నదీం తామ్రాం చ వేణాం చ పుణ్యతోయాం శుభావహామ్। సువేణాం కృష్ణవేణాం చ ఇరామాం చ మహానదీమ్
తామ్ర, వేణ, పవిత్రమైన నీళ్ళు కలిగిన సువేణ, కృష్ణవేణి, మహానదిగా పేరుగాంచిన ఇరామా నదిని చూశాను.
వితస్తాం చ మహారాజ కావేరీం చ మహానదీమ్। `తుఙ్గభద్రాం కృష్ణవేణీం కమలాం చ మహానదీమ్'। శోణం చ పురుషవ్యాఘ్ర విశల్యాం కింపునామపి
వితస్తా, మహానది కావేరి, తుంగభద్ర, కృష్ణవేణి, మహానది కమల, శోణ, విశల్య, కింపునా నదులను కూడా చూశాను, ఓ మహారాజా.
ఏతాశ్చాన్యాశ్చ నద్యోఽహం పృథివ్యాం యా నరోత్తమ। పరిక్రామన్ప్రపశ్యామి తస్య కుక్షౌ మహాత్మనః
భూమిపై ఉన్న ఈ నదులు మాత్రమే కాదు, ఇంకా ఎన్నో నదులను కూడా ఆ మహాత్ముడి పొట్టలో తిరుగుతూ చూశాను, ఓ ఉత్తమ పురుషుడా.
తతః సముద్రం పశ్మామి యాదోగణనిషేవితమ్। రత్నాకరమమిత్రఘ్న పయసోనిధిముత్తమమ్
ఆ తరువాత, అనేక జలచరాలతో నిండిన సముద్రాన్ని చూశాను. అది రత్నాల నిలయం, అద్భుతమైన జలాశయం, ఓ శత్రునాశకా.
తతః పశ్యామి గగనం చన్ద్రసూర్యవిరాజితమ్। జాజ్వల్యమానం తేజోభిః పావకార్కసమప్రభమ్
తర్వాత, చంద్రుడు సూర్యుడు అలంకరించిన ఆకాశాన్ని చూశాను. అది అగ్ని, సూర్యునిలా ప్రకాశిస్తూ, తేజస్సుతో మెరిసిపోతుండేది.
పశ్యామి చ మహీం రాజన్కాననైరుపశోభితామ్। `సపర్వతవనద్వీపాం నిమ్నగాశతసంకులామ్
రాజా, అడవులు, పర్వతాలు, ద్వీపాలతో అలంకరించబడిన భూమిని, వందలాది నదులతో నిండిన భూమిని చూశాను.
యజన్తే హి తతో రాజన్బ్రాహ్మణా బహుభిర్మఖైః। క్షత్రియాశ్ ప్రవర్తన్తే సర్వవర్ణానురఞ్జనైః
అక్కడ బ్రాహ్మణులు అనేక యజ్ఞాలు నిర్వహిస్తున్నారు, రాజా. క్షత్రియులు అన్ని వర్ణాలకు ఆనందాన్ని కలిగించే కార్యాలలో నిమగ్నంగా ఉన్నారు.
వైశ్యాః కృషిం యథాన్యాయం కారయన్తి నరాధిప। శుశ్రూషాయాం చ నిరతా ద్విజానాం వృషలాస్తథా
వైశ్యులు న్యాయబద్ధంగా వ్యవసాయం చేస్తున్నారు, ఓ నరాధిపా. శూద్రులు ద్విజులకు సేవ చేయడంలో నిమగ్నంగా ఉన్నారు.
తతః పరిపతన్రాజంస్తస్య కుక్షౌ మహాత్మనః। హిమవన్తం చ పశ్యామి హేమకూటం చ పర్వతమ్
ఆ మహాత్ముడి పొట్టలో తిరుగుతూ, ఓ రాజా, నేను హిమవంతాన్ని, హేమకూట పర్వతాన్ని చూశాను.
నిషధం చాపి పశ్యామి శ్వేతం చ రజతాన్వితమ్। పశ్యామి చ మహీపాల పర్వతం గన్ధమాదనమ్
నిషధ పర్వతాన్ని, వెండితో మెరిసే శ్వేత పర్వతాన్ని, గంధమాదన పర్వతాన్ని కూడా చూశాను, ఓ భూపాలకా.
మన్దరం మనుజవ్యాఘ్ర నీలం చాపి మహాగిరిమ్। పశ్యామి చ మహారాజ మేరు కనకపర్వతమ్
మందర పర్వతాన్ని, నీల పర్వతాన్ని, మహారాజా, బంగారు పర్వతమైన మేరు పర్వతాన్ని కూడా చూశాను, ఓ మానవసింహా.
మహేన్ద్రం చైవ పశ్యామి విన్ధ్యం చ గిరిముత్తమమ్। మలయం చాపి పశ్యామి పారియాత్రం చ పర్వతమ్
మహేంద్ర పర్వతాన్ని, ఉత్తమమైన వింధ్య పర్వతాన్ని, మలయ పర్వతాన్ని, పారియాత్ర పర్వతాన్ని కూడా చూశాను.
ఏతే చాన్యే చ బహవో యావన్తః పృథివీధరాః। తస్యోదరే మయా దృష్టాః సర్వే రత్నవిభూషితాః
ఈ పర్వతాలు మాత్రమే కాదు, భూమిని మోస్తున్న ఇంకా ఎన్నో రత్నాలతో అలంకరించబడిన పర్వతాలను కూడా అతని పొట్టలో చూశాను.
సింహాన్వ్యాఘ్రాన్వరాహాంశ్చ పశ్యామి మనుజాధిప। పృథివ్యాం యాని చాన్యాని సత్త్వాని జగతీపతే। తాని సర్వాణ్యహం తత్ర పశ్యన్పర్యచరం తదా
ఓ నరాధిపా, సింహాలు, పులులు, జింకలు, భూమిపై ఉన్న ఇతర జంతువులన్నింటినీ అక్కడ చూశాను. వాటిని చూస్తూ అక్కడ తిరిగాను.
కుక్షౌ తస్ నరవ్యాఘ్ర ప్రవిష్టః సంచరన్దిశః। శక్రాదీంశ్చాపి పశ్యామి కృత్స్నాన్దేవగణానహమ్
నరశార్దూలా, ఆ మహాత్ముని కడుపులోకి ప్రవేశించిన తర్వాత నేను అన్ని దిక్కులలో తిరుగుతున్నాను. ఇంద్రుడు మొదలుకొని అన్ని దేవతా గణాలనూ నేను చూస్తున్నాను.
సాధ్యాన్రుద్రాంస్తథాఽఽదిత్యాన్గుహ్యకాన్పితరస్తథా। సర్పాన్నాగాన్సుపర్ణాంశ్చ వసూనప్యశ్వినావపి
సాధ్యులు, రుద్రులు, ఆదిత్యులు, గుహ్యకులు, పితృదేవతలు, సర్పాలు, నాగులు, సుపర్ణులు, వసువులు, అశ్వినీదేవతలు — వీరందరినీ నేను చూస్తున్నాను.
గన్ధర్వాప్సరసో యక్షానృషీంశ్చైవ మహీపతే। దైత్యదానవసఙ్ఘాంశ్చ నాగాంశ్చ మనుజాధిప
గంధర్వులు, అప్సరసలు, యక్షులు, ఋషులు, దైత్యులు, దానవులు, నాగులు — వీరందరినీ నేను చూస్తున్నాను, రాజా.
సింహికాతనయాంశ్చాపి యే చాన్యే సురశత్రవః। యచ్చ కించిన్మయా లోకే దృష్టం స్థావరజఙ్గమమ్
సింహికా కుమారులు, ఇతర దేవతలకు శత్రువులు, అలాగే లోకంలో నేను చూసిన స్థావరజంగమములన్నీ కూడా నాకు కనబడుతున్నాయి.
సర్వం పశ్యామ్యహం రాజంస్తస్య కుక్షౌ మహాత్మనః। త్వరమాణః ఫలాహారః కృత్స్నం జగదిదం విభో
రాజా, ఆ మహాత్ముని కడుపులో ఈ ప్రపంచమంతా ఉన్నదిగా నేను చూచాను. అతడు ఫలాలు తినటానికి త్వరగా కదులుతున్నాడు, ప్రభో.
అన్తఃశరీరే తస్యాహం వర్షాణామధికం శతమ్। న చ పశ్యామి యస్యాహం దేహస్యాన్తం కదాచన
ఆయన శరీరంలో నేను నూరు సంవత్సరాలకంటే ఎక్కువ కాలం ఉన్నాను. అయినా, ఆ శరీరానికి ఎక్కడా అంతం కనబడలేదు.
సతతం ధావమానశ్చ చిన్తయానో విశాంపతే। `భ్రమంస్తత్ర మహీపాల యదా వర్షగణాన్బహూన్'। ఆసాదయామి నైవాన్తం తస్య రాజన్మహాత్మనః
రాజా, నేను ఎప్పుడూ పరుగెత్తుతూ, ఆలోచిస్తూ, ఎన్నో సంవత్సరాలు అక్కడ తిరిగాను. అయినా, ఆ మహాత్మునికి అంతం ఎక్కడా కనిపించలేదు.
తతస్తమేవ శరణం గతోస్మి విధివత్తదా। వరేణ్యం వరదం దేవం మనసా కర్మణైవ చ
అప్పుడు నేను విధిగా ఆ వరప్రదాత దేవుడిని మనసుతో, కార్యంతో ఆశ్రయించాను.
తతోఽహం సహసా రాజన్వాయువేగేన నిఃసృతః। మహాత్మనో ముఖాత్తస్య వివృతాత్పురుషోత్తమ
అంతట రాజా, ఆ మహాత్ముని తెరిచిన నోటిలోంచి గాలి వేగంతో నేను ఒక్కసారిగా బయటకు వచ్చాను.
తతస్తస్యైవ శాఖాయాం న్యగ్రోధస్య విశాంపతే। ఆస్తే మనుజశార్దూల కృత్స్నమాదాయ వై జగత్
రాజా, ఆ న్యగ్రోధవృక్షపు ఒక శాఖపై, నరశార్దూలా, అతడు ఈ ప్రపంచమంతటినీ తనలోకి తీసుకుని కూర్చున్నాడు.
తే నైవ బాలవేషేణ శ్రీవత్సకృతలక్షణమ్। ఆసీనం తం నరవ్యాఘ్ర పశ్యామ్యమితతేజసమ్
నరశార్దూలా, నేను అతడిని బాల రూపంలో కాకుండా, శ్రీవత్సం వంటి లక్షణాలతో, అపారమైన తేజస్సుతో కూర్చున్నట్టుగా చూచాను.
తతో మామబ్రవీద్బాలః స ప్రీతః ప్రహసన్నివ। శ్రీవత్సధారీ ద్యుతిమాన్పీతవాసా మహాద్యుతిః
తర్వాత, శ్రీవత్సం ధరించిన, పీతాంబరధారి, మహాతేజస్సుతో కూడిన ఆ బాలుడు, సంతోషంగా నవ్వుతూ నాతో మాట్లాడాడు.
అపీదానీం శరీరేఽస్మిన్మామకే మునిసత్తమ। ఉషితస్త్వం పరిశ్రాన్తో మార్కణ్డేయ బ్రవీహి మే
"మహర్షీ మర్కండేయా, నీవు నా శరీరంలో ఉండి అలసిపోయావా? చెప్పు." అని అడిగాడు.
ముహూర్తాదథ మే దృష్టిః ప్రాదుర్భూతా పునర్నవా। మాయానిర్ముక్తమాత్మనమపశ్యం లబ్ధచేతసమ్
కొంతసేపటికి నా చూపు మళ్లీ స్పష్టంగా మారింది. మాయ నుండి విముక్తుడై, స్ఫూర్తితో ఉన్న ఆత్మను నేను చూచాను.
తస్య తామ్రతలౌ తాత చరణౌ సుప్రతిష్ఠితౌ। సుజాతౌ మృదురక్తాభిరఙ్గులీభిర్విరాజితౌ
తండ్రి, అతని పాదాలు రాగి వర్ణంలో మెరిసిపోతూ, బాగా ఏర్పడి, మృదువైన ఎర్రటి వేళ్లతో అలంకరించబడి ఉన్నాయి.
ప్రయత్నేన మయా మూర్ధ్నా గృహీత్వా హ్యభివనదితౌ। దృష్ట్వాఽపరిమితం తస్ ప్రభావమమితౌజసః
ఆ అపారశక్తి కలవాడి అపరిమితమైన ప్రభావాన్ని చూచి, నేను శిరసా అతని పాదాలను పట్టుకుని, హృదయపూర్వకంగా ఆలింగనం చేసాను.