న గ్రామ్యధర్మేషు రతిస్తవాస్తి కామాన్న కించిత్కురుషే నరేన్ద్ర। న చార్తలోభాత్ప్రజహాసి ధర్మం తస్మాత్ప్రభావాదసి ధర్మరాజః
"నరేంద్రా! నీకు లోక ధర్మాలలో ఆసక్తి లేదు, కామాలను అనుసరించవు. బాధ లేదా లోభంతో ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టవు. అందుకే నీవు ధర్మరాజు అయ్యావు."
దానం చ సత్యం చ తపశ్చ రాజన్ క్షమా చ శాన్తిశ్చ దమో ధృతిశ్చ। అవాప్య రాష్ట్రాణి వసూని భోగా- నేషా పరా పార్థ సదా రతిస్తే
"పార్థా! దానం, సత్యం, తపస్సు, సహనం, శాంతి, మనస్సు నియంత్రణ, స్థిరత — రాజ్యాలు, ధన సంపద, అనుభవాలు పొందిన తర్వాత కూడా, నీకు ఇవే ఎప్పుడూ పరమ ఆనందంగా ఉంటాయి."
హృతం చ దేశం కురుజాఙ్గలానాం కృష్ణాం సభాయామశాం చ పశ్యన్। అపేతధర్మవ్యవహారవృత్తం సహేత తత్పాణ్డవ కస్త్వదన్యః
పాండవా, కురుజాంగళ దేశాన్ని దుర్యోధనుడు దోచుకున్నప్పుడు, సభలో కృష్ణను అవమానించినప్పుడు, ధర్మం నశించినప్పుడు, ఇవన్నీ చూసి నువ్వు తప్ప ఇంకెవరు భరించగలరు?
అసంశయం సర్వసమృద్ధకామః క్షిప్రం ప్రజాః పాలయితాసి సమ్యక్। అద్యైవ తన్నిగ్రహణం కురూణాం యది ప్రతిజ్ఞా భవతః సమాప్తా
నిస్సందేహంగా, నువ్వు త్వరలోనే ప్రజలను సంపూర్ణ ఐశ్వర్యంతో పాలించబోతావు. నీ ప్రతిజ్ఞ నెరవేరిన వెంటనే, నువ్వు ఈ రోజు నుంచే కౌరవులను జయించవచ్చు.
ప్రోవాచ కృష్ణామపి యాజ్ఞసేనీం దశార్హభర్తా సహితః సుహృద్భిః। కదిష్ట్యా సమగ్రాఽసి ధనంజయేన సమాగతేత్యేవమువాచ కృష్ణః
దశార్హుల అధిపతి కృష్ణుడు తన మిత్రులతో కలిసి యజ్ఞసేన కుమార్తె ద్రౌపదిని చూచి ఇలా అన్నాడు: 'ధనంజయునితో నీవు తిరిగి కలిసినది విధి వల్లే జరిగింది.'
కృష్ణే ధనుర్వేదరతిప్రదానా- స్తవాత్మజాస్తే శిశవః శుశీలాః। సద్భిః సదైవాచరితం సమాధిం చరన్తి పుత్రాస్తవ యాజ్ఞసేని
యజ్ఞసేనీ, కృష్ణుడు ధనుర్వేదంలో నైపుణ్యాన్ని ఇచ్చినందున, నీ కుమారులు మంచి స్వభావంతో, సద్గుణాలతో, ఎల్లప్పుడూ మంచితనాన్ని ఆచరిస్తూ, ధ్యానంలో నిమగ్నమై ఉంటారు.
రాజ్యే నియుక్తైశ్చ నిమన్త్ర్యమాణాః పిత్రా చ కృష్ణే తవ సోదరైశ్చ। న యజ్ఞసేనస్య న మాతులానాం గృహేషు బాలా రతిమాప్నువన్తి
కృష్ణే, నీ కుమారులను రాజ్యంలో నియమించబడినవారు, వారి తండ్రి, నీ సోదరులు పిలిచినప్పుడు, వారు యజ్ఞసేనుని ఇళ్లలో గానీ, మామల ఇళ్లలో గానీ ఆనందాన్ని అనుభవించరు.
ఆనర్తమేవాభిముఖాః శివేన గత్వాధనుర్వేదరతిప్రధానాః। తవాత్మజా వృష్ణిపురం ప్రవిశ్య న దైవతేభ్యః స్పృహయన్తి కృష్ణే
శుభంగా ఆనర్తదేశం వైపు వెళ్లి, నీ కుమారులు ధనుర్వేదంలో ప్రథములు కావడంతో వృష్ణిపురిలో ప్రవేశిస్తారు, కృష్ణే, దేవతలను కోరరు.
యథా త్వమేవార్హసి తేషు వృత్తం ప్రయోక్తుమార్యా చ యథైవ కున్తీ। తేష్వప్రమాదేన తథా కరోతి తథైవ భూయశ్చ తథా సుభద్రా
నీవు, అరుదైన కుంతీ వారు నీ పిల్లల పట్ల ఎలా ప్రవర్తిస్తారో, సుభద్ర కూడా అంతే జాగ్రత్తగా, ప్రేమగా వారిని చూసుకుంటుంది.
యథాఽనిరుద్ధస్య యథాఽభిమన్యో- ర్యథా సునీథస్య యథైవ భానోః। తథా వినేతా చ గతిశ్చ కృష్ణే తవాత్మజానామపి రౌక్మిణేయః
అనిరుద్ధుడు, అభిమన్యుడు, సునీతుడు, భాను వంటి వారికి ఎలా మార్గదర్శకుడిగా ఉంటాడో, అలాగే రుక్మిణీ కుమారుడు నీ కుమారులకు కూడా మార్గదర్శకుడిగా ఉంటాడు, కృష్ణే.
గదాసిచర్మగ్రహణేషు శూరా- నస్త్రేషు శిక్షాసు రథాశ్వయానే। సమ్యగ్వినేతా వినయేదతన్ద్రీ- స్తాంశ్చాభిమన్యుం చ సదా కుమారాన్
గద, ఖడ్గం, కవచం ధరించడంలో, ఆయుధ విద్యలో, రథం, కుదిరేలు నడిపే విద్యలో, అతను ఎప్పుడూ అలసట లేకుండా రాజకుమారులను, అభిమన్యుని సరిగ్గా శిక్షణ ఇస్తూ ఉంటాడు.
స చాపి సమ్యక్ప్రణిధాయ శిక్షాం శస్త్రాణఇ చైషాం విధివత్ప్రదాయ। తవాత్మజానాం చ తథాఽభిమన్యోః పరాక్రమైస్తుష్యతి రౌక్మిణేయః
అతను శిక్షణను బాగా పరిశీలించి, ఆయుధ విద్యను సక్రమంగా నేర్పి, నీ కుమారులు, అభిమన్యుడు వీరత్వాన్ని చూపినప్పుడు రుక్మిణీ కుమారుడు ఆనందిస్తాడు.
యథా విహారం ప్రసమీక్షమాణాః ప్రయాన్తి పుత్రాస్తవ యాజ్ఞసేని। ఏకైకమేషామనుయాన్తి యత్ర రథాశ్చ యానాని చ దన్తినశ్చ
యజ్ఞసేనీ, నీ కుమారులు వినోదానికి బయలుదేరినప్పుడు, వారు ఎక్కడికి వెళ్లినా, అక్కడ రథాలు, వాహనాలు, ఏనుగులు వెంట వెళ్తాయి.
అథాబ్రవీద్ధర్మరాజం తు కృష్ణో దశార్హయోధాః కుకురాన్ధకాశ్చ। ఏతే నిదేశం తవ పాలయన్త- స్తిష్ఠన్తు యత్రేచ్ఛసి తత్ర రాజన్
ఆ తరువాత కృష్ణుడు ధర్మరాజును ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'దశార్హ యోధులు, కుకురులు, అంధకులు నీవు చెప్పిన చోటే ఉండగలరు, రాజా.'
ఆవర్తతాం కార్ముకవేగవాతా హలాయుధప్రగ్రణా మధూనామ్। సేనా తవార్థేషు నరేన్ద్ర యత్తా ససాదిపత్త్యశ్వరథా సనాగా
రాజా, బాణాల వేగంతో కూడిన గాలులు, హలాయుధుడు నడిపే మధువంశీయుల సేన, వారి నాయకులు, కాలాళ్లు, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులు నీ కోసమే సిద్ధంగా ఉండాలి.
ప్రస్థాప్యతాం పాణ్డవ ధార్తరాష్ట్రః సుయోధనః పాపకృతాం వరిష్ఠః। స సానుబన్ధః ససుహద్గణశ్చ భౌమస్య సౌబాధిపతేశ్చ మార్గమ్
పాండవా, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు దుర్యోధనుడు పాపులలో శ్రేష్ఠుడు. అతడిని, అతని అనుచరులను, మిత్రులను సౌభరాజు మార్గంలో పంపించాలి.
కామం తథా తిష్ఠ నరేన్ద్ర తస్మి- న్యథా కృతస్తే సమయః సభాయామ్। దాశార్హయోధైస్తు హతారియోధం ప్రతీక్షతాం నాగపురం ప్రభగ్నమ్
రాజా, నీవు సభలో చేసిన ఒప్పందం ప్రకారం ఇక్కడే ఉండవచ్చు. దశార్హ యోధులు శత్రు సేనను సంహరించి, నాగపురి ధ్వంసమైనదని ఎదురుచూడాలి.
వ్యపేతమన్యుర్వ్యపనీతపాప్మా విహృత్ యత్రేచ్ఛసి తత్ర కామమ్। తతః సమృద్ధిప్రభవం విశోకః ప్రపత్స్యసే నాగపురం సరాష్ట్రమ్
కోపం, పాపం తొలగిపోయినవాడవై, నీవు కోరిన చోట ఆనందంగా విహరించు. ఆ తరువాత సంపదతో, శోకములేని వాడవై నాగపురి, సౌరాష్ట్రాన్ని చేరుతావు.
తతస్తదాజ్ఞాయ మతం మహాత్మా యథావదుక్తం పురుషోత్తమేన। ప్రశస్య విప్రేక్ష్య చ ధర్మరాజః కృతాఞ్జలిః కేశవమిత్యువాచ
అంతట మహాత్ముడు చెప్పిన మాటలను యథావిధిగా గ్రహించిన ధర్మరాజు, ఆలోచించి, కృతజ్ఞతతో కేశవుని ప్రశంసిస్తూ ఇలా అన్నాడు.
అసంశయం కేశవ పాణ్డవానాం భవాన్గతిస్త్వచ్ఛరణా హి పార్థాః। కాలోదయే తచ్చ తతశ్చ భూయః కర్తా భవాన్కర్మ న సంశయోస్తి
కేశవా, పాండవులకు నీవే ఆశ్రయం. పృథ కుమారులు నిన్నే శరణు కోరారు. కాలం మారినప్పుడు, తర్వాత కూడా, కార్యసాధనలో నీవే ప్రధానుడు — ఇందులో ఎటువంటి సందేహం లేదు.
యథాప్రతిజ్ఞం విహృతశ్చ కాలః సర్వాః సమా ద్వాదశ నిర్జనేషు। అజ్ఞాతచర్యాం విధివత్సమాప్య భవద్గతాః కేశవ పాణ్డవేయాః
మేము ఇచ్చిన మాట ప్రకారం, పన్నెండు సంవత్సరాలు ఎవరూ చూడని చోట గడిపాము. ఆ తరువాత, ఒక సంవత్సరం ఎవరికీ తెలియకుండా జీవించడాన్ని కూడా సరిగ్గా పూర్తిచేశాము. ఇప్పుడు, కేశవా, పాండవులు నీ వద్దకు వచ్చారు.
ఏషైవ బుద్ధిర్జుషతాం సదా త్వాం సత్యే స్థితాః కేశవ పాణ్డవేయాః। సదానధర్మాః సజలాః సదారాః సబాన్ధవాస్త్వచ్ఛరణా హి పార్థాః
నీకు ఎప్పుడూ ఇష్టమైన ఆ సంకల్పమే పాండవుల్లో ఉంది, కేశవా. వారు సత్యంలో నిలబడినవారు, ఎప్పుడూ ధర్మపరులు, ఎప్పుడూ దాతలు, భార్యలతో, బంధువులతో కలిసి ఉంటూ, నీ ఆశ్రయాన్ని పొందారు, పార్థా.
తథా వదతివార్ష్ణేయే ధర్మరాజే చ భారత। అథ పశ్చాత్తపోవృద్ధో బహువర్షసహస్రధృక్। ప్రత్యదృశ్యత ధర్మాత్మా మార్కణ్డేయో మహాతపాః
వృష్ణికుల కుమారుడు, ధర్మరాజు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, భారతా, వేల సంవత్సరాలు తపస్సు చేసిన మహాత్ముడు, ధర్మాత్ముడు అయిన మార్కండేయుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
అజరశ్చామరంశ్చైవ రూపౌదార్యగుణాన్వితః। వ్యదృశ్యత తథా యుక్తో యథా స్యాత్పఞ్చవింశకః
అతడు వయస్సు పెరగని వాడు, ముదురు కాలేదు. అందం, ఉదారత, మంచితనంతో కూడినవాడు. అతను చూసేందుకు ఇరవై ఐదు సంవత్సరాల యువకుడిలా కనిపించాడు.
తమాగతమృషిం వృద్ధం బహువర్షసహస్రిణమ్। ఉపాతిష్ఠన్త తే సర్వేపాణ్డవాః సహయాదవాః
ఆ వేల సంవత్సరాలు బ్రతికిన వృద్ధ ఋషి-markandeyudu వచ్చినప్పుడు, పాండవులు, యాదవులు అందరూ అతనిని సేవించారు.
తమర్చితం సువిశ్వస్తమాసీనమృషిసత్తమమ్। బ్రాహ్మణానాం మతేనాహ పాణ్డవానాం చ కేశవః
ఆ ఋషిశ్రేష్ఠుడు గౌరవం పొందినవాడు, నమ్మకమైనవాడు, కూర్చున్నాడు. అప్పుడు బ్రాహ్మణులు, పాండవులు అంగీకరించగా, కేశవుడు మాటలాడాడు.
శుశ్రూపవః పాణ్డవాస్తే బ్రాహ్మణాశ్చ సమాగతాః। ద్రౌపదీ సత్యభామా చ తథాఽహంపరమం వచః
పాండవులు, అక్కడ చేరిన బ్రాహ్మణులు, ద్రౌపదీ, సత్యభామ, నేను కూడా ఆ మహత్తరమైన మాటలను శ్రద్ధగా వినాము.
పురావృత్తాః కథాః పుణ్యాః సదాచారాన్సనాతనాన్। రాజ్ఞాంస్త్రీణామృషీణాం చ మార్కణఅడేయ ప్రచక్ష్వ నః
మార్కండేయా, రాజులు, స్త్రీలు, ఋషుల గురించి పూర్వకాలంలో జరిగిన పుణ్యమైన, సద్గుణాలను తెలిపే కథలను మాకు చెప్పు.
తేషు తత్రోపవిష్టేషు దేవర్షిరపి నారదః। ఆజగామ విశుద్ధాత్మా పాణ్డవానవలోకకః
అందరూ అక్కడ కూర్చున్నపుడు, పవిత్రాత్ముడు, పాండవులను గమనించే దేవర్షి నారదుడు కూడా అక్కడికి వచ్చాడు.
తమప్యథ మహాత్మానం సర్వే తే పురుషర్షభాః। పాద్యార్ధ్యాభ్యాం యథాన్యాయముపతస్థుర్మనీషిణః
ఆ మహాత్ముడైన నారదుని, అందరు గొప్పవారు, పాద్యార్ఘ్యాదులతో, యథావిధిగా గౌరవంగా ఆహ్వానించారు.