తతో భీమస్య శబ్దేన భీతాః సర్పా గుహాశయాః। అతిక్రాన్తాస్తు వేగేన జగామానుసృతః శనైః। తతోఽమరవరప్రఖ్యో భీమసేనో మహాబలః
ఆ భీముని శబ్దానికి భయపడి, గుహల్లో ఉన్న పాములు వేగంగా బయటకు పరుగెత్తాయి. ఆ తరువాత అమరులలో ఉత్తముడివంటివాడైన భీమసేనుడు నెమ్మదిగా వాటి వెంట వెళ్లాడు.
స దదర్శ మహాకాయం భుజఙ్గం రోమహర్షణమ్। గిరిదుర్గే సమాపన్నం కాయేనావృత్య కన్దరమ్
అతడు ఒక గొప్ప శరీరమున్న, జుట్టు నిక్కబొడిచేలా భయంకరంగా కనిపించే, తన శరీరంతో గుహ ద్వారాన్ని మూసి, కొండ దారిలో ఉన్న ఒక పెద్ద పామును చూశాడు.
పర్వతాభోగవర్ష్మాణం భోగైశ్చన్ద్రార్కమణ్డలైః। చిత్రాఙ్గమఙ్గజైశ్చిత్రైర్హరిద్రాసదృశచ్ఛవిమ్
దాని ఆకారం కొండల వంకరలాంటిది, దాని పుట్టలు చంద్రుడు, సూర్యుడు లాంటి రంగులతో అలంకరించబడి, దాని అవయవాలు విచిత్రమైన ఆకృతులతో, దాని రంగు పసుపు లాంటి వెలుగు కలిగి ఉంది.
గుహాకారేణ వక్రేణ చతుర్దంష్ట్రేణ రాజతా। దీప్తాక్షేణాతితామ్రేణ లిహానం సృక్విణీ ముహుః
దాని శరీరం గుహలా వంకరగా, నాలుగు వెండి పళ్ళతో, ఎర్రగా మెరిసే కళ్లతో, దాని పెదవులను పదే పదే నాకుతూ ఉంది.
త్రాసనం సర్వభూతానాం కాలాన్తకయమోపమమ్। నిఃశ్వాసక్ష్వేడనాదేన భర్త్సయన్తమివ స్థితమ్
అది అన్ని జీవులకు భయంకరంగా, కాలాంతకుడివంటి రూపంలో, దాని ఊపిరి శబ్దంతో గర్జిస్తూ, బెదిరించేలా నిలబడి ఉంది.
స భీమం సహసాఽభ్యేత్య పృదాకుః క్షుధితో భృశమ్। జగ్రాహాజగరో గ్రాహో భుజయోరుభయోర్బలాత్
ఆ సమయంలో ఆకలితో ఉన్న ఆ పెద్ద పాము అకస్మాత్తుగా భీముని దగ్గరకు వచ్చి, తన రెండు పుట్టలతో అతడిని బలవంతంగా పట్టుకుంది.
తేన సంస్పృష్టగాత్రస్య భీమసేనస్య వై తదా। సంజ్ఞా ముమోహ సహసా వరదానేన తస్య హి
ఆ పాము భీమసేనుని శరీరాన్ని తాకిన వెంటనే, దాని వరప్రభావంతో భీమునికి హఠాత్తుగా స్పృహ పోయింది.
దశనాగసహస్రాణి ధారయన్తి హి యద్బలమ్। ఇద్రలం భీమసేనస్య భుజయోరసమం పరైః
పది వేల ఏనుగులకు సమానమైన బలం భీమసేనుని భుజాల్లో ఉంది; ఆ బలానికి ఇతరులు సమానులు కాదు.
స తేజస్వీ తథా తేన భుజగేన వశీకృతః। విమ్ఫురఞ్శనకైర్భీమో న శశాక విచేష్టితుమ్
అయినా కూడా, ఆ తేజోవంతుడైన భీముడు ఆ పామి వశమై, ఎంత ప్రయత్నించినా కదలలేక, తిప్పలు పడుతూ ఉండిపోయాడు.
నాగాయుతసమప్రాణః సింహస్కన్ధో మహాభుజః। గృహీతో వ్యజహాత్సత్వం వరదానవిమోహితః
పది వేల ఏనుగులకు సమానమైన ప్రాణశక్తి, సింహపు భుజాలు, గొప్ప భుజాలు కలిగిన భీముడు, ఆ పాము వరప్రభావంతో బలహీనుడై తన శక్తిని కోల్పోయాడు.
స హి ప్రయత్నమకరోత్తీవ్రమాత్మవిమోక్షణే। న చైనమశకద్వీరః కథంచిత్ప్రతిబాధితుమ్
తనను విడిపించుకోవడానికి భీముడు ఎంతగానో ప్రయత్నించినా, ఆ వీరుడు ఆ పామిని ఏ విధంగా ఎదుర్కొనలేకపోయాడు.
స భీమసేనస్తేజస్వీ తదా సర్పవశం గతః। చిన్తయామాస సర్పస్య వీర్యమత్యద్భుతం మహత్
అప్పుడు తేజస్సుతో ఉన్న భీమసేనుడు ఆ పాము వశమై, దాని ఆశ్చర్యకరమైన గొప్ప శక్తిని ఆలోచించసాగాడు.
ఉవాచ చ మహాసర్పం కామయాబ్రూహి పన్నగ। కస్త్వం భో భుజగశ్రేష్ఠ కిం మయా చ కరిష్యసి
ఆమె ఆ మహాసర్పాన్ని చూసి ఇలా అడిగింది: "నీకు కావలసినది ఏమిటో చెప్పు, ఓ పన్నగా! నువ్వెవరో చెప్పు, సర్పశ్రేష్ఠా! నన్ను పట్టుకుని నువ్వు ఏం చేయబోతున్నావో చెప్పు."
పాణ్డవో భీమసేనోఽహం ధర్మరాజాదనన్తరః। నాగాయుతసమప్రాణస్త్వయా నీతః కథం వశమ్
నేను పాండువు కుమారుడైన భీమసేనుడిని, ధర్మరాజు తరువాతి వాడిని. నా శక్తి పది వేల ఏనుగులకు సమానం. అయినా నువ్వు నన్ను ఎలా నీ ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నావో చెప్పు.
సింహాః కేసరిణో వ్యాఘ్రా మహిషా వారణాస్తథా। సమాగతాశ్చ బహుశో నిహతాశ్చ మయా యుధి
సింహాలు, పులులు, చిరుతలు, గేదెలు, ఏనుగులు—ఇలాంటి ఎన్నో జంతువులు కలిసివచ్చి యుద్ధంలో నా చేతిలో పడిపోయాయి.
రాక్షసాశ్చ పిశాచాశ్చ పన్నగాశ్చ మహాబలాః। భుజవేగమశక్తా మే సోఢుం పన్నగసత్తమ
రాక్షసులు, పిశాచులు, మహాశక్తివంతమైన పాములు—ఇంతమంది నా భుజబలాన్ని తట్టుకోలేకపోయారు, ఓ పన్నగశ్రేష్ఠా!
కింను విద్యాబలం కింను వరదానమథో తవ। ఉద్యోగమపి కుర్వాణో వశగోస్మి కృతస్త్వయా
నీకు ఏదైనా విద్యా శక్తి ఉందా? లేక దేవతల వరం పొందావా? లేక నువ్వు చేసిన ప్రయత్నం వల్లా? నేను ఎంత శ్రమించినా నువ్వు నన్ను నీ వశంలోకి తెచ్చావు.
అనుత్యో విక్రమో నౄణామితి మే ధీయతే మతిః। యథేదం మే త్వయా నాగ బలం ప్రతిహతం మహత్
నువ్వు నా గొప్ప బలాన్ని అడ్డుకున్నావు కనుక, మానవుల శౌర్యం ఎంత చిన్నదో ఇప్పుడు నాకు అర్థమవుతోంది, ఓ నాగా!
ఇత్యేవంవాదినం వీరం భీమమక్లిష్టకారిణమ్। భోగేన మహతా గృహ్య సమన్తాత్పర్యవేష్టయత్
ఇలా మాట్లాడుతున్న భీముడిని, అపరాధరహితమైన కార్యాలయుడైన వీరుణ్ణి, ఆ మహాసర్పం తన గొప్ప పిండి చుట్టూ బిగించి పట్టేసింది.
నిగృహ్యైనం మహాబాహుం తతః స భుజగస్తదా। విముచ్యాస్య భుజౌ పీనావిదం వచనమబ్రవీత్
ఆ సర్పం, భీముడి బలమైన భుజాలను బిగించి, తరువాత వాటిని వదిలిపెట్టి ఇలా చెప్పింది.
దిష్టస్త్వం క్షుధితస్యాద్య దేవైర్భక్షో మహాభుజ। దిష్ట్యా కాలస్య మహతః ప్రియాః ప్రాణా హి దేహినాం
ఓ మహాబాహువంతుడా! దేవతల నిర్ణయంతో, నువ్వు నేడు ఆకలితో ఉన్న నాకి ఆహారంగా దక్కావు. ప్రాణం ఎంత విలువైనదో జీవులకు తెలుసు, అదంతా విధి చేతే జరుగుతుంది.
యథా త్విదం మయా ప్రాప్తం భుజఙ్గత్వమరిందమ। తదవశ్యం త్వయా మత్తః శ్రోతవ్యం శృణు యన్మమ
నేను ఎలా ఈ సర్పరూపాన్ని పొందానో, ఓ శత్రువులను జయించే వాడా, అది తప్పక నువ్వు వినాలి. నా మాటలు జాగ్రత్తగా విను.
ఇమామవస్థాం సంప్రాప్తో హ్యహం కోపాన్మహర్షిణా। శాపస్యాన్తం పరిప్రేప్సుః సర్వస్ కథయామి తత్
ఒక మహర్షి కోపంతో నాకు శాపం ఇచ్చాడు. ఆ శాపం ముగియాలని ఆశిస్తూ, నేను నా పరిస్థితి అంతా నీకు చెబుతాను.
నహుషో నామ రాజర్షిర్వ్యక్తం తే శ్రోత్రమాగతః। తవైవ పూర్వః పూర్వేషామాయోర్వంశధరః సుతః
నహుషుడు అనే రాజర్షి గురించి నువ్వు తప్పక విన్నివుంటావు. అతడు నీ పూర్వీకుడు, మీ వంశానికి చెందినవాడు.
సోహం శాపాదగస్త్యస్య బ్రాహ్మణానవమత్య చ। ఇమామవస్థామాపన్నః పశ్య దైవమిదం మమ
అగస్త్యుని శాపంతో, బ్రాహ్మణులను అవమానించినందువల్ల, నేను ఈ స్థితికి వచ్చాను. ఇది నా విధి ఎలా తీర్చిందో చూడు.
త్వాం చేదవధ్యమాయాన్తమతీవ ప్రియదర్శనమ్। అహమద్యోపయోక్ష్యామి విధానం పశ్య యాదృశమ్
నువ్వు ఎవరికీ జయించలేని వాడివి, అందరికి ఇష్టపడే రూపం కలవాడివి. అయినా నువ్వు నాకెదురయ్యావు కాబట్టి, నిన్ను ఈ రోజు నేను భక్షిస్తాను. విధి ఎలా నడుస్తుందో చూడు.
న హి మే ముచ్యతే కశ్చిత్కథంచిత్ప్రగ్రహం గతః। గచజోవా మహిషో వాఽపి షష్ఠే కాలే నరోత్తమ
నా పట్టులో పడినవాడు ఎవరైనా, మనిషైనా, గేదె అయినా, ఆరు నెలలు గడిచినా ఎప్పటికీ తప్పించుకోలేడు, ఓ మానవశ్రేష్ఠా!
నాసి కేవలసర్పేణ తిర్యగ్యోనిషు వర్తతా। గృహీతః కౌరవశ్రేష్ఠ వరదానమిదం మమ
నువ్వు సాధారణ పామిచేతిలో పట్టుబడలేదు, జంతువుల మధ్య తిరిగే పామిని కాదు నేను. ఓ కౌరవశ్రేష్ఠా! నాకు ఇది ఒక వరంగా లభించింది.
పతతా హి విమానాగ్రాన్మయా శక్రాసనాద్ద్రుతమ్। కురు శాపాన్తమిత్యుక్తో భగవాన్మునిసత్తమః
ఇంద్రుని విమానాసనం నుండి నేనూ వేగంగా పడిపోతుండగా, ఆ మహర్షి నన్ను చూసి, 'నీ శాపాంతం నెరవేర్చు' అని చెప్పాడు.
యస్త్వయా వేష్టితో రాజన్మోహమేతి మహాబలః'। మోక్షస్తే భవితా రాజన్కస్మాచ్చిత్కాలపర్యయాత్
ఓ రాజా! నువ్వు ఎవరినైనా బిగించి పట్టుకుంటే, ఎంత బలవంతుడైనా అతడు మోహంలో పడిపోతాడు. అతడి విముక్తి మాత్రం, నిర్ణయించిన కాలంలోనే జరుగుతుంది, ఓ రాజా!