దిష్టస్త్వం క్షుధితస్యాద్య దేవైర్భక్షో మహాభుజ। దిష్ట్యా కాలస్య మహతః ప్రియాః ప్రాణా హి దేహినాం
ఓ మహాబాహువంతుడా! దేవతల నిర్ణయంతో, నువ్వు నేడు ఆకలితో ఉన్న నాకి ఆహారంగా దక్కావు. ప్రాణం ఎంత విలువైనదో జీవులకు తెలుసు, అదంతా విధి చేతే జరుగుతుంది.
యథా త్విదం మయా ప్రాప్తం భుజఙ్గత్వమరిందమ। తదవశ్యం త్వయా మత్తః శ్రోతవ్యం శృణు యన్మమ
నేను ఎలా ఈ సర్పరూపాన్ని పొందానో, ఓ శత్రువులను జయించే వాడా, అది తప్పక నువ్వు వినాలి. నా మాటలు జాగ్రత్తగా విను.
ఇమామవస్థాం సంప్రాప్తో హ్యహం కోపాన్మహర్షిణా। శాపస్యాన్తం పరిప్రేప్సుః సర్వస్ కథయామి తత్
ఒక మహర్షి కోపంతో నాకు శాపం ఇచ్చాడు. ఆ శాపం ముగియాలని ఆశిస్తూ, నేను నా పరిస్థితి అంతా నీకు చెబుతాను.
నహుషో నామ రాజర్షిర్వ్యక్తం తే శ్రోత్రమాగతః। తవైవ పూర్వః పూర్వేషామాయోర్వంశధరః సుతః
నహుషుడు అనే రాజర్షి గురించి నువ్వు తప్పక విన్నివుంటావు. అతడు నీ పూర్వీకుడు, మీ వంశానికి చెందినవాడు.
సోహం శాపాదగస్త్యస్య బ్రాహ్మణానవమత్య చ। ఇమామవస్థామాపన్నః పశ్య దైవమిదం మమ
అగస్త్యుని శాపంతో, బ్రాహ్మణులను అవమానించినందువల్ల, నేను ఈ స్థితికి వచ్చాను. ఇది నా విధి ఎలా తీర్చిందో చూడు.
త్వాం చేదవధ్యమాయాన్తమతీవ ప్రియదర్శనమ్। అహమద్యోపయోక్ష్యామి విధానం పశ్య యాదృశమ్
నువ్వు ఎవరికీ జయించలేని వాడివి, అందరికి ఇష్టపడే రూపం కలవాడివి. అయినా నువ్వు నాకెదురయ్యావు కాబట్టి, నిన్ను ఈ రోజు నేను భక్షిస్తాను. విధి ఎలా నడుస్తుందో చూడు.
న హి మే ముచ్యతే కశ్చిత్కథంచిత్ప్రగ్రహం గతః। గచజోవా మహిషో వాఽపి షష్ఠే కాలే నరోత్తమ
నా పట్టులో పడినవాడు ఎవరైనా, మనిషైనా, గేదె అయినా, ఆరు నెలలు గడిచినా ఎప్పటికీ తప్పించుకోలేడు, ఓ మానవశ్రేష్ఠా!
నాసి కేవలసర్పేణ తిర్యగ్యోనిషు వర్తతా। గృహీతః కౌరవశ్రేష్ఠ వరదానమిదం మమ
నువ్వు సాధారణ పామిచేతిలో పట్టుబడలేదు, జంతువుల మధ్య తిరిగే పామిని కాదు నేను. ఓ కౌరవశ్రేష్ఠా! నాకు ఇది ఒక వరంగా లభించింది.
పతతా హి విమానాగ్రాన్మయా శక్రాసనాద్ద్రుతమ్। కురు శాపాన్తమిత్యుక్తో భగవాన్మునిసత్తమః
ఇంద్రుని విమానాసనం నుండి నేనూ వేగంగా పడిపోతుండగా, ఆ మహర్షి నన్ను చూసి, 'నీ శాపాంతం నెరవేర్చు' అని చెప్పాడు.
యస్త్వయా వేష్టితో రాజన్మోహమేతి మహాబలః'। మోక్షస్తే భవితా రాజన్కస్మాచ్చిత్కాలపర్యయాత్
ఓ రాజా! నువ్వు ఎవరినైనా బిగించి పట్టుకుంటే, ఎంత బలవంతుడైనా అతడు మోహంలో పడిపోతాడు. అతడి విముక్తి మాత్రం, నిర్ణయించిన కాలంలోనే జరుగుతుంది, ఓ రాజా!
తతోస్మి పతితో భూమౌ న చ మామజహాత్స్మృతిః। స్మార్తమస్తి పురాణం మే యథైవాధిగతం తథా
ఆ సమయంలో నేనెర్రగా నేలపై పడిపోయాను. అయినా నా జ్ఞాపకం నన్ను వదలలేదు. నేను పూర్వకాల పురాణాలలో నేర్చుకున్నది అన్నీ నా మనసులో యథాతథంగా నిలిచిపోయాయి.
యస్తు తే వ్యాహృతాన్ప్రశ్నాన్ప్రతిబ్రూయాద్విభాగవిత్। స త్వాం మోక్షయితా శాపాదితి మామబ్రవీదృషిః
అప్పుడు ఆ మహర్షి ఇలా అన్నాడు: 'నీకు ఉన్న సందేహాలకు సమాధానాలు చెప్పగలిగినవాడు, జ్ఞాన విభాగాలను వివరించగలవాడు, నిన్ను ఈ శాపం నుండి విముక్తి చేయగలడు.'
గృహీతస్య త్వయా రాజన్ప్రాణినోపి బలీయసః। సత్వభ్రంశోఽధికస్యాపి సర్వస్యాశు భవిష్యతి
ఓ రాజా, ఎంత బలమైన ప్రాణిని అయినా పట్టుకుంటే, అతని బలం ఎంత ఎక్కువైనా, వెంటనే బలహీనత కలుగుతుంది.
ఇతిచాప్యహమశ్రౌషం వచస్తేషాం దయావతామ్। మయి సంజాతహార్దానామథ తేఽన్తర్హితా ద్విజాః
అలా ఆ దయతో నిండిన బ్రాహ్మణుల మాటలు నేను వినాను. వారు నాపై దయతో మృదువుగా మాట్లాడారు. ఆ తరువాత వారు నా కళ్లకు కనిపించకుండా పోయారు.
సోహం పరమదుష్కర్మా వసామి నిరయేఽశుచౌ। సర్పయోనిమిమాం ప్రాప్యకాలాకాఙ్క్షీ మహాద్యుతే
నేను పరమ దుష్కర్మ చేసినవాడిని. ఇప్పుడు ఈ అపవిత్రమైన నరకంలో, సర్పునిగా జన్మించి, కాలం తీరిపోవాలని ఎదురుచూస్తూ ఉన్నాను, ఓ మహాప్రతాపవంతుడా.
తమువాచ మహాబాహుర్భీమసేనో భుజఙ్గమమ్। న తే కుప్యే మహాసర్ప నాత్మనే ద్విజసత్తమ
అప్పుడు భీమసేనుడు, బలమైన భుజాలు కలవాడు, ఆ సర్పాన్ని ఇలా అన్నాడు: 'ఓ మహాసర్పా, నేను నీపై కోపపడను, నీకు నిందించను, ఓ ఉత్తమ ద్విజుడా.'
యస్మాదభావీ భావీ వా మనుష్యః సుఖదుఃఖయోః। ఆగమే యది వాఽపాయే న తత్ర గ్లపయేన్మనః
ఏది జరగాల్సినదో, జరగనిదో, మనిషికి సుఖం లేదా దుఃఖం వచ్చినా, పోయినా, మనసు బాధపడకూడదు.
దైవం పురుషకారేణ కో వఞ్చయితుమర్హతి। దైవమేవ పరం మన్యే పౌరుషం తు నిరర్థకమ్
దైవాన్ని మనుష్య ప్రయత్నంతో ఎవరు మోసగించగలరు? నాకు దైవమే పరమమైనదిగా అనిపిస్తుంది. మనుష్య ప్రయత్నం వ్యర్థమే.
పశ్య దైవోపఘాతాద్ధి భుజవీర్యవ్యపాశ్రయమ్। ఇమామవస్థాం సంప్రాప్తమనిమిత్తమిహాద్య మామ్
దైవబలంతోనే, నా భుజబలాన్ని నమ్ముకున్నా కూడా, నేను ఈ స్థితికి కారణం లేకుండానే వచ్చాను. ఇదే దైవానికి ఆధారం.
కింతు నాద్యానుశోచామి తథాఽఽత్మానం వినాశితమ్। తథా తు విపినే న్యస్తాన్భ్రాతౄన్రాజ్యపరిచ్యుతాన్
ఈ రోజు నా నాశనం గురించి అంతగా నేను విచారించడం లేదు. కానీ నా సోదరులు అరణ్యంలో రాజ్యం కోల్పోయి పడిపోవడం నాకు ఎక్కువ బాధ కలిగిస్తోంది.
హిమవాంశ్చ సుదుర్గోఽయం యక్షరాక్షససంకులః। మాం సముద్వీక్షమాణాస్తే ప్రయతిష్యన్తి విహ్వలాః
ఈ హిమవంతము చాలా దుర్గమమైనది, యక్షులు, రాక్షసులతో నిండి ఉంది. నా పరిస్థితిని చూసి వారు కలవరపడి, ఎంతో ఆందోళనతో ప్రయత్నిస్తారు.
వినష్టమథ మాం శ్రుత్వా భవిష్యన్తి నిరుద్యమాః। ధర్మశీలా మయా తే హి బాధ్యన్తే రాజ్యగృద్ధినా
నేను నశించిపోయానని విని, వారు నిరుత్సాహపడిపోతారు. ఎందుకంటే, నాపై ప్రేమతో, ధర్మబద్ధంగా ఉండే వారు, రాజ్యం కోరికతో బాధపడుతున్నారు.
అథవా నార్జునో ధీమాన్విషాదముపయాస్యతి। సర్వాస్త్రవిదనాధృష్యో దేవగన్ధర్వరాక్షసైః
లేదా, అర్జునుడు బుద్ధిమంతుడు, అన్ని ఆయుధాలలో నిపుణుడు, దేవతలు, గంధర్వులు, రాక్షసులు కూడా అతన్ని జయించలేరు. అతడు నిరాశకు లోనవడని కూడా ఉండొచ్చు.
సమర్థః స మహాబాహురేకాఙ్నా సుమహాబలః। దేవరాజమపి స్థానాత్ప్రచ్యావయితుమఞ్జసా
ఆ మహాబాహువు, ఒక్కడే ఉన్నా కూడా, అపారమైన బలంతో, దేవేంద్రుడిని కూడా సులభంగా సింహాసనంలో నుండి తొలగించగలడు.
కిం పునర్ధృతరాష్ట్రస్ పుత్రం దుర్ద్యూతదేవినమ్। విద్విష్టం సర్వలోకస్య దమ్భమోహపరాయణమ్
అయితే, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, చెడ్డ జూదానికి అలవాటుపడి, అందరికీ ద్వేషపాత్రుడై, మోసం, మాయలో మునిగిపోయిన వాడి సంగతి ఏమిటి?
మాతరం చైవ శోచామి కృపణాం పుత్రగృద్ధినీమ్। యాఽస్మాకం నిత్యమాశాస్తే మహత్త్వమధికం పరైః
మరియు మా తల్లి గురించి కూడా నాకు బాధగా ఉంది. ఆమె దురదృష్టవశాత్తు, కుమారుల కోసం తహతహలాడుతూ, ఎప్పుడూ మేము ఇతరుల కంటే గొప్పవాళ్లమవాలని ఆశపడుతూ ఉంటుంది.
తస్యాః కథం త్వనాథాయా మద్వినాశాద్భుజఙ్గమ్। సఫలాస్తే భవిష్యన్తి మయి సర్వే మనోరథాః
ఓ సర్పా, నేను నశించిపోయిన తరువాత, ఆమె అనాధగా మిగిలి పోయింది. నా వల్ల ఆమె కలలు ఎలా నెరవేరతాయో నాకు తెలియదు.
నకులః సహదేవశ్చ యమౌ చ గురువర్తినౌ। మద్వాహుబలసంగుప్తౌ నిత్యం పురుషమానినౌ
నకులుడు, సహదేవుడు, యమద్వయులు, పెద్దవారి మార్గాన్ని అనుసరిస్తూ, ఎప్పుడూ తమ పురుషత్వాన్ని గర్విస్తూ, నా భుజబలంతో రక్షించబడుతున్నారు.
భవిష్యతో నిరుత్సాహౌ భ్రష్టవీర్యపరాక్రమౌ। మద్వినాశాత్పరిద్యూనావితి మే వర్తతే మతిః
భవిష్యత్తులో ఆశ లేకుండా, వీరత్వం ధైర్యం కోల్పోయి, నన్ను కోల్పోయిన బాధతో నా సోదరులు చాలా దిగులుగా ఉంటారని నా మనసు అనుకుంటోంది.
ఏవంవిధం బహు తదా విలలాప వృకోదరః। భుజఙ్గభోగసంరుద్ధో నాశకచ్చ విచేష్టితుమ్
అప్పుడు వృకోదరుడు ఆ పాము చుట్టుపట్టి కదలలేని స్థితిలో ఎన్నో విధాలుగా విలపించాడు.