ఋక్షాణాం మహిషాణాం చ పన్నగానాం తథా గవామ్। శరభాణాం గజానాం చ వానరాణాం చ సఙ్ఘశః। ఋషభాణాం వరాహాణాం మార్జారాణాం తథైవ చ
అదే విధంగా ఎద్దులు, మేకలు, పాములు, ఆవులు, శరభాలు, ఏనుగులు, కోతుల గుంపులు, ఎద్దులు, పంది, పిల్లులు కూడా కనిపించాయి.
సాలావృకాణాం ప్రేతానాం భురుణ్డానాం చ సర్వశః। గృధ్రాణాం గరుడానాం చ చమరాణాం తథైవ చ
సాల వృక్కులు, ప్రేతాలు, భురుండాలు, గద్దలు, గరుడులు, చమరాలు అన్నీ రకాలు కూడా కనిపించాయి.
దేవానాం చ ఋషీణాం రచ గన్ధర్వాణాం చ సర్వశః। పిశాచానాం సయక్షాణాం తథైవ చ సురద్విషామ్
దేవతలు, ఋషులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, యక్షులు, అలాగే దేవతలకు శత్రువుల రూపాలు కూడా కనిపించాయి.
గుహ్యకానాం చ సంగ్రామే నైర్ఋతానాం తథైవ చ। ఝషాణాం గజవక్రాణాములూకానాం తథైవ చ
సంగ్రామంలో గుహ్యకులు, నైరుతులు, చేపలు, గజవక్రులు, గుడ్లగూబలు కూడా కనిపించాయి.
మీనవాజిసరూపాణాం నానాశస్త్రాసిపాణినామ్। తథైవ యాతుధానానాం గదాముద్గరధారిణామ్
చేపలు, కుదిరాళ్లు వంటి రూపాలు, వివిధ ఆయుధాలు, ఖడ్గాలు పట్టినవారు, అలాగే గదలు, ముద్గరాలు పట్టిన యాతుధానుల రూపాలు కూడా కనిపించాయి.
ఏతైస్చాన్యైశ్చ బహుభిర్నానారూపధరైస్తదా। సర్వమాసీజ్జగద్వ్యాప్తం తస్మిన్నస్త్రే విసర్జితే
ఇంకా అనేక రూపాలు ధరించిన ఇతరులు కూడా కనిపించగా, ఆ ఆయుధాన్ని ప్రయోగించినప్పుడు మొత్తం ప్రపంచం ఆ రూపాలతో నిండిపోయింది.
త్రిశిరోభిశ్చతుర్దంష్ట్రైశ్చతురాస్యైశ్చతుర్భుజైః। అనేకరూపసంయుక్తైర్మాంసమేదోవసాస్తిభిః
మూడు తలలు, నాలుగు పళ్ళు, నాలుగు ముఖాలు, నాలుగు చేతులు, అనేక రూపాలు, మాంసం, ఎముక, మజ్జ, కొవ్వుతో కూడినవారు కనిపించారు.
అభీక్ష్ణం వధ్యమానాస్తే దానవా యే సమాగతాః। అర్కజ్వలనతేజోభిర్వజ్రాశనిసమప్రభైః
అక్కడ చేరిన దానవులు, సూర్యుడు, అగ్ని వంటి తేజస్సుతో, వజ్రం, మెరుపు లాంటి ప్రకాశంతో, మళ్లీ మళ్లీ నశించిపోతూ ఉండిపోయారు.
అద్రిసారమయైశ్చాన్యైర్బాణైరపి నిబర్హణైః। న్యహనం దానవాన్సర్వాన్ముహూర్తేనైవ భారత
పర్వత శిఖరాల్లా గట్టి ఉన్న ఇతర బాణాలతో నేను ఆ దానవులను క్షణంలోనే సంహరించాను, ఓ భారతా!
గాణ్డీవాస్త్రప్రణున్నాంస్తాన్గతాసూన్నభసశ్చ్యుతాన్। దృష్ట్వాఽహం ప్రాణమం భూయస్త్రిపురఘ్నాయ వేధసే
గాండీవాస్త్ర బలంతో ఆ ప్రాణం లేని దేహాలు ఆకాశం నుంచి పడిపోతూ చూసి, మళ్లీ త్రిపుర సంహారుడైన దేవతను నమస్కరించాను.
తథా రౌద్రాస్త్రనిష్పిష్టాన్దివ్యాభరణభూషితాన్। నిశామ్య పరమం హర్షమగమద్దేవసారథిః
దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడిన వారిని రౌద్రాస్త్రంతో నాశనం చేయబడినవారిగా చూసి, దేవతల రథసారధి పరమానందంతో నిండిపోయాడు.
తదసహ్యం కృతం కర్మ దేవైరపి దురాసదమ్। దృష్ట్వా మాం పూజయామాస మాతలిః శక్రసారథిః
దేవతలకైనా దాటి చేయలేని ఆ కార్యాన్ని నేను చేసినట్లు చూసి, శక్రుని రథసారధి అయిన మాతలి నన్ను ఘనంగా సత్కరించాడు.
ఉచాచ వచనం చేదంప్రీయమాణః కృతాఞ్జలిః। `హతాంస్తాన్దానవాన్దృష్ట్వా మయా సఙ్ఖ్యే సహస్రశః
ఆనందంతో చేతులు జోడించి మాతలి ఇలా అన్నాడు: 'యుద్ధంలో నువ్వు వేలాది దానవులను సంహరించిన దృశ్యం చూసి—'
సురాసురైరసహ్యం హి కర్మ యత్సాధితం త్వయా। న హ్యేతత్సంయుగే కర్తుమపి శక్తః సురేశ్వరః। `ధ్రువం ధనఞ్జయ ప్రీతస్త్వయి శక్రః పురార్దన
'దేవతలు, అసురులు కూడా చేయలేని ఈ కార్యాన్ని నువ్వు సాధించావు. యుద్ధంలో ఇదంతా దేవేంద్రుడికైనా సాధ్యం కాదు. నిశ్చయంగా, ఓ ధనంజయ, నగర సంహారకుడైన ఇంద్రుడు నీపై సంతోషంగా ఉన్నాడు.'
సురాసురైరవధ్యం హి పురమేతత్ఖగం మహత్। త్వయా విమథితం వీర స్వవీర్యతపసో బలాత్
'దేవతలు, అసురులకు కూడా జయించలేని ఈ పక్షిరూపమైన మహా నగరాన్ని నీవు నీ స్వశక్తి, తపస్సుతో ధ్వంసం చేశావు, ఓ వీరా!'
విద్వస్తే ఖపురే తస్మిన్దానవేషు హతేషు చ। వినదన్త్యః స్త్రియః సర్వా నిష్పేతుర్నగరాద్బహిః
ఆ ఆకాశనగరం నాశనం అయి, దానవులు చనిపోయిన తర్వాత, అందులోని స్త్రీలు ఏడుస్తూ నగరంనుంచి బయటకు వచ్చారు.
ప్రకీర్ణకేశ్యో వ్యథితాః కురర్య ఇవ దుఃఖితాః। పేతుః పుత్రాన్పితృన్భ్రాతౄఞ్శోచమానా మహీతలే
వాళ్ల జుట్టు విరబూసి, మనసు కలవరంతో, దుఃఖంలో ఉన్న పక్షిణిలా, కుమారులు, తండ్రులు, అన్నదమ్ములను వదిలి భూమిపై పడిపోతూ విలపించారు.
రుదత్యో దీనకణ్ఠ్యస్తు నినదన్త్యో హతేశ్వరాః। ఉరాంసి పాణిభిర్ఘ్నన్త్యో విస్రస్తస్రగ్విభూషణాః
వాళ్లు బలహీనమైన స్వరంతో ఏడుస్తూ, తమ ప్రభువులు చనిపోయారని విలపిస్తూ, చేతులతో వక్షస్సు కొడుతూ, పూలహారాలు, ఆభరణాలు జారిపడిపోయాయి.
తచ్ఛోకయుక్తమశ్రీకం దుఃఖదైన్యసమాహతమ్। న బభౌ దానవపురం హతత్విట్కం హతేశ్వరమ్
ఆ దానవుల నగరం దుఃఖంతో నిండిపోయి, కాంతి లేక, దుఃఖం, దైన్యంతో మునిగిపోయి, నాయకులు చనిపోవడంతో అందం కోల్పోయింది.
గన్ధర్వనగరాకారం హృతనాగమివ హ్రదమ్। శుష్కవృక్షమివారణ్యమదృశ్యమభవత్పురమ్
గంధర్వ నగరంలా కనిపించే ఆ నగరం, నాగాలు లేని సరస్సు లాగా, ఎండిపోయిన చెట్లతో అడవి లాగా, కనబడకుండా పోయింది.
మాం తు సంహృష్టమనసం క్షిప్రం మాతలిరానయత్। దేవరాజస్య భవనం కృతకర్మాణమాహవాత్
ఆ యుద్ధంలో నా కార్యం పూర్తయిన ఆనందంతో ఉన్న నన్ను మాతలి త్వరగా దేవరాజు నివాసానికి తీసుకెళ్లాడు.
హిరణ్యపురముత్సృజ్య నిహత్య చ మహాసురాన్। నివాతకవచాంశ్చైవ తతోఽహంశక్రమాగమమ్
హిరణ్యపురాన్ని వదిలి, మహాసురులను, నివాతకవచులను సంహరించి, తరువాత నేను శక్రుని వద్దకు వెళ్లాను.
మమ కర్మ చ దేవేన్ద్రం మాతలిర్విస్తరేణ తత్। సర్వం విశ్రావయామాస యథాభూతం మహాద్యుతే
మాతలి, మహాతేజస్వి, నా చేసిన కార్యాలను అన్నీ యథావిధిగా దేవేంద్రునికి వివరంగా చెప్పాడు.
హిరణ్యపురఘాతం చ మాయానాం చ నివారణమ్। నివాతకవచానాం చ వధం సఙ్ఖ్యే మహౌజసామ్। `కాలకేయవధం చైవ అద్భుతం రోమహర్షణమ్
హిరణ్యపురం నాశనం, మాయావిద్వాంసులు ఓడిపోవడం, మహాబలశాలి నివాతకవచులు యుద్ధంలో చనిపోవడం, కాలకేయుల సంహారం వంటి ఆశ్చర్యకరమైన ఘటనలను వివరించాడు.
తచ్ఛ్రుత్వా భగవాన్ప్రీతః సహస్రాక్షః పురందరః। మరుద్భిః సహితః శ్రీమాన్సాధుసాధ్విత్యథాబ్రవీత్। `పరిష్వజ్య చ మాం ప్రేమ్ణా మూర్ధ్ని చాఘ్రాయ సస్మితమ్
అది విని, సహస్రాక్షుడు, పూరందరుడు, ఆనందంతో, మరుత్ దేవతలతో కలిసి 'బహుశా! బహుశా!' అని ప్రశంసిస్తూ, ప్రేమతో నన్ను ఆలింగనం చేసి, నవ్వుతూ నా తలని ముద్దాడాడు.
తతో మాం దేవరాజో వై సమాశ్వాస్య పునః పునః। అబ్రవీద్విబుధైః సార్ధమిదం సమధురం వచః
తర్వాత దేవరాజు, నన్ను పునఃపునః ఆదరంగా ధైర్యపరిచి, అమరులతో కలిసి ఎంతో మధురంగా ఇలా అన్నాడు.
అతిదేవాసురం కర్మ కృతమేవ త్వయా రణే। గుర్వర్థశ్చ కృతః పార్థ మహాశత్రూన్ఘ్నతా మమ
పార్థా, నీవు యుద్ధంలో దేవతలకన్నా, అసురులకన్నా గొప్ప కార్యాలు చేశావు. నా కోసం నా గొప్ప శత్రువులను సంహరించడం ద్వారా గురువు పట్ల చేయవలసిన విధిని నీవు నెరవేర్చావు.
ఏవమేవ సదా భావ్యం స్థిరేణాజౌ ధనంజయ। అసంమూఢేన చాస్త్రాణాం కర్తవ్యం ప్రతిపాదనమ్
ధనంజయా, నీవు యుద్ధంలో ఎప్పుడూ ధైర్యంగా, స్థిరంగా ఉండాలి. మనస్సు తడబడకుండా ఆయుధాల విద్యను పూర్తిగా నేర్చుకోవాలి.
అవిషహ్యో రణే హి త్వం దేవదానవరాక్షసైః। సయక్షాసురగన్ధర్వైః సపక్షిగణపన్నగైః
నీవు యుద్ధంలో దేవతలు, దానవులు, రాక్షసులు, యక్షులు, గంధర్వులు, పక్షులు, పాములు — వీళ్లందరికీ కూడా జయించలేని వాడవు.
వసుధాం చాపి కౌన్తేయ త్వద్బాహుబలనిర్జితామ్। పాలయిష్యతి ధర్మాత్మా కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః
కౌంతేయా, నీ బలంతో జయించిన ఈ భూమిని నీ అన్న యుధిష్ఠిరుడు, ధర్మమూర్తి, పాలించనున్నాడు.