హన్త తే కథయిష్యామి మహదాఖ్యానముత్తమమ్। కృష్ణద్వైపాయనమతం మహాభారతమాదితః
శ్రద్ధగా విను, నేను నీకు గొప్ప, ఉత్తమమైన కథను, కృష్ణద్వైపాయనుడు చెప్పిన విధంగా, మొదటి నుండి వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
శృణు సర్వమశేషేణ కథ్యమానం మయా ద్విజ। శంసితుం తన్మహాన్హర్షో మమాపీహ ప్రవర్తతే
ద్విజుడా, నేను చెప్పబోయే ఈ కథను పూర్తిగా విను; దాన్ని వివరించడంలో నాకు కూడా ఎంతో ఆనందం కలుగుతోంది.
శ్రుత్వా తు సర్పసత్రాయ దీక్షితం జనమేజయమ్। అభ్యగచ్ఛదృషిర్విద్వాన్కృష్ణద్వైపాయనస్తదా
సర్పయాగానికి జనమేజయుడు దీక్ష తీసుకున్నాడని విని, అప్పుడు పండితుడైన కృష్ణద్వైపాయన మహర్షి అతని వద్దకు వచ్చాడు.
జనయామాస యం కాలీ శక్తేః పుత్రాత్పరాశరాత్। కన్యైవ యమునాద్వీపే పాణ్డవానాం పితామహమ్
శక్తిపుత్రుడైన పరాశరుని నుండి, యమునా ద్వీపంలో కన్యరూపంలో కలి కనుగొన్నవాడు, పాండవుల పితామహుడు.
జాతమాత్రశ్చ యః సద్య ఇష్ట్యా దేహమవీవృధత్। వేదాంశ్చాధిజగే సాఙ్గన్సేతిహాసాన్మహాయశాః
ఆయన పుట్టిన వెంటనే యజ్ఞంతో తన శరీరాన్ని పెంచుకున్నాడు; వేదాలను అన్ని శాఖలతో పాటు, ఇతిహాసాలను కూడా సంపూర్ణంగా నేర్చుకున్నాడు, గొప్ప కీర్తి పొందాడు.
యం నాతి తపసా కశ్చిన్న వేదాధ్యయనేన చ। న వ్రతైర్నోపవాసైశ్చ న ప్రసూత్యా న మన్యునా
తపస్సుతో గానీ, వేదాభ్యాసంతో గానీ, వ్రతాలతో గానీ, ఉపవాసాలతో గానీ, జన్మతో గానీ, కోపంతో గానీ, ఎవరూ అతడిని చేరలేరు.
వివ్యాసైకం చతుర్ధా యో వేదం వేదవిదాం వరః। పరావరజ్ఞో బ్రహ్మర్షిః కవిః సత్యవ్రతః శుచిః
వేదాలను బాగా తెలిసినవాడు, ఒక్క వేదాన్ని నలుగుగా విభజించినవాడు, పరాపరాలను తెలిసిన బ్రహ్మర్షి, కవి, సత్యవ్రతుడు, పవిత్రుడు.
యః పాణ్డుం ధృతరాష్ట్రం చ విదురం చాప్యజీజనత్। శన్తనోః సంతతిం తన్వన్పుణ్యకీర్తిర్మహాయశాః
ఆయనే పాండు, ధృతరాష్ట్రుడు, విదురుడు అనే ముగ్గురిని పుట్టించాడు; శంతనువు వంశాన్ని విస్తరించినవాడు, పుణ్యకీర్తి, మహా యశస్సు కలవాడు.
జనమేజయస్య రాజర్షేః స మహాత్మా సదస్తథా। వివేశ సహితః శిష్యైర్వేదవేదాఙ్గపారగైః
ఆ మహాత్ముడు, వేదాలు, వేదాంగాలు పూర్తిగా నేర్చుకున్న తన శిష్యులతో కలిసి, జనమేజయ మహారాజు సభలో ప్రవేశించాడు.
తత్ర రాజానమాసీనం దదర్శ జనమేజయమ్। వృతం సదస్యైర్బహుభిర్దేవైరివ పురన్దరమ్
అక్కడ జనమేజయుడు రాజు, అనేక మంది సభాస్యులతో చుట్టుముట్టబడి, దేవతల్లో ఇంద్రుడు ఎలా ఉంటాడో అలా కూర్చున్నాడు.
తథా మూర్ధాభిషిక్తైశ్చ నానాజనపదేశ్వరైః। ఋత్విగ్భిర్బ్రహ్మకల్పైశ్చ కుశలైర్యజ్ఞసంస్తరే
అలాగే, వివిధ దేశాల నుండి వచ్చిన అభిషేకం పొందిన రాజులతో, యజ్ఞంలో నిపుణులైన, బ్రహ్మతో సమానమైన ఋత్వికులతో కూడి ఉన్నాడు.
జనమేజయస్తు రాజర్షిర్దృష్ట్వా తమృషిమాగతమ్। సగణోఽభ్యుద్యయౌ తూర్ణం ప్రీత్యా భరతసత్తమః
ఆ మహర్షి వచ్చినదాన్ని చూసిన రాజర్షి జనమేజయుడు, తన సహచరులతో కలిసి ఆనందంగా వెంటనే లేచి నిలబడ్డాడు.
కాఞ్చనం విష్టరం తస్మై సదస్యానుమతః ప్రభుః। ఆసనం కల్పయామాస యథా శక్రో బృహస్పతేః
సభాస్యుల అనుమతితో, ప్రభువు ఆ మహర్షికి బంగారు ఆసనం సిద్ధం చేశాడు, శక్రుడు బ్రహస్పతికి ఎలా చేస్తాడో అలా.
తత్రోపవిష్టం వరదం దేవర్షిగణపూజితమ్। పూజయామాస రాజేన్ద్రః శాస్త్రదృష్టేన కర్మణా
అక్కడ దేవర్షులందరి చేత పూజింపబడిన వరదాతను, రాజేంద్రుడు శాస్త్రబద్ధంగా పూజించాడు.
పాద్యమాచమనీయం చ అర్ఘ్యం గాం చ విధానతః। పితామహాయ కృష్ణాయ తదర్హాయ న్యవేదయత్
ఆ మహర్షికి పాద్యము, ఆచమనీయం, అర్ఘ్యం, గోవును కూడా విధిగా, తన తాత అయిన కృష్ణవ్యాసునికి సమర్పించాడు.
ప్రతిగృహ్య తు తాం పూజాం పామ్డవాజ్జనమేజయాత్। గాం చైవ సమనుజ్ఞాయ వ్యాసః ప్రీతోఽభవత్తదా
జనమేజయుని నుండి ఆ పూజను స్వీకరించి, ఆ గోవును కూడా అంగీకరించి, వ్యాసుడు ఆనందించాడు.
తథా చ పూజయిత్వా తం ప్రణయాత్ప్రతితామహమ్। ఉపోపవిశ్య ప్రీతాత్మా పర్యపృచ్ఛదనామయమ్
ఆ మహర్షిని ప్రీతి, గౌరవంతో పూజించి, ఆనందంతో పక్కన కూర్చొని, ఆయన ఆరోగ్యాన్ని అడిగాడు.
భగవానాపి తం దృష్ట్వా కుశలం ప్రతివేద్య చ। సదస్యైః పూజితః సర్వైః సదస్యాన్ప్రత్యపూజయత్
భగవంతుడు అతన్ని చూసి, తన క్షేమాన్ని తెలిపి, సభాస్యులందరి చేత పూజింపబడి, వారికీ గౌరవం చూపించాడు.
తతస్తు సహితః సర్వైః సదస్యైర్జనమేజయః। ఇదం పశ్చాద్ద్విజశ్రేష్ఠం పర్యపృచ్ఛత్కృతాఞ్జలిః
అనంతరం, సభాస్యులందరితో కలిసి, జనమేజయుడు చేతులు జోడించి, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడిని అడిగాడు.
కురూణాం పాణ్డవానాం చ భవాన్ప్రత్యక్షదర్శివాన్। తేషాం చరితమిచ్ఛామి కథ్యమానం త్వయా ద్విజ
కురువంశం, పాండవుల విషయాలను నేరుగా చూచినవాడు మీరు. వారి కథలను మీరు చెప్పాలని నేను కోరుతున్నాను, ద్విజశ్రేష్ఠా.
కథం సమభవద్భేదస్తేషామక్లిష్టకర్మణామ్। తచ్చ యుద్ధం కథం వృత్తం భూతాన్తకరణం మహత్
అలాంటి నిర్దోషులైన వారిలో విభేదం ఎలా ఏర్పడింది? ఆ మహాయుద్ధం, అంత వినాశనాన్ని కలిగించినది, ఎలా జరిగింది?
పితామహానాం సర్వేషాం దైవేనావిష్టచేతసామ్। కార్త్స్న్యేనైతన్మమాచక్ష్వ యథా వృత్తం ద్విజోత్తమ। `ఇచ్ఛామి తత్త్వతః శ్రోతుం భగవన్కుశలో హ్యసి
దైవబలంతో మనస్సులు ఆక్రమించబడిన పితామహులందరి సంగతులను, యథావిధిగా పూర్తిగా చెప్పండి, ద్విజోత్తమా. నిజంగా వినాలని నేను కోరుతున్నాను, భగవన్, మీరు నిపుణులు.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా కృష్ణద్వైపాయనస్తదా। శశాస శిష్యమాసీనం వైశంపాయనమన్తికే
జనమేజయుని మాటలు విని, ఆ సమయంలో కృష్ణద్వైపాయనుడు తన పక్కన కూర్చున్న శిష్యుడు వైశంపాయనునికి ఆదేశించాడు.
కురూణాం పాణ్డవానాం చ యథా భేదోఽభవత్పురా। తదస్మై సర్వమాచక్ష్వ యన్మత్తః శ్రుతవానసి
కురువంశం, పాండవుల మధ్య పురాతన కాలంలో ఎలా విభేదం ఏర్పడిందో, నేను చెప్పినట్టు అతనికి అన్నీ వివరంగా చెప్పు.
గురోర్వచనమాజ్ఞాయ స తు విప్రర్షభస్తదా। ఆచచక్షే తతః సర్వమితిహాసం పురాతనమ్
గురువు ఆజ్ఞను పాటించి, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు అప్పుడే ఆ పురాతన ఇతిహాసాన్ని మొత్తం వివరంగా చెప్పాడు.
రాజ్ఞే తస్మై సదస్యేభ్యః పార్థివేభ్యశ్చ సర్వశః। భేదం సర్వవినాశం చ కురుపాణ్డవయోస్తదా
రాజుకు, సభాస్యులకు, ఇతర రాజులకు కూడా, కురువంశం, పాండవుల మధ్య జరిగిన విభేదాన్ని, సంపూర్ణ వినాశాన్ని వివరంగా చెప్పాడు.
శృణు రాజన్యథా వీరా భ్రాతరః పఞ్చ పాణ్డవాః। విరోధమన్వగచ్ఛన్త ధార్తరాష్ట్రైర్దురాత్మభిః
ఓ రాజా! పాండువు కుమారులు ఐదుగురు వీరులు, దుర్మార్గులైన ధృతరాష్ట్రుని కుమారులతో ఎలా శత్రుత్వానికి లోనయ్యారో వినండి.
గురవే ప్రాఙ్నమస్కృత్య మనోబుద్ధిసమాధిభిః। సంపూజ్య చ ద్విజాన్సర్వాంస్తథాన్యాన్విదుషో జనాన్
ముందుగా గురువుకు మనసు, బుద్ధితో నమస్కరించి, అన్ని బ్రాహ్మణులను, ఇతర జ్ఞానులను గౌరవంగా సత్కరించి,
మహర్షేర్విశ్రుతస్యేహ సర్వలోకేషు ధీమతః। ప్రవక్ష్యామి మతం కృత్స్నం వ్యాసస్యామితతేజసః
ప్రపంచమంతటా పేరుగాంచిన మహర్షి, అపారమైన తేజస్సుతో ప్రసిద్ధుడైన వ్యాస మహర్షి అభిప్రాయాన్ని పూర్తిగా నేను చెప్పబోతున్నాను.
శ్రోతుం పాత్రం చ రాజంస్త్వం ప్రాప్యేమాం భారతీం కథామ్। గురోర్వక్త్రపరిస్పన్దో మనః ప్రోత్సాహతీవ మే
ఈ భారతకథను వినటానికి నీవు యోగ్యుడవు రాజా! గురువు మాటలు నా మనసును ఎంతో ఉల్లాసపరుస్తున్నాయి.