తతో మాం ప్రహసన్రాజన్మాతలిః ప్రత్యభాషత। నైతదర్జున దేవేషు త్వయి వీర్యం యదీక్ష్యతే
ఆ తర్వాత మాతలి నవ్వుతూ ఇలా అన్నాడు: 'అర్జునా, నీలో కనిపిస్తున్న వీరత్వం దేవతల్లో కూడా లేదు.'
హతేష్వసురసఙ్ఘేషు దారాస్తేషాం తు సర్వశః। ప్రాక్రోశన్నగరే తస్మిన్యథా శరది లక్ష్మణాః
అసురుల సమూహాలు నశించాక, ఆ పట్టణంలో వారి భార్యలు శరదృతువులో లక్ష్మణా ఏడ్చినట్లు గట్టిగా ఏడ్చారు.
తతో మాతలినా సార్ధమహం తత్పురమభ్యయామ్। త్రాసయన్రథఘోషేణ నివాతకవచస్త్రియః
ఆ తరువాత మాతలితో కలిసి ఆ పట్టణంలోకి ప్రవేశించాను. నా రథధ్వని వినిపించడంతో నివాతకవచ స్త్రీలు భయంతో వణికిపోయారు.
తాన్దృష్ట్వా దశసాహస్రాన్మయూరసదృశాన్హయాన్। రథం చ రవిసంకాశం ప్రాద్రవన్గణశః స్త్రియః
ఆయిదు వేల మయూరాల్లాంటి గుర్రాలు, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే రథాన్ని చూసి, ఆ స్త్రీలు భయంతో అన్ని దిశలకూ పరుగెత్తారు.
తాభిరాభరణైః శబ్దస్త్రాసితాభిః సమీరితః। శిలానామివ శైలేషు పతన్తీనామభూత్తదా
ఆ స్త్రీలు భయంతో పరుగెత్తుతుండగా, వారి ఆభరణాల శబ్దం పర్వతాలపై రాళ్లు పడినట్టు వినిపించింది.
విత్రస్తా దైత్యనార్యస్తాః స్వాని వేశ్మాన్యథావిశన్। బహురత్నవిచిత్రాణి శాతకుమ్భమయాని చ
ఆ దైత్య స్త్రీలు భయంతో, అనేక రత్నాలతో అలంకరించబడిన, బంగారంతో నిర్మించిన తమ ఇళ్లలోకి పరుగెత్తి వెళ్లిపోయారు.
తదద్భుతాకారమహం దృష్ట్వా నగరముత్తమమ్। విశిష్టం దేవనగరాదపృచ్ఛం మాతలిం తతః
ఆ అద్భుతమైన, అతి శ్రేష్ఠమైన నగరాన్ని చూసిన తర్వాత, అది దేవతల నగరాన్ని కూడా మించిందని గ్రహించి, నేను మాతళిని అడిగాను.
ఇదమేవంవిధం కస్మాద్దేవతా న విశన్త్యుత। పురందరపురాద్ధీదం విశిష్టమితి లక్షయే
ఇంత గొప్ప నగరాన్ని, ఇంద్రుని నగరాన్ని కూడా మించిందని నేను చూస్తున్నాను. అయినా దేవతలు ఇక్కడికి ఎందుకు రారు?
ఆసీదిదం పురా పార్థ దేవరాజస్య నః పురమ్। తతో నివాతకవచైరితః ప్రచ్యావితాః సురాః
పార్థా! ఇది ఒకప్పుడు దేవేంద్రుని నగరంగా ఉండేది. కానీ, నివాతకవచులు వచ్చి ఇక్కడి నుండి దేవతలను తరిమికొట్టారు.
తపస్తప్త్వా మహత్తీవ్రం ప్రసాద్య చ పితామహమ్। ఇదం వృతం నివాసాయ దేవేభ్యశ్చాభయం యుధి
వారు తీవ్రమైన తపస్సు చేసి, పితామహుడిని ప్రసన్నం చేసుకుని, ఈ స్థలాన్ని నివాసంగా కోరారు. యుద్ధంలో దేవతల నుండి భయం లేకుండా ఉండాలని వరం పొందారు.
తతః శక్రేణ భగవాన్స్వయంభూరభిచోదితః। విధత్తాం భగవానత్రేత్యాత్మనో హితకామ్యయా
అప్పుడు ఇంద్రుని సూచనతో, స్వయంభువుడు ఇలా అన్నాడు: 'అత్రేయుడు తన మేలుకోసం దీనిని నిర్వహించాలి.'
తత ఉక్తో భగవతా దిష్టమత్రేతి భారత। భవితాన్తస్త్వమప్యేషాం దేహేనాన్యేన వృత్రహన్
భారతా! ఆ భగవంతుడు ఇలా చెప్పాడు: 'ఇది విధిగా జరగాల్సిందే. వృత్రాసురుడిని సంహరించినవాడా! నీవు కూడా వీరి అంతాన్ని తేవాలి, కాని ఇంకొక రూపంలో.'
తత ఏషాం వధార్థాయ శక్రోఽస్త్రాణి దదౌ తవ। న హి శక్యాః సురైర్హన్తుం య ఏతే నిహతాస్త్వయా
వీరి వినాశనార్థం ఇంద్రుడు నీకు తన ఆయుధాలను ఇచ్చాడు. ఎందుకంటే దేవతలు వీరిని సంహరించలేకపోయారు. కానీ నువ్వు వారిని సంహరించావు.
కాలస్య పరిణామేన తతస్త్వమిహ భారత। ఏషామన్తకరః ప్రాప్తస్తత్త్వయా చ కృతం తథా
కాలక్రమంలో నువ్వు ఇక్కడికి వచ్చి, వీరి అంతాన్ని తేవడానికి కారణమైనవాడవు, భారతా! ఆ కార్యాన్ని నువ్వే పూర్తిచేశావు.
దానవానాం వినాశార్థం మహాస్త్రాణాం మహద్బలమ్। గ్రాహితస్త్వం మహేన్ద్రేణ పురుషేన్ద్ర తదుత్తమమ్
దానవులను నశింపజేయడానికి, మహేంద్రుడు నీకు మహాశక్తివంతమైన ఆయుధాలను అందించాడు, మానవులలో శ్రేష్ఠుడా!
తతః ప్రశామ్య నగరం దానవాంశ్చ నిహత్య తాన్। పునర్మాతలినా సార్ధమగమం దేవసద్మ తత్
తర్వాత ఆ నగరాన్ని శాంతింపజేసి, ఆ దానవులను సంహరించి, మాతళితో కలిసి మళ్లీ దేవతల లోకానికి వెళ్ళాను.
నివర్తమానేన మయా మహద్దృష్టం తతోఽపరమ్। పురం కామగమం దివ్యం పావకార్కసమప్రభమ్
తిరిగి వెళ్ళుతుండగా, నేను మరొక అద్భుతమైన, స్వేచ్ఛగా సంచరించే, అగ్ని సూర్యుల్లా ప్రకాశించే దివ్యమైన మహానగరాన్ని చూశాను.
రత్నద్రుమమయైశ్చిత్రైర్భాస్వరైశ్చ పతత్రిభిః। పౌలోమైః కాలకేయైశ్చ రనిత్యహృష్టైరధిష్ఠిరతమ్
ఆ నగరంలో రత్నవృక్షాలు, మెరిసే అద్భుతమైన పక్షులు అలంకరించబడి ఉండగా, పోలోములు, కాలకేయులు ఎప్పుడూ యుద్ధంలో ఆనందంగా నివసించేవారు.
గోపురాట్టాలకోపేతం చతుర్ద్వారం దురాసదమ్। సర్వరత్నమయం దివ్యమద్భుతోపమదర్శనమ్
ఆ నగరానికి గోపురాలు, ఎత్తయిన కోటలు, నాలుగు ద్వారాలు ఉండి, చేరడం చాలా కష్టంగా ఉండేది. అది అన్ని రకాల రత్నాలతో నిర్మించబడినదిగా, దివ్యంగా, అద్భుతంగా కనిపించేది.
ద్రుమైః పుష్పలోపేతైః సర్వరత్నమయైర్వృతమ్। తథా పతత్రిభిర్దివ్యైరుపేతం సుమనోహరైః
ఆ నగరాన్ని పుష్పాలతో అలంకరించిన రత్నవృక్షాలు, దివ్యమైన, చూడగానే మనసు హరిస్తున్న పక్షులు చుట్టుముట్టి ఉండేవి.
అసురైర్నిత్యముదితైః శూలర్ష్టిముసలాయుధైః। చాపముద్గరహస్తైశ్చ స్రగ్విభిః సర్వతో వృతమ్
ఆ నగరాన్ని అసురులు ఎప్పుడూ ఉల్లాసంగా, శూలాలు, రష్టులు, ముసలాయుధాలు, విల్లు, గదలు ధరించి, పూలమాలలు వేసుకుని అన్ని వైపులా కాపాడుతూ ఉండేవారు.
తదహం ప్రేక్ష్యదైత్యానాం పురమద్భుతదర్శనమ్। అపృచ్ఛం మాతలిం రాజన్కిమిదం దృశ్యతేతి వై
ఆ దైత్యుల అద్భుతమైన నగరాన్ని చూసి, రాజా! నేను మాతళిని, 'ఇది నేను చూస్తున్నది ఏమిటి?' అని అడిగాను.
పులోమా నామ దైతేయీ కాలకా చ మహాసురీ। దివ్యంవర్షసహస్రం తే చేరతుః పరమం తపః
పులోమ అనే ఒక దైత్య స్త్రీ, కాలకా అనే మహాసురి ఇద్దరూ, దివ్యమైన వెయ్యేళ్ళ పాటు పరమ తపస్సు చేశారు.
తపసోన్తే తతస్తాభ్యాం స్వయంభూరదదాద్వరమ్। అగృహ్ణీతాం వరం తే తు సుతానామల్పదుఃఖతామ్
వారి తపస్సు ముగిసినప్పుడు, స్వయంభువుడు వారికి వరం ఇచ్చాడు. వారు తమ కుమారులు తక్కువ బాధలు అనుభవించాలి అని కోరుకున్నారు.
అవధ్యతాం చ రాజేన్ద్ర సురరాక్షసపన్నగైః। పురం సురమణీయం చ స్వచరం సుకృతప్రభమ్
ఓ రాజా, ఆ నగరం దేవతలు, రాక్షసులు, పాములు కూడా దెబ్బతీయలేని విధంగా ఉండేది. అది దేవతలకు ఎంతో ఆనందదాయకంగా, మంచికర్మల వెలుగుతో ప్రకాశిస్తూ ఉండేది.
సర్వరత్నైః సముదితం దుర్ధర్షమమరైరపి। మహర్షియక్షగన్ధర్వపన్నగాసురరాక్షసైః
ఆ నగరం అన్ని రకాల రత్నాలతో నిండిపోయి, అమరులకూ జయించలేనిదిగా ఉండేది. అక్కడ మహర్షులు, యక్షులు, గంధర్వులు, పాములు, అసురులు, రాక్షసులు నివసించేవారు.
సర్వకామగుణోపేతం వీతశోకమనామయమ్। బ్ర్హమణో భవనాచ్ఛ్రేష్ఠం కాలకేయకృతం విభో
అందులో కావలసిన అన్ని సౌఖ్యాలు ఉండేవి, అక్కడ బాధలు, వ్యాధులు లేవు. అది బ్రహ్మదేవుని మందిరాలలో అతి ఉత్తమమైనది, కాలకేయులు నిర్మించినది.
తదేతత్ఖపురం దివ్యం చరత్యమరవర్జితమ్। పౌలోమాధ్యుషితం వీర కాలకేయైశ్చ దానవైః
ఈ ఆకాశనగరం అమరులు చేరలేని దివ్యమైనది. ఇందులో పౌలోములు, కాలకేయ దానవులు నివసిస్తున్నారు, ఓ వీరా.
హిరణ్యపురమిత్యేవం ఖ్యాయతే నగరం మహత్। రక్షితంకాలకేయైశ్చ పౌలోమైశ్చ మహాసురైః
ఈ గొప్ప నగరాన్ని హిరణ్యపురం అని పిలుస్తారు. దీనిని మహాశక్తిశాలులు అయిన కాలకేయులు, పౌలోములు అనే అసురులు కాపాడుతున్నారు.
త ఏతేముదితా రాజన్నవధ్యాః సర్వదైవతైః। నివసన్త్యత్రరాజేన్ద్ర గతోద్వేగా నిరుత్సుకాః
ఓ రాజా, వీరు ఎంతో ఆనందంగా, దేవతలు ఎవరూ హానిచేయలేని విధంగా ఇక్కడ నివసిస్తున్నారు. వీరికి ఎలాంటి భయం, ఆందోళన ఉండదు.