యుధిష్ఠిరస్తు కౌన్తేయో బభూవాస్వస్తచేతనః। అనిష్టదర్శనాన్ఘోరానుత్పాతాన్పరిచిన్తయన్
కుంటీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు తీవ్ర ఆందోళనతో, భయంకరమైన అపశకునాలు, భయానక సూచనలు గురించి ఆలోచిస్తూ ఉండిపోయాడు.
దారుణం హ్యశివం నాదం శివా దక్షిణతః స్థితా। దీప్తాయాం దిశి విత్రస్తా రౌతి తస్యాశ్రమస్య హ
దక్షిణ దిక్కున వారి ఆశ్రమం దగ్గర, భయంతో ఉన్న నక్క గట్టిగా అరవడంతో, భయంకరమైన, శుభకరం కాని శబ్దం వినిపించింది.
ఏకపక్షాక్షిచరణా వర్తికా ఘోరదర్శనా। రక్తం వమన్తీ దదృశే ప్రత్యాదిత్యమభాసురా
ఒక రెక్క, ఒక కన్ను, ఒక కాలు మాత్రమే ఉన్న భయానకమైన వట్టిక, రక్తం వాంతి చేస్తూ, సూర్యుని వైపు ప్రకాశిస్తూ కనిపించింది.
ప్రవవౌ చానిలో రూక్షశ్చణ్డః సర్కరకర్షణః। అపసవ్యాని సర్వాణి మృగపక్షిరుతాని చ
ఒక గట్టిగా, దారుణంగా, రాళ్లు లాగుతూ వీస్తున్న గాలి ఊదింది; అన్ని జంతువులూ పక్షులూ ఎడమవైపు అరుపులు వినిపించాయి.
పృష్ఠతో వాయసః కృష్ణో యాహియాహీతి వాశతి। ముహుర్ముహుః స్ఫురతి చ దక్షిణోఽస్య భుజస్తథా
వెనుక నుంచి ఒక నల్ల కాకి 'వెళ్ళు, వెళ్ళు' అని మళ్లీ మళ్లీ అరవడం, అతని కుడి చేయి కూడా పదే పదే నడించిపోవడం జరిగింది.
హృదయం చరణశ్చాపి వామోఽస్య పరితప్యతి। సవ్యస్యాక్ష్ణఓ వికారశ్చాప్యనిష్టః సమపద్యత
అతని హృదయం, ఎడమ కాలు మండిపోవడం, ఎడమ కన్నులో కూడా శుభం కాని మార్పు కనిపించడం జరిగింది.
ధర్మరాజోపి మేధావీ శఙ్కమానో మహద్భయమ్। ద్రౌపదీం పరిపప్రచ్ఛ క్వ భీమ ఇతి భారత
ధర్మరాజు అయిన యుధిష్ఠిరుడు కూడా, పెద్ద ప్రమాదం అనుమానించి, ద్రౌపదిని అడిగాడు — 'భీముడు ఎక్కడ ఉన్నాడు?' అని.
శంస తస్మై పాఞ్చాలీ చిరయాతం వృకోదరమ్। స ప్రతస్థే మహాబాహుర్ధౌమ్యేన సహితో నృపః
పాంచాలి, వృకోదరుడు చాలా కాలంగా వెళ్ళిపోయాడని చెప్పింది. వెంటనే మహాబాహువు అయిన రాజు ధౌమ్యుడితో కలిసి బయలుదేరాడు.
ద్రౌపద్యా రక్షణం కార్యమిత్యువాచ ధనంజయమ్। నకులం సహదేవం చ వ్యాదిదేశ ద్విజాన్ప్రతి
ద్రౌపదిని కాపాడాలని ధనంజయుడికి చెప్పి, నకులుడు, సహదేవుడు బ్రాహ్మణులను చూసుకోవాలని ఆదేశించాడు.
స తస్య పదమున్నీయ తస్మాదేవాశ్రమాత్ప్రభుః। మృగయామాస కౌన్తేయో భీమసేనం మహావనే
ఆ ఆశ్రమం నుంచే భీముని అడుగుజాడలు గుర్తించి, కుంటీ కుమారుడు ఆ మహావనంలో భీమసేనుడిని వెతుకుతూ వెళ్లాడు.
స ప్రాచీం దిశమాస్థాయ మహతో గజయూథపాన్। దదర్శ పృథివీం చిహ్నైర్భీమస్య పరిచిహ్నితామ్
తూర్పు దిక్కు వైపు వెళ్లి, పెద్ద ఏనుగుల గుంపులు, భీముని గుర్తులు ఉన్న భూమిని చూశాడు.
తతో మృగసహస్రాణి మృగేనద్రాణాం శతాని చ। పతితాని వనే దృష్ట్వా మార్గం తస్యావిశన్నృపః
అక్కడ వేలాది మృగాలు, వందలాది అడవి జంతువులు పడిపోయిన దృశ్యం చూసి, రాజు ఆ మార్గంలో అడుగుపెట్టాడు.
ధావతస్తస్య వీరస్ మృగార్థం వాతరంహసః। ఊరువాతవినిర్భగ్నాన్ద్రుమాన్వ్యావర్జితాన్పథిః
ఆ వీరుడు జంతువుల కోసం వేగంగా పరుగెత్తుతున్నప్పుడు, భీముని తొడలతో విరిగిన చెట్లు మార్గంలో పక్కకు తొలగిపోయినట్లు చూశాడు.
స గత్వా తైస్తదా చిహ్నైర్దదర్శ గిరిగహ్వరే। [రూక్షమారుతభూయిష్ఠే నిష్పత్రద్రుమసంకులే
ఆ గుర్తులను అనుసరించి, గాలి బలంగా వీచే, ఆకులు లేని చెట్లు గుంపుగా ఉన్న కొండ గుహ దగ్గరికి చేరాడు.
ఈరిణే నిర్జలే దేశే కణ్టకిద్రుమసంకులే। అశ్మస్థాణుక్షుపాకీర్ణే సుదుర్గే విషమోత్కటే।] గృహీతం భుజగేన్ద్రేణ నిశ్చేష్టమనుజం తదా
నీరు లేని, ముల్లు చెట్లు, రాళ్లు, ప్రమాదకరమైన అడవి మధ్యలో, తన తమ్ముడిని పాముల రాజు పట్టుకుని, కదలకుండా ఉన్నట్టు చూశాడు.
యుధిష్ఠిరస్తమాసాద్య సర్పభోగేన వేష్టితమ్। దయితం భ్రాతరం ధీమానిదం వచనమబ్రవీత్
యుధిష్ఠిరుడు తన ప్రియమైన సోదరుడు పాము చుట్టేసి ఉన్నదాన్ని చూసి, ఇలా అన్నాడు.
కున్తీమాతః కథమిమామాపదం త్వమవాప్తవాన్। కశ్చాయం పర్వతాభోగప్రతిమః పన్నగోత్తమః
కుంతీ కుమారుడా, నీవు ఇలా దురదృష్టంలో పడిపోవడానికి కారణం ఏమిటి? ఈ పర్వతం లాంటి గొప్ప పాము ఎవరో కూడా చెప్పు.
స ధర్మరాజమాలక్ష్య భ్రాతా భ్రతరమగ్రజమ్। కథయామాస తత్సర్వం గ్రహణాదివిచేష్టితమ్
ధర్మరాజును చూసిన తరువాత, తమ్ముడు తన అన్నకు పట్టుబడినప్పటి నుండి జరిగిన సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
[అయమార్య మహాసత్వో భక్షార్థం మాం గృహీతవాన్। నహుషో నామ రాజర్షిః ప్రాణవానివ సంస్థితః
ఈ మహాత్ముడు నన్ను తినేందుకు పట్టుకున్నాడు. ఇతడికి నహుషుడు అనే పేరు, రాజర్షి. ఇప్పుడు సజీవంగా ఇక్కడ ఉన్నాడు.
ముచ్యతామయమాయుష్మన్భ్రాతా మేఽమితవిక్రమః। వయమాహారమన్యం తే దాస్యామః క్షున్నివారణమ్
దయచేసి నా అన్నను విడిచిపెట్టు, ఇతడు అపారమైన బలవంతుడు. నీ ఆకలిని తీర్చేందుకు మేము నీకు వేరే ఆహారం ఇస్తాము.
ముచ్యతామయమాయుష్మన్భ్రాతా మేఽమితవిక్రమః। గమ్యతాం నేహ స్థాతవ్యం శ్వో భవానపి మే భవేత్
దయచేసి నా అన్నను విడిచిపెట్టు, ఇతడు అపార బలశాలి. ఇక్కడ ఉండక పోయి వెళ్ళిపో. లేకపోతే రేపు నీవు కూడా నా వశమవుతావు.
వ్రతమేతన్మహాబాహో విషయం మమ యో బ్రజేత్। స మ భక్షో భవేత్తాత త్వం చాపి విషయే మమ
ఓ మహాబాహువా, నా వ్రతం ఇదే — నా పరిధిలోకి ఎవరైనా వస్తే వారు నా ఆహారమే. ప్రియమా, నీవు కూడా ఇప్పుడు నా పరిధిలో ఉన్నావు.
చిరేణాద్య మయాఽఽహారః ప్రాప్తోఽయమనుజస్తవ। నాహమేనం విమోక్ష్యామి న చాన్యమభికాఙ్క్షయే ।।]
చాలా కాలం తరువాత నేడు నీ తమ్ముడే నాకు ఆహారంగా దొరికాడు. నేను ఇతడిని విడిచిపెట్టను, ఇంకెవరినీ కోరను కూడా.
దేవో వా యది వా దైత్య ఉరగో వా భవాన్యది। సత్యం సర్ప వచో బ్రూహి పృచ్ఛతి త్వాం యుధిష్ఠిరః
నీవు దేవుడవా, దైత్యుడవా, లేక పామువా? నిజం చెప్పు పామూ, యుధిష్ఠిరుడు నిన్నడుగుతున్నాడు.
కిమర్థం చ త్వయా గ్రస్తో భీమసేనో భుజంగమ। కిమాహృత్యవిదిత్వా వా ప్రీతిస్తే స్యాద్భుజంగమ। కిమాహారం ప్రయచ్ఛామి కథం ముఞ్చేద్భవానిమమ్
పామా, నీవు భీమసేనుడిని ఎందుకు పట్టుకున్నావు? ఏదో తెలియని ఆహారం తీసుకున్నా నీవు సంతృప్తి చెందుతావా? నీకు ఏ ఆహారం ఇవ్వాలి? నీవు ఇతడిని ఎలా విడిచిపెడతావు?
నహుషో నామ రాజాఽహమాసం పూర్వస్తవానఘ। ప్రథితః పఞ్చమః సోమాదాయోః పుత్రో నరాధిప
నహుషుడు అనే పేరు కలిగిన రాజును నేను, సోమునకు అయిదవ కుమారుడిని, ప్రజల్లో ప్రసిద్ధుడిని.
క్రతుభిస్తపసా చైవస్వాధ్యాయేన దమేన చ। త్రైలోక్యైశ్వర్యమవ్యగ్రం ప్రాప్తోఽహంవికర్మేణ చ
యజ్ఞాలు, తపస్సు, వేదపఠనం, ఆత్మనిగ్రహం, సత్కర్మల వల్ల నేను మూడు లోకాలకు రాజ్యాన్ని నిర్బంధంగా పొందాను.
తదైశ్వర్యం సమాసాద్య దర్పో మామగమత్తదా। సహస్రం హి ద్విజాతీనామువాహ శివికాం మమ
ఆ ఐశ్వర్యాన్ని పొందిన తరువాత నాకు అహంకారం వచ్చేసింది. వెయ్యి బ్రాహ్మణులు నా పల్లకిని మోశారు.
ఐశ్వర్యమదమత్తోఽహమవమత్య తతో ద్విజాన్। ఇమామగస్త్యేన దశామానీత ఇతిమే స్మృతిః
ఆ ఐశ్వర్యం, అహంకారం వల్ల నేను బ్రాహ్మణులను తక్కువగా చూసాను. అందుకే అగస్త్యుడు నన్ను ఈ స్థితికి తెచ్చాడు అని నాకు గుర్తు.
న తు మామజహాత్ప్రజ్ఞా యావదన్వేతి పాణ్డవః। తస్యైవానుగ్రహాద్రాజన్నగస్త్యస్య మహాత్మనః
పాండవా, నీవు దగ్గరకి వచ్చేవరకు నా జ్ఞానం నన్ను వదలలేదు. అది మహాత్ముడు అగస్త్యుని అనుగ్రహంతో జరిగింది.