవాడిగా మారి, ఈ జగత్తంతా మింగిన తర్వాత ఎందుకు ఇక్కడే ఉన్నావు? దీని కారణం చెప్పాలి.
కిమర్థం చ జగత్సర్వం శరీరస్థం తవానఘ। కియన్తం చ త్వయా కాలమిహ స్థేయమరిందమ
పాపరహితుడవైన నీవు, ఈ జగత్తంతా నీ శరీరంలో ఉంచడానికి కారణం ఏమిటి? శత్రువులను జయించినవాడా, ఇక్కడ ఎంత కాలం ఉండబోతున్నావు?
ఏతదిచ్ఛామి దేవేశ శ్రోతుం బ్రాహ్మణకామ్యయా। త్వత్తః కమలపత్రాక్షం విస్తరేణ యథాతథమ్। మహద్ధ్యేతదచిన్త్యం చ యదహం దృష్టవాన్ప్రభో
దేవతల అధిపతీ, బ్రాహ్మణుడిగా జ్ఞానం కోసం, కమలదళనేత్రుడా, నిన్ను నీవు నిజంగా, విస్తృతంగా వివరించి చెప్పాలని కోరుకుంటున్నాను; ప్రభూ, నేను చూచింది గొప్పదిగా, ఊహించలేనిదిగా ఉంది.
ఇత్యుక్తః స మయా శ్రీమాన్దేవదేవో మహాద్యుతిః। సాన్త్వయన్మామిదం వాక్యమువాచ వదతాంవరః
నేను ఇలా అడిగినప్పుడు, మహిమాన్వితుడైన దేవదేవుడు, గొప్ప కాంతివంతుడు, అందరిని ఓదార్చేవాడు, నన్ను ఓదార్చుతూ ఇలా అన్నాడు.
కామం దేవాఽపి మాం విప్ర న హి జానన్తి తత్త్వతః। త్వత్ప్రీత్యా తు ప్రవక్ష్యామి యథేదం విమృజామ్యహమ్
బ్రాహ్మణుడా, దేవతలు కూడా నిజంగా నన్ను తెలుసుకోలేరు; నీపై ప్రేమతోనే, నేను ఈ విషయాన్ని నీకు వివరంగా చెబుతాను.
పితృభక్తోసి విప్రర్షే మాం చైవ శరణం గతః। తతో దృష్టోస్మి తే సాక్షాద్బ్రహ్యచర్యం చ తే మహత్
బ్రాహ్మణమునివరా, నీవు పితృదేవతలకు భక్తుడవు, నన్ను ఆశ్రయించావు; అందుకే నేను నీకు ప్రత్యక్షంగా కనిపించాను, నీ తపస్సు గొప్పది.
ఆపో నారా ఇతి ప్రోక్తాస్తాసాం నామ కృతం మయా। తేన నారాయణప్యుక్తో మమ తత్త్వయనం సదా
నీరు 'నారాలు' అని పిలవబడతాయి; ఆ పేరును నేనే పెట్టాను. అందుకే నన్ను నారాయణుడు అంటారు, అది నా నిజ స్వరూపం.
అహంనారాయణో నామ ప్రభవః శాశ్వతోఽవ్యయః। విధాతా సర్వభూతానాం సంహర్తా చ ద్విజోత్తమ్
నేను నారాయణుడు, శాశ్వతుడిని, అవినాశిని, సమస్త జీవుల సృష్టికర్తను, సంహారకుడిని, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా.
అహం విష్ణురహం బ్రహ్మా శక్రశ్చాహం సురాధిపః। అహం వైశ్రవణో రాజా యమః ప్రేతాధిపస్తథా
నేనే విష్ణువు, నేనే బ్రహ్మ, నేనే దేవతల అధిపతి ఇంద్రుడు; నేనే వైశ్రవణుడు, రాజు, అలాగే నేనే యముడు, ప్రేతల అధిపతి కూడా.
అహం శివశ్చ సోమశ్చ కశ్యపోఽథ ప్రజాపతిః। అహం ధాతా విధాతా చ యజ్ఞశ్చాహం ద్విజోత్తమ
నేనే శివుడు, నేనే సోముడు, నేనే కశ్యపుడు, ప్రజాపతి; నేనే ధాతా, విధాతా, నేనే యజ్ఞం, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా.
అగ్నిరాస్యం క్షితి పాదౌ చన్ద్రాదిత్యౌ చ లోచనే। ద్యౌర్మూర్ధా మే దిశః శ్రోత్రే తథాఽఽపః స్వేదసంభవాః। సకలం చ నభః కాయో వాయుర్మనసి మే స్థితః
నా నోటిలో అగ్ని, నా పాదాలు భూమి, నా కళ్ళు చంద్రుడు, సూర్యుడు; నా తల ఆకాశం, చెవులు దిక్కులు, నా చెమట నుండి వచ్చిన నీరు; నా శరీరం అంతా ఆకాశమే, నా మనసులో వాయువు స్థితి చెందింది.
మయా క్రతుశతైరిష్టం బహుభిస్త్వాప్తదక్షిణైః। యజన్తే వేదవిదుషో మాం దేవసదనే స్థితమ్
వేదాలను తెలిసినవారు, దేవతల లోకంలో ఉన్న నన్ను, అనేక శతయజ్ఞాలతో, గొప్ప దక్షిణలతో పూజిస్తారు.
పృథివ్యాం క్షత్రియేన్ద్రాశ్ పార్తివాః స్వర్గకాఙ్క్షిణః। యజన్తే మాం తథా వైశ్యాః స్వర్గలోకజిగీషయా
భూమిపై స్వర్గాన్ని కోరే క్షత్రియుల రాజులు, అలాగే వైశ్యులు కూడా, స్వర్గలోకాన్ని పొందాలనే ఆశతో నన్ను పూజిస్తారు.
చతుఃసముద్రపర్యన్తాం మేరుమన్దరభూషణామ్। శేషో భూత్వాఽహమేవైతాం ధారయామి వసుంధరామ్
నాలుగు సముద్రాలు చుట్టుముట్టిన, మేరు, మందర పర్వతాలతో అలంకరించబడిన ఈ vasundhara ను, నేను శేషుడిగా మారి ఒంటరిగా మోస్తున్నాను.
వారాహం రూపమాస్థాయ మయేయం జగతీ పురా। మజ్జమానా జలే విప్ర వీర్యేణాసీత్సముద్ధృతా
ఓ బ్రాహ్మణా! నేను ఒకసారి వరాహ రూపంలో ఈ భూమిని, నీటిలో మునిగిపోతుండగా, నా శక్తితో పైకి తీసుకొచ్చాను.
అగ్నిశ్చ బడబావక్రే భూత్వాఽహం ద్విజసత్తమ। పిబామ్యాపః సదా విద్వంస్తాశ్చైవ విసృజామ్యహమ్
ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా! నేను బడబాగ్నిగా మారి ఎప్పుడూ నీటిని పీలుస్తూ, మళ్లీ వాటిని విడిచిపెడతాను.
బ్రహ్మ వక్రం భుజౌ క్షత్రమూరూ మే సంస్థితా విశః। పాదౌ శూద్రా భవన్తీమే విక్రమేణ క్రమేణ చ
నా నోటి నుండి బ్రాహ్మణులు, నా భుజాల్లో క్షత్రియులు, నా తొడల్లో వైశ్యులు, నా పాదాల్లో శూద్రులు స్థిరంగా ఉంటారు; ఇవన్నీ నా శక్తితో, క్రమంగా ఏర్పడినవే.
ఋగ్వేదః సామవేదశ్చ యజుర్వేదోఽప్యథర్వణః। మత్తః ప్రాదుర్భవన్త్యేతే మామేవ ప్రవిశన్తి చ
ఋగ్వేదం, సామవేదం, యజుర్వేదం, అథర్వవేదం—ఇవి అన్నీ నన్నుంచి ఉద్భవించి, మళ్లీ నన్నే చేరుతాయి.
యతయః శాన్తిపరమా యతాత్మానో ముముక్షవః। కామక్రోధద్వేషముక్తా నిఃసంజ్ఞా వీతకల్మషాః
శాంతిని కోరే, మనసు నిగ్రహించుకున్న, మోక్షాన్ని ఆశించే, కామం, కోపం, ద్వేషం లేని, అహంకారం లేని, పాపరహితమైన యతులు—
సత్వస్థా నిరహంకారా నిత్యమధ్యాత్మకోవిదాః। మామేవ సతతం విప్రాశ్చిన్తయన్త ఉపాసతే
సత్వగుణంలో నిలిచిన, అహంకారం లేని, ఎప్పుడూ ఆత్మజ్ఞానంలో నిపుణులైన బ్రాహ్మణులు, నన్ను ఎల్లప్పుడూ ధ్యానిస్తూ పూజిస్తారు.
అహం సంవర్తకో వహ్నిరహం సంవర్తకో యమః। అహం సంవర్తకః సూర్యస్త్వహం సంవర్తకోఽనిలః
నేనే సంహారాగ్ని, నేనే సంహారయముడు, నేనే సంహారసూర్యుడు, నేనే సంహారవాయువు.
తారారూపాణి దృశ్యన్తే యాన్యేతాని నభస్తలే। మమ రూపాణ్యథైతాని విద్ధి త్వం ద్విజసత్తమ
ఆకాశంలో కనిపించే నక్షత్రాలన్నీ నా రూపాలే అని తెలుసుకో, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా!
రత్నాకరాః సముద్రాశ్చ సర్వ ఏవ చతుర్దిశః। వసనం శయనం చైవ విలయం చైవ విద్ధి మే
రత్నాకరాలు, సముద్రాలు, అన్ని దిక్కులు—వాటికి వస్త్రం, శయనం, లయం అన్నీ నా స్వరూపమే అని తెలుసుకో.
మయైవ సువిభక్తాస్తే దేవకార్యార్థసిద్ధయే। కామం క్రోధం చ హర్షం చ భయం మోహం తథైవ చ। మమైవ విద్ధి రోమాణి సర్వాణ్యేతాని సత్తమ
దేవతల కార్యసిద్ధి కోసం వీటిని నేను సరిగ్గా విభజించాను; కామం, కోపం, ఆనందం, భయం, మోహం—ఇవి అన్నీ నా రోమాలు అని తెలుసుకో, ఓ ఉత్తముడా!