సతతం ధావమానశ్చ చిన్తయానో విశాంపతే। `భ్రమంస్తత్ర మహీపాల యదా వర్షగణాన్బహూన్'। ఆసాదయామి నైవాన్తం తస్య రాజన్మహాత్మనః
రాజా, నేను ఎప్పుడూ పరుగెత్తుతూ, ఆలోచిస్తూ, ఎన్నో సంవత్సరాలు అక్కడ తిరిగాను. అయినా, ఆ మహాత్మునికి అంతం ఎక్కడా కనిపించలేదు.
తతస్తమేవ శరణం గతోస్మి విధివత్తదా। వరేణ్యం వరదం దేవం మనసా కర్మణైవ చ
అప్పుడు నేను విధిగా ఆ వరప్రదాత దేవుడిని మనసుతో, కార్యంతో ఆశ్రయించాను.
తతోఽహం సహసా రాజన్వాయువేగేన నిఃసృతః। మహాత్మనో ముఖాత్తస్య వివృతాత్పురుషోత్తమ
అంతట రాజా, ఆ మహాత్ముని తెరిచిన నోటిలోంచి గాలి వేగంతో నేను ఒక్కసారిగా బయటకు వచ్చాను.
తతస్తస్యైవ శాఖాయాం న్యగ్రోధస్య విశాంపతే। ఆస్తే మనుజశార్దూల కృత్స్నమాదాయ వై జగత్
రాజా, ఆ న్యగ్రోధవృక్షపు ఒక శాఖపై, నరశార్దూలా, అతడు ఈ ప్రపంచమంతటినీ తనలోకి తీసుకుని కూర్చున్నాడు.
తే నైవ బాలవేషేణ శ్రీవత్సకృతలక్షణమ్। ఆసీనం తం నరవ్యాఘ్ర పశ్యామ్యమితతేజసమ్
నరశార్దూలా, నేను అతడిని బాల రూపంలో కాకుండా, శ్రీవత్సం వంటి లక్షణాలతో, అపారమైన తేజస్సుతో కూర్చున్నట్టుగా చూచాను.
తతో మామబ్రవీద్బాలః స ప్రీతః ప్రహసన్నివ। శ్రీవత్సధారీ ద్యుతిమాన్పీతవాసా మహాద్యుతిః
తర్వాత, శ్రీవత్సం ధరించిన, పీతాంబరధారి, మహాతేజస్సుతో కూడిన ఆ బాలుడు, సంతోషంగా నవ్వుతూ నాతో మాట్లాడాడు.
అపీదానీం శరీరేఽస్మిన్మామకే మునిసత్తమ। ఉషితస్త్వం పరిశ్రాన్తో మార్కణ్డేయ బ్రవీహి మే
"మహర్షీ మర్కండేయా, నీవు నా శరీరంలో ఉండి అలసిపోయావా? చెప్పు." అని అడిగాడు.
ముహూర్తాదథ మే దృష్టిః ప్రాదుర్భూతా పునర్నవా। మాయానిర్ముక్తమాత్మనమపశ్యం లబ్ధచేతసమ్
కొంతసేపటికి నా చూపు మళ్లీ స్పష్టంగా మారింది. మాయ నుండి విముక్తుడై, స్ఫూర్తితో ఉన్న ఆత్మను నేను చూచాను.
తస్య తామ్రతలౌ తాత చరణౌ సుప్రతిష్ఠితౌ। సుజాతౌ మృదురక్తాభిరఙ్గులీభిర్విరాజితౌ
తండ్రి, అతని పాదాలు రాగి వర్ణంలో మెరిసిపోతూ, బాగా ఏర్పడి, మృదువైన ఎర్రటి వేళ్లతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
ప్రయత్నేన మయా మూర్ధ్నా గృహీత్వా హ్యభివనదితౌ। దృష్ట్వాఽపరిమితం తస్ ప్రభావమమితౌజసః
ఆ అపారశక్తి కలవాడి అపరిమితమైన ప్రభావాన్ని చూచి, నేను శిరసా అతని పాదాలను పట్టుకుని, హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేసాను.
వినయేనాఞ్జలిం కృత్వాప్రయత్నేనోపగమ్య హ। దృష్టో మయా స భూతాత్మా దేవః కమలలోచనః
వినయంతో చేతులు జోడించి, జాగ్రత్తగా అతని దగ్గరకు వెళ్ళాను. భూతాత్ముడైన, కమలనయనుడైన ఆ దేవుడిని నేను దర్శించాను.
తమహం ప్రాఞ్జలిర్భూత్వా నమస్కృత్యేదమబ్రవమ్। జ్ఞాతుమిచ్ఛామి దేవ త్వాం మాయాం చైతాం తవోత్తమామ్
చేతులు జోడించి నమస్కరించి, "దేవా, నేను నిన్ను, నీ ఈ గొప్ప మాయను తెలుసుకోవాలని కోరుతున్నాను" అని అడిగాను.
ఆస్యేనానుప్రవిష్టోఽహం శరీరే భగవంస్తవ। దృష్టవానఖిలాఁల్లోకాన్సమస్తాన్జఠరే హి తే
భగవంతుడా, నేను నీ నోటిలోనుంచి నీ శరీరంలోకి ప్రవేశించి, నీ పొట్టలో ఈ లోకమంతా చూశాను.
తవ దేవ శరీరస్థా దేవదానవరాక్షసాః। యక్షగన్ధర్వనాగాశ్చ జగత్స్థావరజఙ్గమమ్
దేవా, నీ శరీరంలో దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులు, యక్షులు, గంధర్వులు, నాగులు, అలాగే ఈ జగత్తులోని చలించేవి, నిలిచేవి అన్నీ ఉన్నాయి.
త్వత్ప్రసాదాచ్చ మే దేవ స్మృతిర్న పరిహీయతే। ద్రుతమన్తఃశరీరే తే సతతం పరివర్తినః
దేవా, నీ కృప వల్ల నాకు జ్ఞాపకం పోయిపోలేదు; ఎప్పుడూ తిరుగుతున్న నీ శరీరంలో నేను అన్నీ త్వరగా చూశాను.
నిర్గతోఽహమకామస్తు ఇచ్ఛయా తే మహాప్రభో। యతిష్యే పుణ్డరీకాక్ష జ్ఞాతుం త్వాఽహమనిన్దితం
మహాప్రభూ, నాకు ఇష్టం లేకపోయినా, నీ ఇష్టంతోనే నేను బయటకు వచ్చాను; కమలనయనా, నిన్ను, నిందలేని వాడవైన నిన్ను తెలుసుకోవడానికి నేను ప్రయత్నిస్తాను.
ఇహ భూత్వా శిశుః సాక్షాత్కిం భవానవతిష్ఠతే। పీత్వా జగదిదం సర్వమేతదాఖ్యాతుమర్హసి
ఇక్కడ నువ్వు పిల్లవాడిగా మారి, ఈ జగత్తంతా మింగిన తర్వాత ఎందుకు ఇక్కడే ఉన్నావు? దీని కారణం చెప్పాలి.
కిమర్థం చ జగత్సర్వం శరీరస్థం తవానఘ। కియన్తం చ త్వయా కాలమిహ స్థేయమరిందమ
పాపరహితుడవైన నీవు, ఈ జగత్తంతా నీ శరీరంలో ఉంచడానికి కారణం ఏమిటి? శత్రువులను జయించినవాడా, ఇక్కడ ఎంత కాలం ఉండబోతున్నావు?
ఏతదిచ్ఛామి దేవేశ శ్రోతుం బ్రాహ్మణకామ్యయా। త్వత్తః కమలపత్రాక్షం విస్తరేణ యథాతథమ్। మహద్ధ్యేతదచిన్త్యం చ యదహం దృష్టవాన్ప్రభో
దేవతల అధిపతీ, బ్రాహ్మణుడిగా జ్ఞానం కోసం, కమలదళనేత్రుడా, నిన్ను నీవు నిజంగా, విస్తృతంగా వివరించి చెప్పాలని కోరుకుంటున్నాను; ప్రభూ, నేను చూచింది గొప్పదిగా, ఊహించలేనిదిగా ఉంది.
ఇత్యుక్తః స మయా శ్రీమాన్దేవదేవో మహాద్యుతిః। సాన్త్వయన్మామిదం వాక్యమువాచ వదతాంవరః
నేను ఇలా అడిగినప్పుడు, మహిమాన్వితుడైన దేవదేవుడు, గొప్ప కాంతివంతుడు, అందరిని ఓదార్చేవాడు, నన్ను ఓదార్చుతూ ఇలా అన్నాడు.
కామం దేవాఽపి మాం విప్ర న హి జానన్తి తత్త్వతః। త్వత్ప్రీత్యా తు ప్రవక్ష్యామి యథేదం విమృజామ్యహమ్
బ్రాహ్మణుడా, దేవతలు కూడా నిజంగా నన్ను తెలుసుకోలేరు; నీపై ప్రేమతోనే, నేను ఈ విషయాన్ని నీకు వివరంగా చెబుతాను.
పితృభక్తోసి విప్రర్షే మాం చైవ శరణం గతః। తతో దృష్టోస్మి తే సాక్షాద్బ్రహ్యచర్యం చ తే మహత్
బ్రాహ్మణమునివరా, నీవు పితృదేవతలకు భక్తుడవు, నన్ను ఆశ్రయించావు; అందుకే నేను నీకు ప్రత్యక్షంగా కనిపించాను, నీ తపస్సు గొప్పది.
ఆపో నారా ఇతి ప్రోక్తాస్తాసాం నామ కృతం మయా। తేన నారాయణప్యుక్తో మమ తత్త్వయనం సదా
నీరు 'నారాలు' అని పిలవబడతాయి; ఆ పేరును నేనే పెట్టాను. అందుకే నన్ను నారాయణుడు అంటారు, అది నా నిజ స్వరూపం.
అహంనారాయణో నామ ప్రభవః శాశ్వతోఽవ్యయః। విధాతా సర్వభూతానాం సంహర్తా చ ద్విజోత్తమ్
నేను నారాయణుడు, శాశ్వతుడిని, అవినాశిని, సమస్త జీవుల సృష్టికర్తను, సంహారకుడిని, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా.
అహం విష్ణురహం బ్రహ్మా శక్రశ్చాహం సురాధిపః। అహం వైశ్రవణో రాజా యమః ప్రేతాధిపస్తథా
నేనే విష్ణువు, నేనే బ్రహ్మ, నేనే దేవతల అధిపతి ఇంద్రుడు; నేనే వైశ్రవణుడు, రాజు, అలాగే నేనే యముడు, ప్రేతల అధిపతి కూడా.
అహం శివశ్చ సోమశ్చ కశ్యపోఽథ ప్రజాపతిః। అహం ధాతా విధాతా చ యజ్ఞశ్చాహం ద్విజోత్తమ
నేనే శివుడు, నేనే సోముడు, నేనే కశ్యపుడు, ప్రజాపతి; నేనే ధాతా, విధాతా, నేనే యజ్ఞం, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడా.
అగ్నిరాస్యం క్షితి పాదౌ చన్ద్రాదిత్యౌ చ లోచనే। ద్యౌర్మూర్ధా మే దిశః శ్రోత్రే తథాఽఽపః స్వేదసంభవాః। సకలం చ నభః కాయో వాయుర్మనసి మే స్థితః
నా నోటిలో అగ్ని, నా పాదాలు భూమి, నా కళ్ళు చంద్రుడు, సూర్యుడు; నా తల ఆకాశం, చెవులు దిక్కులు, నా చెమట నుండి వచ్చిన నీరు; నా శరీరం అంతా ఆకాశమే, నా మనసులో వాయువు స్థితి చెందింది.
మయా క్రతుశతైరిష్టం బహుభిస్త్వాప్తదక్షిణైః। యజన్తే వేదవిదుషో మాం దేవసదనే స్థితమ్
వేదాలను తెలిసినవారు, దేవతల లోకంలో ఉన్న నన్ను, అనేక శతయజ్ఞాలతో, గొప్ప దక్షిణలతో పూజిస్తారు.
పృథివ్యాం క్షత్రియేన్ద్రాశ్ పార్తివాః స్వర్గకాఙ్క్షిణః। యజన్తే మాం తథా వైశ్యాః స్వర్గలోకజిగీషయా
భూమిపై స్వర్గాన్ని కోరే క్షత్రియుల రాజులు, అలాగే వైశ్యులు కూడా, స్వర్గలోకాన్ని పొందాలనే ఆశతో నన్ను పూజిస్తారు.
చతుఃసముద్రపర్యన్తాం మేరుమన్దరభూషణామ్। శేషో భూత్వాఽహమేవైతాం ధారయామి వసుంధరామ్
నాలుగు సముద్రాలు చుట్టుముట్టిన, మేరు, మందర పర్వతాలతో అలంకరించబడిన ఈ vasundhara ను, నేను శేషుడిగా మారి ఒంటరిగా మోస్తున్నాను.