తథా మూర్ధాభిషిక్తైశ్చ నానాజనపదేశ్వరైః। ఋత్విగ్భిర్బ్రహ్మకల్పైశ్చ కుశలైర్యజ్ఞసంస్తరే
అలాగే, వివిధ దేశాల నుండి వచ్చిన అభిషేకం పొందిన రాజులతో, యజ్ఞంలో నిపుణులైన, బ్రహ్మతో సమానమైన ఋత్వికులతో కూడి ఉన్నాడు.
జనమేజయస్తు రాజర్షిర్దృష్ట్వా తమృషిమాగతమ్। సగణోఽభ్యుద్యయౌ తూర్ణం ప్రీత్యా భరతసత్తమః
ఆ మహర్షి వచ్చినదాన్ని చూసిన రాజర్షి జనమేజయుడు, తన సహచరులతో కలిసి ఆనందంగా వెంటనే లేచి నిలబడ్డాడు.
కాఞ్చనం విష్టరం తస్మై సదస్యానుమతః ప్రభుః। ఆసనం కల్పయామాస యథా శక్రో బృహస్పతేః
సభాస్యుల అనుమతితో, ప్రభువు ఆ మహర్షికి బంగారు ఆసనం సిద్ధం చేశాడు, శక్రుడు బ్రహస్పతికి ఎలా చేస్తాడో అలా.
తత్రోపవిష్టం వరదం దేవర్షిగణపూజితమ్। పూజయామాస రాజేన్ద్రః శాస్త్రదృష్టేన కర్మణా
అక్కడ దేవర్షులందరి చేత పూజింపబడిన వరదాతను, రాజేంద్రుడు శాస్త్రబద్ధంగా పూజించాడు.
పాద్యమాచమనీయం చ అర్ఘ్యం గాం చ విధానతః। పితామహాయ కృష్ణాయ తదర్హాయ న్యవేదయత్
ఆ మహర్షికి పాద్యము, ఆచమనీయం, అర్ఘ్యం, గోవును కూడా విధిగా, తన తాత అయిన కృష్ణవ్యాసునికి సమర్పించాడు.
ప్రతిగృహ్య తు తాం పూజాం పామ్డవాజ్జనమేజయాత్। గాం చైవ సమనుజ్ఞాయ వ్యాసః ప్రీతోఽభవత్తదా
జనమేజయుని నుండి ఆ పూజను స్వీకరించి, ఆ గోవును కూడా అంగీకరించి, వ్యాసుడు ఆనందించాడు.
తథా చ పూజయిత్వా తం ప్రణయాత్ప్రతితామహమ్। ఉపోపవిశ్య ప్రీతాత్మా పర్యపృచ్ఛదనామయమ్
ఆ మహర్షిని ప్రీతి, గౌరవంతో పూజించి, ఆనందంతో పక్కన కూర్చొని, ఆయన ఆరోగ్యాన్ని అడిగాడు.
భగవానాపి తం దృష్ట్వా కుశలం ప్రతివేద్య చ। సదస్యైః పూజితః సర్వైః సదస్యాన్ప్రత్యపూజయత్
భగవంతుడు అతన్ని చూసి, తన క్షేమాన్ని తెలిపి, సభాస్యులందరి చేత పూజింపబడి, వారికీ గౌరవం చూపించాడు.
తతస్తు సహితః సర్వైః సదస్యైర్జనమేజయః। ఇదం పశ్చాద్ద్విజశ్రేష్ఠం పర్యపృచ్ఛత్కృతాఞ్జలిః
అనంతరం, సభాస్యులందరితో కలిసి, జనమేజయుడు చేతులు జోడించి, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడిని అడిగాడు.
కురూణాం పాణ్డవానాం చ భవాన్ప్రత్యక్షదర్శివాన్। తేషాం చరితమిచ్ఛామి కథ్యమానం త్వయా ద్విజ
కురువంశం, పాండవుల విషయాలను నేరుగా చూచినవాడు మీరు. వారి కథలను మీరు చెప్పాలని నేను కోరుతున్నాను, ద్విజశ్రేష్ఠా.
కథం సమభవద్భేదస్తేషామక్లిష్టకర్మణామ్। తచ్చ యుద్ధం కథం వృత్తం భూతాన్తకరణం మహత్
అలాంటి నిర్దోషులైన వారిలో విభేదం ఎలా ఏర్పడింది? ఆ మహాయుద్ధం, అంత వినాశనాన్ని కలిగించినది, ఎలా జరిగింది?
పితామహానాం సర్వేషాం దైవేనావిష్టచేతసామ్। కార్త్స్న్యేనైతన్మమాచక్ష్వ యథా వృత్తం ద్విజోత్తమ। `ఇచ్ఛామి తత్త్వతః శ్రోతుం భగవన్కుశలో హ్యసి
దైవబలంతో మనస్సులు ఆక్రమించబడిన పితామహులందరి సంగతులను, యథావిధిగా పూర్తిగా చెప్పండి, ద్విజోత్తమా. నిజంగా వినాలని నేను కోరుతున్నాను, భగవన్, మీరు నిపుణులు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా కృష్ణద్వైపాయనస్తదా। శశాస శిష్యమాసీనం వైశంపాయనమన్తికే
జనమేజయుని మాటలు విని, ఆ సమయంలో కృష్ణద్వైపాయనుడు తన పక్కన కూర్చున్న శిష్యుడు వైశంపాయనునికి ఆదేశించాడు.
కురూణాం పాణ్డవానాం చ యథా భేదోఽభవత్పురా। తదస్మై సర్వమాచక్ష్వ యన్మత్తః శ్రుతవానసి
కురువంశం, పాండవుల మధ్య పురాతన కాలంలో ఎలా విభేదం ఏర్పడిందో, నేను చెప్పినట్టు అతనికి అన్నీ వివరంగా చెప్పు.
గురోర్వచనమాజ్ఞాయ స తు విప్రర్షభస్తదా। ఆచచక్షే తతః సర్వమితిహాసం పురాతనమ్
గురువు ఆజ్ఞను పాటించి, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు అప్పుడే ఆ పురాతన ఇతిహాసాన్ని మొత్తం వివరంగా చెప్పాడు.
రాజ్ఞే తస్మై సదస్యేభ్యః పార్థివేభ్యశ్చ సర్వశః। భేదం సర్వవినాశం చ కురుపాణ్డవయోస్తదా
రాజుకు, సభాస్యులకు, ఇతర రాజులకు కూడా, కురువంశం, పాండవుల మధ్య జరిగిన విభేదాన్ని, సంపూర్ణ వినాశాన్ని వివరంగా చెప్పాడు.
శృణు రాజన్యథా వీరా భ్రాతరః పఞ్చ పాణ్డవాః। విరోధమన్వగచ్ఛన్త ధార్తరాష్ట్రైర్దురాత్మభిః
ఓ రాజా! పాండువు కుమారులు ఐదుగురు వీరులు, దుర్మార్గులైన ధృతరాష్ట్రుని కుమారులతో ఎలా శత్రుత్వానికి లోనయ్యారో వినండి.
గురవే ప్రాఙ్నమస్కృత్య మనోబుద్ధిసమాధిభిః। సంపూజ్య చ ద్విజాన్సర్వాంస్తథాన్యాన్విదుషో జనాన్
ముందుగా గురువుకు మనసు, బుద్ధితో నమస్కరించి, అన్ని బ్రాహ్మణులను, ఇతర జ్ఞానులను గౌరవంగా సత్కరించి,
మహర్షేర్విశ్రుతస్యేహ సర్వలోకేషు ధీమతః। ప్రవక్ష్యామి మతం కృత్స్నం వ్యాసస్యామితతేజసః
ప్రపంచమంతటా పేరుగాంచిన మహర్షి, అపారమైన తేజస్సుతో ప్రసిద్ధుడైన వ్యాస మహర్షి అభిప్రాయాన్ని పూర్తిగా నేను చెప్పబోతున్నాను.
శ్రోతుం పాత్రం చ రాజంస్త్వం ప్రాప్యేమాం భారతీం కథామ్। గురోర్వక్త్రపరిస్పన్దో మనః ప్రోత్సాహతీవ మే
ఈ భారతకథను వినటానికి నీవు యోగ్యుడవు రాజా! గురువు మాటలు నా మనసును ఎంతో ఉల్లాసపరుస్తున్నాయి.
శృణు రాజన్యథా భేదః కురుపాణ్డవయోరభూత్। రాజ్యార్థే ద్యూతసంభూతో వనవాసస్తథైవ చ
ఓ రాజా! కౌరవులు, పాండవుల మధ్య రాజ్యాన్ని కోసం జూదం వల్ల కలిగిన విభేదం, అలాగే వారి అరణ్యవాసం ఎలా జరిగిందో వినండి.
యథా చ యుద్ధమభవత్పృథివీక్షయకారకమ్। తత్తేఽహం కథయిష్యామి పృచ్ఛతే భరతర్షభ
భూమిని నాశనం చేసిన యుద్ధం ఎలా జరిగిందో కూడా, నీవు అడిగినందుకు నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను, ఓ భారత వంశశ్రేష్ఠా!
మృతే పితరి తే వీరా వనాదేత్య స్వమన్దిరమ్। నచిరాదేవ విద్వాంసో వేదే ధనుషి చాభవన్
తండ్రి మరణించిన తరువాత, ఆ వీరులు అరణ్యంలోనుంచి తమ ఇంటికి వచ్చారు. కొంతకాలంలోనే వేదాలు, విలువిద్యలో నిపుణులయ్యారు.
తాంస్తథా సత్వవీర్యౌజఃసంపన్నాన్పౌరసంమతాన్। నామృష్యన్కురవో దృష్ట్వా పాణ్డవాఞ్శ్రీయశోభృతః
ఆ పాండవులు ధైర్యం, బలము, శక్తి కలిగి, ప్రజలందరి అభిమానాన్ని సంపాదించి, ఐశ్వర్యం, కీర్తితో మెరిసిపోతుండగా, కౌరవులు వారిని భరించలేకపోయారు.
తతో దుర్యోధనః క్రూరః కర్ణశ్చ సహసౌబలః। తేషాం నిగ్రహనిర్వాసాన్వివిధాంస్తే సమారభన్
దుర్యోధనుడు క్రూరుడు, కర్ణుడు, శకుని కుమారుడితో కలిసి, పాండవులను అదుపులో పెట్టేందుకు, దేశనుంచి పంపించేందుకు అనేక కుట్రలు ప్రారంభించాడు.
తతో దుర్యోధనః క్రూరః కులిఙ్గస్య మతే స్థితః। పామ్డవాన్వివిధోపాయై రాజ్యహేతోరపీడయత్
ఆ తర్వాత దుర్యోధనుడు, క్రూరహృదయుడు, శకుని సూచన మేరకు, రాజ్యాన్ని కోసం పాండవులను వివిధ మార్గాల్లో బాధించసాగాడు.
దదావథ విషం పాపో భీమాయ ధృతరాష్ట్రజః। జరయామాస తద్వీరః సహాన్నేన వృకోదరః
తర్వాత, పాపాత్ముడైన ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు భీమునికి విషం ఇచ్చాడు. కాని వృకోదరుడు ఆ విషాన్ని అన్నంతో కలిపి జీర్ణించేశాడు.
ప్రమాణకోట్యాం సంసుప్తం పునర్బద్ధ్వా వృకోదరమ్। తోయేషు భీమం గఙ్గాయాః ప్రక్షిప్య పురమావ్రజత్
భీముడు నది ఒడ్డున నిద్రపోతుండగా, మళ్లీ అతన్ని కట్టేసి, గంగానదిలో పడేసి, వారు పట్టణానికి తిరిగి వెళ్లిపోయారు.
యదా విబుద్ధః కౌన్తేయస్తదా సంఛిద్య బన్ధనమ్। ఉదతిష్ఠన్మహాబాహుర్భీమసేనో గతవ్యథః
కుంతీ కుమారుడు భీముడు మేల్కొన్నప్పుడు, ఆ బంధనాలను తెంచేసి, మహాబాహువు అయిన భీమసేనుడు బాధ లేకుండా పైకి లేచాడు.
ఆశీవిషైః కృష్ణసర్పైః సుప్తం చైనమదంశయత్। సర్వేష్వేవాఙ్గదేశేషు న మమార స శత్రుహా
ఆయన నిద్రిస్తున్నప్పుడు, కృష్ణసర్పాలు, విషపూరిత పాములతో శరీరమంతా కాటించించారు. అయినా శత్రువులను సంహరించే భీముడు చనిపోలేదు.