రాక్షసాధిపతిః శ్రీమాన్మణిమాన్నామ మే సఖా। మౌర్క్యాదజ్ఞానభావాచ్చ దర్పాన్మోహాచ్చ పార్థివ
రాక్షసాధిపతి, మణిమాన్ అనే నా స్నేహితుడు, అజ్ఞానంతో, అహంకారంతో, మోహంతో, మూర్ఖత్వంతో— రాజా!
న్యష్ఠీవదాకాశగతో మహర్షేస్తస్య మూర్ధని। తతః క్రుద్ధః స భగవానువాచేదం తపోధనః
అతడు గగనంలో నుండి ముష్టివలె వచ్చి ఆ మహర్షి తలపై పడిపోయాడు. అప్పుడు ఆ తపస్సులో ఉన్న భగవంతుడు కోపంతో ఇలా అన్నాడు.
మామవజ్ఞాయ దుష్టాత్మా యస్మాదేష సఖా తవ। ధర్షణాం కృతవానేతాం పశ్యతస్తే ధనేశ్వర
నీ స్నేహితుడు, దుష్టహృదయుడు, నన్ను అవమానించి ఈ దురాచారం చేశాడు. ధనేశ్వరా, ఇప్పుడు దాని ఫలితాన్ని చూడు.
త్వం చాప్యేభిర్హతైః సైన్యైః క్లేశం ప్రాప్నుహి దుర్భతే। తమేవ మానుషం దృష్ట్వాకిల్విషాద్విప్రమోక్ష్యసే
నీ సైన్యాలు నశించిపోవడంతో నీవు కూడా బాధను అనుభవించవలసి వస్తుంది. ఆ మనిషిని చూసినప్పుడు నీవు పాపం నుండి విముక్తి పొందుతావు.
సైన్యానాం తు తవైతేషాం పుత్రపౌత్రబలాన్వితమ్। న శాపం ప్రాప్యతే ఘోరం గచ్ఛ తేఽఽజ్ఞాం కరిష్యతి
నీ సైన్యంలో కొందరికి పిల్లలు, మనవళ్లు ఉన్నవారు ఈ ఘోరమైన శాపానికి లోనవారు కావు. వెళ్ళు, అతడు తన అజ్ఞానంతోనే పనిచేస్తాడు.
ఏష శాపో మయా ప్రాప్తః ప్రాక్తస్మాదృషిసత్తమాత్। స భీమేన మహారాజ భ్రాత్రా తవ విమోక్షితః
ఈ శాపం నాకు ఆ మహర్షి చేతుల మీదుగా పూర్వం వచ్చింది. రాజా, నీ సోదరుడైన భీముడు ఈ శాపం నుండి నన్ను విముక్తుడిని చేశాడు.
యుధిష్ఠిర ధృతిర్దాక్ష్యం దేశకాలపరాక్రమాః। లోకతన్త్రవిధానానామేష పఞ్చవిధో విధిః
యుధిష్ఠిరా, ధైర్యం, నైపుణ్యం, సమయానుసారంగా ప్రదర్శించే పరాక్రమం, లోకంలో ప్రవర్తించే విధానాలు— ఇవే ఐదు ముఖ్యమైన నియమాలు.
ధృతిమన్తశ్చ దక్షాశ్చ స్వే స్వే కర్మణి భారత। పరాక్రమవిధానజ్ఞా నరాః కృతయుగేఽభవన్
భారతా, కృతయుగంలో తమ తమ కర్తవ్యాలలో స్థిరంగా, నైపుణ్యంతో, పరాక్రమాన్ని తెలిసినవారు ఉండేవారు.
ధృతిమాన్దేశకాలజ్ఞః సర్వధర్మవిధానవిత్। క్షత్రియః క్షత్రియశ్రేష్ఠ శాస్తి వై పృథివీమను
ధైర్యంగా ఉండి, కాలాన్ని, స్థలాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, అన్ని ధర్మ నియమాలను తెలిసిన క్షత్రియుడు, ఓ క్షత్రియులలో శ్రేష్ఠుడా, నిజంగా భూమిని పాలించగలడు.
య ఏవం వర్తతే పార్థ పురుషః సర్వకర్మసు। స లోకే లభతే వీర యశః ప్రేత్య చ సద్గతిమ్
పార్థా, ఎవడు అన్ని పనుల్లో ఇలాగే ప్రవర్తిస్తాడో, ఆ వాడికి ఈ లోకంలో కీర్తి లభిస్తుంది, మరణానంతరం మంచి స్థానం కూడా దక్కుతుంది.
దేశకాలాన్తరప్రేప్సుః కృత్వా శక్రః పరాక్రమమ్। సంప్రాప్తస్త్రిదివే రాజ్యం వృత్రహా వసుభిః సహ
ఇంద్రుడు, మరొక చోటు, మరొక కాలాన్ని ఆశిస్తూ, తన శౌర్యాన్ని చూపి, వసువులతో కలిసి మూడు లోకాల రాజ్యాన్ని పొందాడు.
[యస్తు కేవలసంరమ్భాత్ప్రపాతం న నిరీక్షతే।] పాపాత్మా పాపబుద్ధిర్యః పాపమేవానువర్తతే। కర్మణామవిభాగజ్ఞః ప్రేత్య చేహ వినశ్యతి
ఎవడు అజాగ్రత్తగా, ఫలితాన్ని ఆలోచించకుండా, చెడు మనస్సుతో, చెడు ఆలోచనలతో, చెడును మాత్రమే అనుసరిస్తాడో, పనులలో తేడా తెలియకపోతే, అతడు ఈ లోకంలోను, మరణానంతరం కూడా నశించిపోతాడు.
అకాలజ్ఞః సుదుర్మేధాః కార్యాణామవిశేషవిత్। వృథాచారసమారమ్భః ప్రేత్య చేహ వినశ్యతి
కాలాన్ని తెలియని వాడు, బుద్ధి తక్కువగా ఉన్న వాడు, పనుల్లో తేడా తెలియని వాడు, వృథా ప్రయత్నాలు చేసే వాడు, ఈ లోకంలోను, మరణానంతరం కూడా నశించిపోతాడు.
సాహసే వర్తమానానాం నికృతీనాం దురాత్మనామ్। సర్వేషామర్థలిప్సూనాం పాపో భవతి నిశ్చయః
అజాగ్రత్తగా ప్రవర్తించే వారికి, మోసపూరితంగా, చెడు మనస్సుతో ఉండేవారికి, ధనానికి ఆశపడేవారికి తప్పకుండా పాపమే కలుగుతుంది.
అధర్మజ్ఞోఽవలిప్తశ్చ బాలబుద్ధిరమర్షణః। నిర్భయో భీమసేనోఽయం తం శాధి పురుషర్షభ
ఈ భీమసేనుడు ధర్మాన్ని తెలియని వాడు, గర్వంతో ఉన్న వాడు, పిల్లవాడిలా ఆలోచించే వాడు, సహనం లేని వాడు, భయమేమీ లేని వాడు; ఓ పురుషశ్రేష్ఠా, అతన్ని నియంత్రించు.
ఆర్ష్టిషేణస్ రాజర్షేః ప్రాప్య భూయస్త్వమాశ్రమమ్। తమిస్రాం ప్రథమాం తత్ర వీతశోకభయో వస
ఆర్ష్టిషేణుడు అనే రాజర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకుని, అక్కడ మొదటి చీకటిలో, భయం లేకుండా, శోకం లేకుండా నివసించు.
అలకాం సహ గన్ధర్వైర్యక్షైశ్చ సహ కిన్నరైః। `గమిష్యామి మహాబాహో త్వం చాపి బదరీం వ్రజ
ఓ మహాబాహువంతుడా, నేను గంధర్వులు, యక్షులు, కిన్నరులతో కలిసి అలకకు వెళ్తాను. నువ్వు బదరీకి వెళ్లు.
మన్నియుక్తా మనుష్యేన్ద్ర సర్వే చ గిరివాసినః। రక్షన్తు త్వాం మహాబాహో సహితం ద్విజసత్తమైః
ఓ మానవుల రాజా, నా ఆజ్ఞతో ఉన్న పర్వతవాసులు, ఉత్తమ ద్విజులతో కలిసి, నిన్ను ఎల్లప్పుడూ రక్షిస్తారు, మహాబాహువంతుడా.
సాహసేషు చ సంతిష్ఠంస్త్వయా శైలే వృకోదరః। వార్యతాం సాధ్వయం రాజంస్త్వయా ధర్మభృతాంవర
వృకోదరుడు పర్వతంపై ధైర్యంగా ఉండగా, ఓ రాజా, ధర్మాన్ని పాటించేవారిలో నీవు శ్రేష్ఠుడు, ఈ మంచి వాడిని నీవే నియంత్రించు.
ఇతః పరం చ వో రాజన్ద్రక్ష్యన్తి వనగోచరాః। ఉపశ్థాస్యన్తి వో రాజన్రక్షిష్యన్తే చ వః సదా
ఇప్పటి నుంచి, ఓ రాజా, అరణ్యంలో ఉండే వారు నిన్ను చూస్తారు, సేవిస్తారు, ఎల్లప్పుడూ నిన్ను రక్షిస్తారు.
తథైవ చాన్నపానాని స్వాదూని చ బబూని చ। ఆహరిష్యన్తి మత్ప్రేష్యాః సదా వః పురుషర్షభాః
అదే విధంగా, నా సేవకులు, ఓ పురుషశ్రేష్ఠులారా, ఎల్లప్పుడూ మీకు రుచికరమైన, వివిధ రకాల అన్నపానాలు తెస్తారు.
యథా జిష్ణుర్మహేన్ద్రస్య యథా వాయోర్వృకోదరః। ధర్మస్య త్వం యథా తాత యోగోత్పన్నో నిజః సుతః
ఎలా జిష్ణువు మహేంద్రునికి కుమారుడో, వృకోదరుడు వాయుదేవునికి కుమారుడో, అలా నీవు కూడా యోగబలంతో జన్మించిన ధర్ముని నిజమైన కుమారుడవు, ప్రియమైనవాడా.
ఆత్మజావాత్మసంపన్నౌ యమౌ చోభౌ యథాశ్వినోః। రక్ష్యాస్తద్వన్మమాపీహ యూయం సర్వే యుధిష్ఠిర
ఎలా అశ్వినీదేవతలకు ఇద్దరు కుమారులు తమ స్వభావాలతో రక్షించబడతారో, అలాగే, యుధిష్ఠిరా, ఇక్కడ మీ అందరినీ నేను రక్షించాలి.
అర్థతత్త్వవిధానజ్ఞః సర్వధర్మవిధానవిత్। భీమసేనాదవరజః పల్గునః కుశలీ దివి
ధన సంపాదనలో, అన్ని ధర్మ నియమాలలో నైపుణ్యం కలిగిన భీమసేనుని తమ్ముడు అర్జునుడు, స్వర్గంలో క్షేమంగా ఉన్నాడు.
యాః కాశ్చన మతా లోకే స్వర్గ్యాః పరమసంపదః। జనమప్రభృతి తాః సర్వాః స్థితాస్తాత ధనంజయే
ఈ లోకంలో గొప్పగా భావించే, స్వర్గానికి దారి చూపే అన్ని సంపదలు, ప్రజల నుండి మొదలుకొని, ప్రియమైనవాడా, అన్నీ ధనంజయునిలో స్థిరంగా ఉన్నాయి.
ద్రమో దానం బలం బుద్ధిర్హ్రీర్ధృతిస్తేజ ఉత్తమమ్। ఏతాన్యపి మహాసత్వే స్థితాన్యమితతేజసి
ఆత్మనిగ్రహం, దానం, బలం, బుద్ధి, లజ్జ, ధైర్యం, అత్యుత్తమ తేజస్సు — ఇవన్నీ ఆ మహాత్ముడైన, అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న వాడిలో ఉన్నాయి.
న మోహాత్కురుతే జిష్ణుః కర్మ పాణ్డవ గర్హితమ్। న పార్థస్ మృషోక్తాని కథయన్తి నరా నృషు
పాండవా, జిష్ణువు మాయలో పడిపోయి ఎప్పుడూ నిందించదగిన పనులు చేయడు. పార్థుడు కూడా మనుషుల మధ్య అసత్యమైన మాటలు మాట్లాడడు.
స దేవపితృగన్ధర్వైః కురూణఆం కీర్తివర్ధనః। ఆనీతః కురుతేఽస్త్రాణి శక్రసద్మని భారత
కురువంశానికి మహిమను పెంచిన వాడు, దేవతలు, పితృదేవతలు, గంధర్వులు తీసుకెళ్లి ఇంద్రుని మందిరంలో ఆయుధాలను సంపాదించాడు, ఓ భారతా.
యోఽసౌ సర్వాన్మహీపాలాన్ధర్మేణ వశమానయత్। స శన్తనుర్మహాతేజాః పితుస్తవ పితామహః
ధర్మపరంగా భూమిపై ఉన్న అన్ని రాజులను వశపరిచిన మహాతేజస్సు గల శాంతనువు, నీ తాతకు తండ్రి, నీ ప్రపితామహుడు.
ప్రీయతే పార్థ పార్థేన దివి గాణ్డీవధన్వనా। సమ్యక్వాసౌ మహావీర్యః కులధుర్య ఇవ స్థితః
గాండీవాన్ని ధరించిన పార్థుడు, పరలోకంలో కూడా అందరికి ప్రీతిపాత్రుడు. అతడు తన వంశంలో గొప్ప బలమైన స్థంభంలా నిలబడి ఉన్నాడు.