యథాప్రతిజ్ఞం విహృతశ్చ కాలః సర్వాః సమా ద్వాదశ నిర్జనేషు। అజ్ఞాతచర్యాం విధివత్సమాప్య భవద్గతాః కేశవ పాణ్డవేయాః
మేము ఇచ్చిన మాట ప్రకారం, పన్నెండు సంవత్సరాలు ఎవరూ చూడని చోట గడిపాము. ఆ తరువాత, ఒక సంవత్సరం ఎవరికీ తెలియకుండా జీవించడాన్ని కూడా సరిగ్గా పూర్తిచేశాము. ఇప్పుడు, కేశవా, పాండవులు నీ వద్దకు వచ్చారు.
ఏషైవ బుద్ధిర్జుషతాం సదా త్వాం సత్యే స్థితాః కేశవ పాణ్డవేయాః। సదానధర్మాః సజలాః సదారాః సబాన్ధవాస్త్వచ్ఛరణా హి పార్థాః
నీకు ఎప్పుడూ ఇష్టమైన ఆ సంకల్పమే పాండవుల్లో ఉంది, కేశవా. వారు సత్యంలో నిలబడినవారు, ఎప్పుడూ ధర్మపరులు, ఎప్పుడూ దాతలు, భార్యలతో, బంధువులతో కలిసి ఉంటూ, నీ ఆశ్రయాన్ని పొందారు, పార్థా.
తథా వదతివార్ష్ణేయే ధర్మరాజే చ భారత। అథ పశ్చాత్తపోవృద్ధో బహువర్షసహస్రధృక్। ప్రత్యదృశ్యత ధర్మాత్మా మార్కణ్డేయో మహాతపాః
వృష్ణికుల కుమారుడు, ధర్మరాజు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, భారతా, వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేసిన మహాత్ముడు, ధర్మాత్ముడు అయిన మార్కండేయుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
అజరశ్చామరంశ్చైవ రూపౌదార్యగుణాన్వితః। వ్యదృశ్యత తథా యుక్తో యథా స్యాత్పఞ్చవింశకః
అతడు వయస్సు పెరగని వాడు, ముదురు కాలేదు. అందం, ఉదారత, మంచితనంతో కూడినవాడు. అతను చూసేందుకు ఇరవై ఐదు సంవత్సరాల యువకుడిలా కనిపించాడు.
తమాగతమృషిం వృద్ధం బహువర్షసహస్రిణమ్। ఉపాతిష్ఠన్త తే సర్వేపాణ్డవాః సహయాదవాః
ఆ వేల సంవత్సరాలు బ్రతికిన వృద్ధ ఋషి-markandeyudu వచ్చినప్పుడు, పాండవులు, యాదవులు అందరూ అతనిని సేవించారు.
తమర్చితం సువిశ్వస్తమాసీనమృషిసత్తమమ్। బ్రాహ్మణానాం మతేనాహ పాణ్డవానాం చ కేశవః
ఆ ఋషిశ్రేష్ఠుడు గౌరవం పొందినవాడు, నమ్మకమైనవాడు, కూర్చున్నాడు. అప్పుడు బ్రాహ్మణులు, పాండవులు అంగీకరించగా, కేశవుడు మాటలాడాడు.
శుశ్రూపవః పాణ్డవాస్తే బ్రాహ్మణాశ్చ సమాగతాః। ద్రౌపదీ సత్యభామా చ తథాఽహంపరమం వచః
పాండవులు, అక్కడ చేరిన బ్రాహ్మణులు, ద్రౌపదీ, సత్యభామ, నేను కూడా ఆ మహత్తరమైన మాటలను శ్రద్ధగా వినాము.
పురావృత్తాః కథాః పుణ్యాః సదాచారాన్సనాతనాన్। రాజ్ఞాంస్త్రీణామృషీణాం చ మార్కణఅడేయ ప్రచక్ష్వ నః
మార్కండేయా, రాజులు, స్త్రీలు, ఋషుల గురించి పూర్వకాలంలో జరిగిన పుణ్యమైన, సద్గుణాలను తెలిపే కథలను మాకు చెప్పు.
తేషు తత్రోపవిష్టేషు దేవర్షిరపి నారదః। ఆజగామ విశుద్ధాత్మా పాణ్డవానవలోకకః
అందరూ అక్కడ కూర్చున్నపుడు, పవిత్రాత్ముడు, పాండవులను గమనించే దేవర్షి నారదుడు కూడా అక్కడికి వచ్చాడు.
తమప్యథ మహాత్మానం సర్వే తే పురుషర్షభాః। పాద్యార్ధ్యాభ్యాం యథాన్యాయముపతస్థుర్మనీషిణః
ఆ మహాత్ముడైన నారదుని, అందరు గొప్పవారు, పాద్యార్ఘ్యాదులతో, యథావిధిగా గౌరవంగా ఆహ్వానించారు.
నారదస్త్వథ దేవర్షిర్జ్ఞాత్వా తాంస్తు కృతక్షణాన్। మార్కణ్డేయస్య వదతస్తాం కథామన్వమోదత
ఆ సమయంలో, దేవర్షి నారదుడు, మార్కండేయుడు చెప్పబోయే కథను ఆనందంగా వినేందుకు సిద్ధమయ్యాడు.
ఉవాచ చైనం కాలజ్ఞం స్మయన్నివ సనారదః। బ్రహ్మర్షే కథ్యతాం యత్తే పాణ్డవేషు వివక్షితమ్
అప్పుడు నారదుడు చిరునవ్వుతో, కాలాన్ని తెలిసిన ఆ మహర్షిని ఇలా అడిగాడు: 'బ్రహ్మర్షీ, పాండవులకు చెప్పదలచుకున్నది చెప్పు.'
ఏవముక్తః ప్రత్యువాచ మార్కణ్డేయో మహాతపాః। క్షణం కురుధ్వంవిపులమాఖ్యాతవ్యం భవిష్యతి
అలా అడిగినప్పుడు, మహాతపస్వి మార్కండేయుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఒక క్షణం ఆగండి; చెప్పబోయేది చాలా విస్తృతంగా ఉంటుంది.'
ఏవముక్తాః క్షణం చక్రుః పాణ్డవాః సహ తైర్ద్విజైః। మధ్యందినే యథాదిత్యం ప్రేక్షన్తస్తే మహామునిమ్
అలా అన్న తరువాత, పాండవులు, ఆ బ్రాహ్మణులతో కలిసి, ఒక క్షణం ఆగారు. వారు మధ్యాహ్నపు సూర్యుని చూసినట్టు ఆ మహామునిని చూశారు.
తం వివక్షన్తమాలక్ష్యకురురాజో మహామునిమ్। కథాసంజననార్థాయ చోదయామాస పాణ్డవః
ఆ మహాముని మాట్లాడేందుకు సిద్ధమవుతున్నాడని గమనించిన కురు రాజు, కథలు మొదలవ్వాలని ఆకాంక్షతో అతనిని ప్రోత్సహించాడు.
భవాన్దైవతదైత్యానామృషీణాం చ మహాత్మనామ్। రాజర్షీణాం చ సర్వేషాం చరితజ్ఞః పురాతనః
ప్రభూ, మీరు దేవతలు, దానవులు, మహర్షులు, రాజర్షులందరి పురాతన చరిత్రలు తెలుసు.
సేవ్యశ్చోపాసితవ్యశ్ మతో నః కాఙ్క్షితశ్చిరమ్। అయం చ దేవకీపుత్రః ప్రాప్తోఽస్మానవలోకకః
మీరు సేవించదగినవారు, పూజించదగినవారు, మేము ఎప్పటి నుండో ఎదురుచూస్తున్నవారు. ఇక దేవకీపుత్రుడు కూడా మమ్మల్ని చూడటానికి వచ్చాడు.
భ్రమత్యేవ హి మే బుద్ధిర్దృష్ట్వాఽఽత్మానం సుఖాచ్చ్యుతమ్। ధార్తరాష్ట్రాంశ్చ రదుర్త్తానృద్ధ్యతః ప్రేక్ష్య సర్వశః
నాకు సుఖం లేని ఈ స్థితిని చూసి నా మనసు చంచలంగా మారుతోంది. ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు అన్ని విధాలా సంతోషంగా ఉన్నారు అని చూస్తూ బాధపడుతున్నాను.
కర్మణః పురుషః కర్తా శుభస్యాప్యశుభస్య వా। స్వఫలం తదుపాశ్నాపి కథం కర్తా స్విదీశ్వరః
మనిషి మంచి చెడు పనులకు తానే కారణమవుతాడు. ఆ పనుల ఫలితాన్ని కూడా తానే అనుభవిస్తాడు. అలాంటప్పుడు దేవుడు ఎలా ఆ పనులకు కర్త అని చెప్పగలం?
అథవా సుఖదుఃఖేషు నృణాం బ్రహ్మవిదాంవర। ఇహ వా కృతమన్వేతి పరదేహేఽథవా పునః
బ్రహ్మజ్ఞానంలో నిపుణుడవు, నరుడికి సుఖదుఃఖాలు ఈ జన్మలోనే అనుసరిస్తాయా? లేక మరొక శరీరంలోనైనా, మరణాంతరంలోనైనా వెంటాడుతాయా?
దేహీ చ దేహం సంత్యజ్య మృగ్యమాణః శుభాశుభైః। కథం సంయుజ్యతేప్రేత్య ఇహ వా ద్విజసత్తమ
ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా, శరీరధారి తన శరీరాన్ని వదిలిన తర్వాత, మంచి చెడు పనులు అతన్ని వెంబడించేటప్పుడు, మరణానంతరం లేదా ఇక్కడ ఎలా అతడికి వాటితో సంబంధం ఏర్పడుతుంది?
ఐహలౌకికమేవైతదుతాహో పారలౌకికమ్। క్వ వా కర్మాణి తిష్ఠన్తి జన్తోః ప్రేతస్య భార్గవ
ఓ భార్గవా, ఈ ఫలితాలు ఈ లోకానికి మాత్రమేనా, లేక పరలోకానికీ సంబంధించాయా? మరణించిన తర్వాత జీవి చేసిన పనులు ఎక్కడ ఉంటాయో చెప్పగలవా?
త్వద్యుక్తోఽయమనుప్రశ్నో యథావద్వదతాంవర। విదితం వేదితవ్యం తే స్థిత్యర్థం త్వం తు పృచ్ఛసి
నీ ప్రశ్న సమయానుకూలంగా ఉంది. నీకు తెలిసిన విషయమే అయినా, నీవు మరింత బోధ కోసం అడుగుతున్నావు.
అత్ర తే కథయిష్యామి తదిహైకమనాః శృణు। యథేహాముత్ర చ నర సుఖదుఃఖముపాశ్నుతే
ఇప్పుడు నేను నీకు ఈ విషయాన్ని వివరంగా చెబుతాను. ఏకాగ్రంగా విను. మనిషి ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ ఎలా సుఖదుఃఖాలను అనుభవిస్తాడో చెప్పుతాను.
నిర్మలాని శరీరాణి విశుద్ధాని శరీరిణామ్। ససర్జ ధఱ్మతన్త్రాణి పూర్వోత్పన్నః ప్రజాపతిః
ప్రజాపతి మొదట జన్మించినప్పుడు, శరీరధారుల కోసం పవిత్రమైన, మలినములేని, ధర్మానుసారంగా నడిచే శరీరాలను సృష్టించాడు.
అమోఘఫలసంకల్పాః సువ్రతాః సత్యవాదినః। బ్రహ్మభూతా నరాః పుణ్యాః పురాణాః కురుసత్తమ
ఓ కురు వంశశ్రేష్ఠా, ఆ పురాతన మానవులు సద్భుద్ధితో, వ్రతపరులు, సత్యవాదులు, వారి సంకల్పాలు విఫలమవ్వని వారు, బ్రహ్మస్వరూపులు, పుణ్యాత్ములు.
సర్వే దేవైః సమాయాన్తి స్వచ్ఛన్దేన నభస్తలమ్। తతశ్చ పునరాయాన్తి సర్వే స్వచ్ఛన్దచారిణః
వారు దేవతలతో కలిసి తమ ఇష్టానుసారం ఆకాశంలోకి వెళ్ళేవారు. మళ్ళీ తమ ఇష్టానుసారం తిరిగి వచ్చేవారు.
స్వచ్చన్దమరణాశ్చాసన్నరాః స్వచ్ఛన్దజీవినః। అల్పబాధా నిరాతఙ్కాః సిద్ధార్థా నిరుపద్రవాః
వారు తమ ఇష్టానుసారం జీవించేవారు, మరణించేవారు. తక్కువ బాధలు, ఎలాంటి కలహాలు లేకుండా, సర్వసిద్ధులు, నిరుపద్రవంగా ఉండేవారు.
ద్రష్టారోదేవసఙ్ఘానామృషీణాం చ మహాత్మనామ్। ప్రత్యక్షాః సర్వధర్మాణాం దాన్తా విగతమత్సరాః
వారు దేవతల సమూహాలను, మహర్షులను ప్రత్యక్షంగా దర్శించగలిగేవారు. అన్ని ధర్మాలను ప్రత్యక్షంగా గ్రహించేవారు. దండితులు, అసూయ లేని వారు.
ఆసన్వర్షసహస్రాణి తథా పుత్రసహస్రిణః। తతః కాలాన్తరే తస్మిన్పృథివీతలచారిణః
వారు వేల సంవత్సరాలు జీవించేవారు. వారికి వేలాది మంది సంతానం ఉండేది. కాలక్రమంలో వారు భూమిపై సంచరించసాగారు.