కామక్రోధాభిభూతాస్తే మాయావ్యాజోపజీవినః। లోభమోహాభిభూతాశ్చ త్యక్తా దేవైస్తతో నరాః
కామక్రోధాలకు లోనై, మాయతో జీవించేవారు. లోభమోహాలకు బానిసలై, దేవతలు వారిని వదిలిపెట్టారు.
అశుభైః కర్మభిః పాపాస్తిర్యఙ్గిరయగామినః। సంసారేషు విచిత్రేషు పచ్యమానాః పునః పునః
చెడు పనుల వల్ల, పాపులు జంతువులుగా, నరక జన్మలుగా పుట్టి, సంసారంలో ఎన్నో పుట్టుపోకలు అనుభవిస్తూ బాధపడతారు.
మోఘేష్టా మోఘసంకల్పా మోఘజ్ఞానా విచేతసః। `కాఙ్క్షిణః సర్వకామానాం నాస్తికా భిన్నసేతవః
వారి యజ్ఞాలు, సంకల్పాలు, జ్ఞానం—all వృథా అయ్యాయి. మనస్సు అయోమయంగా, అన్ని విషయాలను కోరుతూ, నమ్మకం లేకుండా, నియమాలు తప్పిపోయారు.
సర్వాభిశఙ్ఖినశ్చైవ సంవృత్తాః క్లేదాయినః। అశుభైః కర్మభిశ్చాపి ప్రాయశః పరిచిహ్నితాః
వారు ప్రతిదానిపట్ల అనుమానం కలిగి, చెడు పనులతో అపవిత్రులై, సాధారణంగా చెడు లక్షణాలతో గుర్తించబడతారు.
దౌష్కుల్యా వ్యాధిబహులా దురాత్మానోఽభితాపినః। భవన్త్యల్పాయుషః పాపా రౌద్రకర్మఫలోదయాః। నాథన్తః సర్వకామానాం నాస్తికా భిన్నచేతసః
వారు చెడ్డ వంశస్థులు, అనేక రోగాలతో బాధపడేవారు, దుష్టమనస్సు కలిగి, తక్కువ ఆయుష్షుతో, పాపకర్మ ఫలితాలు అనుభవిస్తూ, నమ్మకం లేకుండా, అన్ని విషయాలను కోరుతూ, చిత్తభ్రాంతితో ఉండేవారు.
జన్తోః ప్రేతస్య కౌన్తేయ గతిః స్వైరిహ కర్మభిః। ప్రాజ్ఞస్య హీనబుద్ధేశ్చ కర్మకోశః క్వ తిష్ఠతి
ఓ కౌంతేయ, జీవి మరణించిన తర్వాత అతని స్వంత కర్మల వల్లే గతి నిర్ణయించబడుతుంది. కానీ జ్ఞానులు, మాందబుద్ధులు చేసిన పనుల నిల్వ ఎక్కడ ఉంటుందో?
క్వస్థస్తత్సముపాశ్నాతి సుకృతం యది వేతరత్। ఇతి తే దర్శనం యచ్చ తత్రాప్యనునయం శృణు
అతడు మంచి పనులు చేసినా, చెడు పనులు చేసినా, వాటి ఫలితాన్ని ఎక్కడ అనుభవిస్తాడో అని నీవు అడిగావు. ఆ విషయానికి సంబంధించిన వివరణను ఇప్పుడు విను.
అయమాదిశరీరేణ దేవసృష్టేన మానవః। శుభానామశుభానాం చ కురుతే సంచయం మహత్
దేవతలు సృష్టించిన ఈ మొదటి శరీరంతో మనిషి, మంచి పనులు, చెడు పనులు రెండింటినీ పెద్దగా కూడబెట్టుకుంటాడు.
ఆయుషోఽన్తే ప్రహాయేదం క్షీణప్రాయం కలేబరమ్। సంభవత్యేవ యుగపద్యోనౌ నాస్త్యన్తరాఽభవః
ప్రాణం పోయే సమయానికి ఈ శరీరం బలహీనమై, వదిలిపెట్టబడుతుంది. వెంటనే మరో జననం జరుగుతుంది. మధ్యలో ఎలాంటి విరామం ఉండదు.
తత్రాస్య స్వకృతం కర్మ చ్ఛాయేవానుగతం సదా। ఫలత్యథ సుఖార్హో వా దుఃఖార్హోవాఽథ జాయతే
అక్కడ అతని చేసిన పుణ్యపాపాలు నీడలా వెంటాడతాయి. వాటి ఫలితంగా అతడు సుఖానికి లేదా దుఃఖానికి అర్హుడై, అలాగే పుడతాడు.
కృతాన్తవిధిసంయుక్తః స జన్తుర్లక్షణైః శుభైః। అశుభైర్వా నిరాదానో లక్ష్యతే జ్ఞానదృష్టిభిః
మరణ నియమానికి లోబడి ఉన్న ఆ ప్రాణి, మంచి లక్షణాలతో లేదా చెడు లక్షణాలతో ఉన్నట్టు, జ్ఞానదృష్టి కలిగినవారు గుర్తించగలుగుతారు.
ఏషా తావదబుద్ధీనాం గతిరుక్తా యుధిష్ఠిర। అతః పరం జ్ఞానవతాం నిబోధ గతిముత్తమామ్
యుదిష్ఠిరా! జ్ఞానం లేని వారికి ఈ మార్గాన్ని వివరించాను. ఇప్పుడు జ్ఞానులు చేరే ఉత్తమ మార్గాన్ని విను.
మనుష్యాస్తప్తతపసః సర్వాగమపరాయణాః। స్థిరవ్రతాః సత్యపరా గురుశుశ్రూషణే రతాః
తపస్సులో నిబద్ధత కలిగి, అన్ని శాస్త్రాలను అనుసరించే వారు, వ్రతాల్లో స్థిరంగా ఉండే వారు, సత్యానికి ప్రాధాన్యత ఇచ్చే వారు, గురువులకు సేవ చేయడంలో ఆనందించే వారు,
సుశీలాః శుక్లజాతీయాః క్షాన్తా దాన్తాః సుతేజసః। శుచియోన్యన్తరగతాః ప్రాయశః శుభలక్షణాః
మంచి స్వభావం కలిగి, పవిత్ర వంశంలో పుట్టినవారు, సహనశీలులు, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకున్నవారు, గొప్ప తేజస్సు కలవారు, ఎక్కువగా పవిత్ర గర్భాల్లో పుట్టినవారు, శుభలక్షణాలతో ఉండేవారు,
జితేనద్రియత్వాద్వశినః సత్కృత్యాన్మన్దరాగిణః। అల్పాబాధపరిత్రాసా భవన్తి నిరుపద్రవాః
అసక్తిని జయించి, ఇంద్రియాలను వశపరిచినవారు, ఇతరులను గౌరవించే వారు, కామానికి లోనుకాకుండా ఉండేవారు, తక్కువ బాధలు, భయాలు కలిగి, కలహం లేకుండా జీవించే వారు,
చ్యవన్తం జాయమానం చ గర్భస్యం చైవ సర్వశః। స్వమాత్మానం పరం చైవ బుధ్యన్తే జ్ఞానచక్షుషః
జ్ఞానదృష్టి కలిగినవారు, ప్రాణం విడిచే స్థితిని, పుట్టుకను, గర్భస్థితిని, తమదైనదీ, పరదైనదీ అన్ని విధాలా గ్రహించగలుగుతారు.
ఋషయస్తే మహాత్మానః ప్రత్యక్షాగమబుద్ధయః। కర్మభూమిమిమాం ప్రాప్య పునర్యాన్తి సురాలయమ్। `కృత్వా శుభాని కర్మాణి జ్ఞానేన భరతర్షభ
ప్రత్యక్షానుభవం, శాస్త్రజ్ఞానం కలిగిన మహాత్ములు, ఈ కర్మభూమిని చేరి, జ్ఞానంతో మంచి పనులు చేసి, మళ్లీ దేవతల లోకానికి వెళ్తారు, ఓ యుదిష్ఠిరా!
కించిద్దైవాద్ధఠాత్కించిత్కించిదేవ స్వకర్మభిః। ప్రాప్నువన్తి నరా రాజన్మా తేఽస్త్వన్యావిచారణా
కొంతమందికి దైవకృప వల్ల, మరికొందరికి తమ శ్రమ వల్ల, ఇంకొందరికి తమ కర్మఫలితంగా ఫలితాలు లభిస్తాయి. రాజా! దీనికి మరే విధమైన అనుమానం అవసరం లేదు.
ఇమామత్రోపమాం చాపి నిబోధ వదతాంవర। మనుష్యలోకే యచ్ఛ్రేయః పరంమన్యే యుధిష్ఠిర
మాటలలో నిపుణుడవైనవాడా! ఇప్పుడు ఈ ఉపమానాన్ని కూడా విను. మానవ లోకంలో ఏది శ్రేయస్సో, దానిని కొందరు పరమోత్తమంగా భావిస్తారు, ఓ యుదిష్ఠిరా.
ఇహైవైకస్య నాముత్ర అముత్రైకస్య నో ఇహ। ఇహ చాముత్ర చైకస్ నాముత్రైకస్య నో ఇహ
కొంతమందికి ఈ లోకంలో మాత్రమే ఫలితం ఉంటుంది, పరలోకంలో ఉండదు. మరికొందరికి పరలోకంలో మాత్రమే ఉంటుంది, ఇక్కడ ఉండదు. ఇంకొందరికి ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ ఉంటుంది. మరికొందరికి ఎక్కడా ఉండదు.
ధనాని యేషాం విపులాని సన్తి నిత్యంరమన్తే సువిభూషితాఙ్గాః। తేషామయం శత్రువరఘ్నలోకో నాసౌ సదా గ్రామ్యసుఖే రతానామ్
ఎవరికి ధనం సమృద్ధిగా ఉందో, ఎప్పుడూ ఆనందంగా, అలంకారాలతో సుందరంగా ఉంటారో, వారికే ఈ లోకం శత్రువులను నశింపజేసే స్థానం. కానీ, ఎప్పుడూ ఇంద్రియ సుఖాలలో మునిగిపోయినవారికి ఇది కాదు.
యే యోగయుక్తాస్తపసి ప్రసక్తాః స్వాధ్యాయశీలా జరయన్తి దేహాన్। జితేన్ద్రియా భూతహితే నివిష్టా స్తేషామసౌ నాయమరిఘ్నలోకః
యోగంలో నిబద్ధత కలిగి, తపస్సులో లీనమై, స్వాధ్యాయాన్ని ఆచరిస్తూ, శరీరాన్ని క్షీణింపజేసే వారు, ఇంద్రియాలను జయించినవారు, భూతహితంలో స్థిరంగా ఉండేవారు—వారికీ ఈ లోకం కాదు, పరలోకమే ఉంది.
యే ధర్మమేవ ప్రథమం చరన్తి ధర్మేణ లబ్ధ్వా చ ధనాని కాలే। దారానవాప్య క్రతుభిర్యజన్తే తేషామయం చైవ పరశ్చ లోకః
ధర్మాన్ని ముందుగా ఆచరించి, కాలానుగుణంగా ధర్మంతో ధనం సంపాదించి, భార్యలను పొందినవారు, యజ్ఞాలు చేసే వారు—వారికి ఈ లోకమూ, పరలోకమూ రెండూ లభిస్తాయి.
యే నైవ విద్యాం న తపో న దానం న చాపి మూఢాః ప్రజనే యతన్తే। న చాపిగచ్ఛన్తి శుభాన్యభాగ్యా- స్తేషామయం చైవ పరశ్చ నాస్తి
విద్యను, తపస్సును, దానాన్ని ఆచరించని వారు, మూర్ఖులై, సమాజంలో శ్రమించని వారు, దురదృష్టవశాత్తు శుభఫలితాలు పొందని వారు—వారికి ఈ లోకమూ, పరలోకమూ రెండూ ఉండవు.
సర్వే భవన్తస్త్వతివీర్యసత్వా దివ్యౌజసః సంహననోపపన్నాః। లోకాదముష్మాదవనిం ప్రపన్నాః స్వధీతవిద్యాః సురకార్యహేతోః
మీరు అందరూ అసాధారణమైన బలంతో, ధైర్యంతో, దివ్యమైన తేజస్సుతో, దృఢమైన శరీరాలతో ఉన్నవారు. మీరు ఇతర లోకాల నుండి ఈ భూమికి వచ్చారు. దేవతల పనికోసం, పవిత్ర జ్ఞానంలో నిపుణులై ఇక్కడికి చేరారు.
కృత్వైవ కర్మాణఇ మహాన్తి శూరా- స్తపోదమాచారవిహారశీలాః। దేవానృషీన్ప్రేతగతాంసచ్ సర్వా- న్సంతర్పయిత్వా విధినా పరేణ
మీరు మహోన్నతమైన పనులు చేసి, తపస్సు, దానం, సత్కార్యాలలో నిబద్ధతతో, దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలను ఉత్తమ విధంగా తృప్తిపరిచారు.
స్వర్గం పరం పుణ్యకృతాం నివాసం క్రమేణ సంప్రాప్స్యథ కర్మభిః స్వైః। మాభూద్విశఙ్కా తవ కౌరవేన్ద్ర దృష్ట్వాఽఽత్మనః క్లేశమిమం సుఖార్థమ్
మీరు చేసిన సత్కార్యాల వల్ల, క్రమంగా పుణ్యులు నివసించే పరమ స్వర్గాన్ని పొందుతారు. కౌరవేంద్రా! నీవు ఇప్పుడు అనుభవిస్తున్న కష్టాన్ని చూసి, భవిష్యత్తులో సుఖం కోసం చేస్తున్న ఈ ప్రయత్నంపై ఎలాంటి సందేహం కలిగించుకోకూడదు.
మార్కణ్డేయం మహాత్మానమూచుః పాణ్డుసుతాస్తదా। మాహాత్మ్యం ద్విజముఖ్యానాం శ్రోతుమిచ్ఛామ కథ్యతామ్
ఆ సమయంలో పాండవులు మహాత్ముడైన మార్కండేయుని ఇలా అడిగారు: 'మేం బ్రాహ్మణుల గొప్పతనాన్ని వినాలని కోరుకుంటున్నాం. దయచేసి మాకు చెప్పండి.'
ఏవముక్తః స భగవాన్మార్కణ్డేయో మహాతపాః। ఉవాచ సుమహాతేజాః సర్వశాస్త్రవిశారదః
అలా అడిగినప్పుడు, గొప్ప తపస్సుతో, అపారమైన తేజస్సుతో, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడైన భగవంతుడు మార్కండేయుడు మాట్లాడాడు.
హేహయానాం కులకరో రాజా పరపురంజయః। కుమారో రూపసంపననో మృగయాం వ్యచరద్బలీ
హేహయ వంశ స్థాపకుడు, శత్రు నగరాలను జయించిన రాజు, అందంతో, బలంతో ఒలికిపోయిన యువరాజు ఒకసారి అడవిలో వేటకు వెళ్లాడు.