ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు రాజేనద్రసంప్రహృష్టస్తమూచివాన్। నివర్తయ రథం శీఘ్రం పశ్య చైతాన్నిపాతితాన్
ఇది విని ఇంద్రుడు ఆనందంతో ఇలా అన్నాడు: "రథాన్ని త్వరగా తిరిగి తీసుకెళ్ళు, వీళ్ళంతా పడిపోయిన దృశ్యాన్ని చూడు."
ఏవముక్తో రథం తత్ర మాతలిః పర్యవర్తయత్
ఇలా చెప్పగానే మాతలి అక్కడే రథాన్ని తిప్పాడు.
తతో మత్వా రణే భగ్నం దానవాః ప్రతిహర్షితాః। విచుక్రుశుర్మహారాజ స్వరేణ మహతా ముహుః
ఆ సమయంలో యుద్ధంలో ఓడిపోయామని భావించిన దానవులు, మహారాజా, పెద్ద గొంతులతో మళ్లీ మళ్లీ అరవసాగారు.
అభగ్నః కైశ్చిదప్యేష పాణ్డవో రణమూర్ధని। అస్మాభిః సమరే భగ్న ఇత్యేవం సంఘశస్తదా
కొంతమంది ఇలా అన్నారు: "ఈ పాండవుడు యుద్ధంలో ఓడిపోలేదు. నిజానికి మనమే యుద్ధంలో ఓడిపోయాం," అని ఆ సమూహం అప్పట్లో చెప్పుకుంది.
తతోహం దేవదేవాయ రుద్రాయావ్యక్తమూర్తయే। ప్రయతః ప్రణతో భూత్వా నమస్కృత్య మహాత్మనే'। యత్తద్రౌద్రమితి ఖ్యాతం సర్వామిత్రవినాశనమ్
అప్పుడే నేను భక్తితో దేవతల దేవుడైన, రూపం కనిపించని మహాత్ముడైన రుద్రుని ముందు నమస్కరించి వందనం చేశాను. అన్ని శత్రువులను నాశనం చేసే ఆ ఘోరమైన ఆయుధాన్ని కోరాను.
యత్తద్రౌద్రమితి ఖ్యాతం సర్వామిత్రవినాశనమ్। `మహత్పాశుపతం దివ్యం సర్వలోకనమస్కృతమ్
అన్ని శత్రువులను నాశనం చేసే ఆ భయంకరమైన ఆయుధమే, అన్ని లోకాలు పూజించే గొప్ప దివ్యమైన పాశుపతాస్త్రం.
తతోఽపశ్యం త్రిశిరసం పురుషం నవలోచనమ్। త్రిముఖం షఙ్భుజం దీప్తమర్కజ్వలనమూర్ధజమ్। లేలిహానైర్మహానాగైః కృతచిహ్నమమిత్రహన్
తర్వాత నేను మూడు తలలు, తొమ్మిది కళ్ళు, మూడు ముఖాలు, ఆరు చేతులు కలిగి, సూర్యుడిలా మెరిసే జుట్టుతో, గొప్ప పాములతో అలంకరించబడి ఉన్న శత్రువులను సంహరించే పురుషుడిని చూశాను.
విభీస్తతస్తదస్త్రం తు ఘోరం రౌద్రం సనాతనమ్। దృష్ట్వా గాణ్డీవసంయోగమానీయ భరతర్షభ
ఆ భయంకరమైన, శాశ్వతమైన రౌద్రాస్త్రాన్ని చూసి, దాన్ని గాండీవానికి కలిపాను, ఓ భరతవంశశిరోమణీ!
నమస్కృత్వా త్రినేత్రాయ శర్వాయామితతేజసే। ముక్తవాన్దానవేన్ద్రాణాం పరాభావాయ భారత
మూడు కళ్ళు కలిగి అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న శర్వునికి నమస్కరించి, దానవుల అధిపతులను ఓడించేందుకు ఆ ఆయుధాన్ని ప్రయోగించాను, ఓ భారతా!
ముక్తమాత్రే తతస్తస్మిన్రూపాణ్యాసన్సహస్రశః। మృగాణామథ సింహానాం వ్యాగ్రాణాం చ విశాంపతే
ఆ ఆయుధాన్ని ప్రయోగించిన వెంటనే, వేలాది రూపాల్లో జింకలు, సింహాలు, పులులు కనిపించాయి, ఓ రాజాధిరాజా!
ఋక్షాణాం మహిషాణాం చ పన్నగానాం తథా గవామ్। శరభాణాం గజానాం చ వానరాణాం చ సఙ్ఘశః। ఋషభాణాం వరాహాణాం మార్జారాణాం తథైవ చ
అదే విధంగా ఎద్దులు, మేకలు, పాములు, ఆవులు, శరభాలు, ఏనుగులు, కోతుల గుంపులు, ఎద్దులు, పంది, పిల్లులు కూడా కనిపించాయి.
సాలావృకాణాం ప్రేతానాం భురుణ్డానాం చ సర్వశః। గృధ్రాణాం గరుడానాం చ చమరాణాం తథైవ చ
సాల వృక్కులు, ప్రేతాలు, భురుండాలు, గద్దలు, గరుడులు, చమరాలు అన్నీ రకాలు కూడా కనిపించాయి.
దేవానాం చ ఋషీణాం రచ గన్ధర్వాణాం చ సర్వశః। పిశాచానాం సయక్షాణాం తథైవ చ సురద్విషామ్
దేవతలు, ఋషులు, గంధర్వులు, పిశాచులు, యక్షులు, అలాగే దేవతలకు శత్రువుల రూపాలు కూడా కనిపించాయి.
గుహ్యకానాం చ సంగ్రామే నైర్ఋతానాం తథైవ చ। ఝషాణాం గజవక్రాణాములూకానాం తథైవ చ
సంగ్రామంలో గుహ్యకులు, నైరుతులు, చేపలు, గజవక్రులు, గుడ్లగూబలు కూడా కనిపించాయి.
మీనవాజిసరూపాణాం నానాశస్త్రాసిపాణినామ్। తథైవ యాతుధానానాం గదాముద్గరధారిణామ్
చేపలు, కుదిరాళ్లు వంటి రూపాలు, వివిధ ఆయుధాలు, ఖడ్గాలు పట్టినవారు, అలాగే గదలు, ముద్గరాలు పట్టిన యాతుధానుల రూపాలు కూడా కనిపించాయి.
ఏతైస్చాన్యైశ్చ బహుభిర్నానారూపధరైస్తదా। సర్వమాసీజ్జగద్వ్యాప్తం తస్మిన్నస్త్రే విసర్జితే
ఇంకా అనేక రూపాలు ధరించిన ఇతరులు కూడా కనిపించగా, ఆ ఆయుధాన్ని ప్రయోగించినప్పుడు మొత్తం ప్రపంచం ఆ రూపాలతో నిండిపోయింది.
త్రిశిరోభిశ్చతుర్దంష్ట్రైశ్చతురాస్యైశ్చతుర్భుజైః। అనేకరూపసంయుక్తైర్మాంసమేదోవసాస్తిభిః
మూడు తలలు, నాలుగు పళ్ళు, నాలుగు ముఖాలు, నాలుగు చేతులు, అనేక రూపాలు, మాంసం, ఎముక, మజ్జ, కొవ్వుతో కూడినవారు కనిపించారు.
అభీక్ష్ణం వధ్యమానాస్తే దానవా యే సమాగతాః। అర్కజ్వలనతేజోభిర్వజ్రాశనిసమప్రభైః
అక్కడ చేరిన దానవులు, సూర్యుడు, అగ్ని వంటి తేజస్సుతో, వజ్రం, మెరుపు లాంటి ప్రకాశంతో, మళ్లీ మళ్లీ నశించిపోతూ ఉండిపోయారు.
అద్రిసారమయైశ్చాన్యైర్బాణైరపి నిబర్హణైః। న్యహనం దానవాన్సర్వాన్ముహూర్తేనైవ భారత
పర్వత శిఖరాల్లా గట్టి ఉన్న ఇతర బాణాలతో నేను ఆ దానవులను క్షణంలోనే సంహరించాను, ఓ భారతా!
గాణ్డీవాస్త్రప్రణున్నాంస్తాన్గతాసూన్నభసశ్చ్యుతాన్। దృష్ట్వాఽహం ప్రాణమం భూయస్త్రిపురఘ్నాయ వేధసే
గాండీవాస్త్ర బలంతో ఆ ప్రాణం లేని దేహాలు ఆకాశం నుంచి పడిపోతూ చూసి, మళ్లీ త్రిపుర సంహారుడైన దేవతను నమస్కరించాను.
తథా రౌద్రాస్త్రనిష్పిష్టాన్దివ్యాభరణభూషితాన్। నిశామ్య పరమం హర్షమగమద్దేవసారథిః
దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడిన వారిని రౌద్రాస్త్రంతో నాశనం చేయబడినవారిగా చూసి, దేవతల రథసారధి పరమానందంతో నిండిపోయాడు.
తదసహ్యం కృతం కర్మ దేవైరపి దురాసదమ్। దృష్ట్వా మాం పూజయామాస మాతలిః శక్రసారథిః
దేవతలకైనా దాటి చేయలేని ఆ కార్యాన్ని నేను చేసినట్లు చూసి, శక్రుని రథసారధి అయిన మాతలి నన్ను ఘనంగా సత్కరించాడు.
ఉచాచ వచనం చేదంప్రీయమాణః కృతాఞ్జలిః। `హతాంస్తాన్దానవాన్దృష్ట్వా మయా సఙ్ఖ్యే సహస్రశః
ఆనందంతో చేతులు జోడించి మాతలి ఇలా అన్నాడు: 'యుద్ధంలో నువ్వు వేలాది దానవులను సంహరించిన దృశ్యం చూసి—'
సురాసురైరసహ్యం హి కర్మ యత్సాధితం త్వయా। న హ్యేతత్సంయుగే కర్తుమపి శక్తః సురేశ్వరః। `ధ్రువం ధనఞ్జయ ప్రీతస్త్వయి శక్రః పురార్దన
'దేవతలు, అసురులు కూడా చేయలేని ఈ కార్యాన్ని నువ్వు సాధించావు. యుద్ధంలో ఇదంతా దేవేంద్రుడికైనా సాధ్యం కాదు. నిశ్చయంగా, ఓ ధనంజయ, నగర సంహారకుడైన ఇంద్రుడు నీపై సంతోషంగా ఉన్నాడు.'
సురాసురైరవధ్యం హి పురమేతత్ఖగం మహత్। త్వయా విమథితం వీర స్వవీర్యతపసో బలాత్
'దేవతలు, అసురులకు కూడా జయించలేని ఈ పక్షిరూపమైన మహా నగరాన్ని నీవు నీ స్వశక్తి, తపస్సుతో ధ్వంసం చేశావు, ఓ వీరా!'
విద్వస్తే ఖపురే తస్మిన్దానవేషు హతేషు చ। వినదన్త్యః స్త్రియః సర్వా నిష్పేతుర్నగరాద్బహిః
ఆ ఆకాశనగరం నాశనం అయి, దానవులు చనిపోయిన తర్వాత, అందులోని స్త్రీలు ఏడుస్తూ నగరంనుంచి బయటకు వచ్చారు.
ప్రకీర్ణకేశ్యో వ్యథితాః కురర్య ఇవ దుఃఖితాః। పేతుః పుత్రాన్పితృన్భ్రాతౄఞ్శోచమానా మహీతలే
వాళ్ల జుట్టు విరబూసి, మనసు కలవరంతో, దుఃఖంలో ఉన్న పక్షిణిలా, కుమారులు, తండ్రులు, అన్నదమ్ములను వదిలి భూమిపై పడిపోతూ విలపించారు.
రుదత్యో దీనకణ్ఠ్యస్తు నినదన్త్యో హతేశ్వరాః। ఉరాంసి పాణిభిర్ఘ్నన్త్యో విస్రస్తస్రగ్విభూషణాః
వాళ్లు బలహీనమైన స్వరంతో ఏడుస్తూ, తమ ప్రభువులు చనిపోయారని విలపిస్తూ, చేతులతో వక్షస్సు కొడుతూ, పూలహారాలు, ఆభరణాలు జారిపడిపోయాయి.
తచ్ఛోకయుక్తమశ్రీకం దుఃఖదైన్యసమాహతమ్। న బభౌ దానవపురం హతత్విట్కం హతేశ్వరమ్
ఆ దానవుల నగరం దుఃఖంతో నిండిపోయి, కాంతి లేక, దుఃఖం, దైన్యంతో మునిగిపోయి, నాయకులు చనిపోవడంతో అందం కోల్పోయింది.
గన్ధర్వనగరాకారం హృతనాగమివ హ్రదమ్। శుష్కవృక్షమివారణ్యమదృశ్యమభవత్పురమ్
గంధర్వ నగరంలా కనిపించే ఆ నగరం, నాగాలు లేని సరస్సు లాగా, ఎండిపోయిన చెట్లతో అడవి లాగా, కనబడకుండా పోయింది.