పురన్దరస్తు తం యజ్ఞం దృష్ట్వోరుభయమావిశత్। హిత్వా తు తక్షకం త్రస్తః స్వమేవ భవనం యయౌ
ఇంద్రుడు ఆ యజ్ఞాన్ని చూసి తక్షకునితోపాటు లోపలికి వచ్చాడు. కానీ భయపడిన తక్షకునిని వదిలేసి, తానే తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లిపోయాడు.
ఇన్ద్రే గతే తు రాజేన్ద్ర తక్షకో భయమోహితః। మన్త్రశక్త్యా పావకార్చిస్సమీపమవశో గతః। `తం దృష్ట్వా ఋత్విజస్తత్ర వచనం చేదమబ్రువన్
ఇంద్రుడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, రాజా! తక్షకుడు భయంతో, అయోమయంతో ఉన్నాడు. మంత్రబలం వల్ల అతడు అగ్నిజ్వాలల దగ్గరకు బలవంతంగా లాగబడుతున్నాడు. అతన్ని చూసి అక్కడి ఋత్విజులు ఇలా అన్నారు.
అయమాయాతి తూర్ణం స తక్షకస్తే వశం నృప। శ్రూయతేఽస్య మహాన్నాదో నదతో భైరవం రవమ్
రాజా! ఈ తక్షకుడు వేగంగా నీ ఆధీనంలోకి వస్తున్నాడు. అతని భయంకరమైన అరుపు వినిపిస్తోంది.
నూనం ముక్తో వజ్రభృతా స నాగో భ్రష్టో నాకాన్మన్త్రవిత్రస్తకాయః। ఘూర్ణన్నాకాశే నష్టసంజ్ఞోఽభ్యుపైతి తీవ్రాన్నిశ్వాసాన్నిశ్వసన్పన్నగేన్ద్రః
నిశ్చయంగా, ఆ పాము వజ్రాయుధుడిచే వదిలేయబడింది. మంత్రబలంతో భయపడి, ఆకాశంలో తడబడుతూ, జ్ఞానం కోల్పోయి, గాఢంగా ఊపిరి పీలుస్తూ, ఆ పాముల అధిపతి దగ్గరికి వస్తున్నాడు.
వర్తతే తవ రాజేన్ద్ర కర్మైతద్విధివత్ప్రభో। అస్మై తు ద్విజముఖ్యాయ వరం త్వం దాతుమర్హసి
రాజేంద్ర! నీ యజ్ఞం సక్రమంగా జరుగుతోంది. ఇప్పుడు ఈ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడికి నీవొక వరం ఇవ్వాలి.
బాలాభిరూపస్య తవాప్రమేయ వరం ప్రయచ్ఛామి యథానురూపమ్। వృణీష్వ యత్తేఽభిమతం హృది స్థితం తత్తే ప్రదాస్యామ్యపి చేదదేయమ్
నీవు యువకుడివి, అపారమైన రూపం కలవాడివి. నీకు తగిన వరాన్ని నేను ఇస్తాను. నీ మనసులో ఏది కావాలనుకుంటే అడుగు, అది సాధ్యమైతే తప్పక ఇస్తాను.
పతిష్యమాణే నాగేన్ద్రే తక్షకే జాతవేదసి। ఇదమన్తరమిత్యేవం తదాస్తీకోఽభ్యచోదయత్
పాముల అధిపతి తక్షకుడు అగ్నిలో పడబోతున్నప్పుడు, ఆ సమయంలో ఆస్తీకుడు ఇలా మధ్యలో చెప్పాడు.
వరం దదాసి చేన్మహ్యం వృణోమి జనమేజయ। సత్రం తే విరమత్వేతన్న పతేయురిహోరగాః
జనమేజయా! నువ్వు నాకు వరమిస్తే, నేను ఇదే కోరుకుంటాను—నీ యజ్ఞం ఆగిపోవాలి, ఇకపై పాములు ఇక్కడ పడకూడదు.
ఏవముక్తస్తదా తేన బ్రహ్మన్పారిక్షితస్తు సః। నాతిహృష్టమనాశ్చేదమాస్తీకం వాక్యమబ్రవీత్
ఆస్తీకుడు ఇలా చెప్పినపుడు, పరిక్షిత్తుని కుమారుడు అంతగా సంతోషించకపోయినా, ఇలా ఆస్తీకునితో మాట్లాడాడు.
సువర్ణం రజతం గాశ్చ యచ్చాన్యన్మన్యసే విభో। తత్తే దద్యాం వరం విప్ర న నివర్తేత్క్రతుర్మమ
బంగారం, వెండి, ఆవులు, ఇంకా నీకు కావాల్సినదేదైనా వరంగా ఇస్తాను బ్రాహ్మణా! కానీ నా యజ్ఞం ఆగకూడదు.
సువర్ణం రజతం గాశ్చ న త్వాం రాజన్వృణోమ్యహమ్। సత్రం తే విరమత్వేతత్స్వస్తి మాతృకులస్య నః
బంగారం, వెండి, ఆవులు—ఇవి నీ దగ్గర నేను అడగను రాజా! నీ యజ్ఞం ఆగిపోవాలి. మా తల్లి వంశానికి శుభం కలగాలి.
ఆస్తీకేనైవముక్తస్తు రాజా పారిక్షితస్తదా। పునఃపునరువాచేదమాస్తీకం వదతాం వరః
ఆస్తీకుడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, పరిక్షిత్తు రాజు, మాటలలో శ్రేష్ఠుడైన ఆస్తీకునితో మళ్లీ మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
అన్యం వరయ భద్రం తే వరం ద్విజ్వరోత్తమ। అయాచత న చాప్యన్యం వరం స భృగునన్దన
మంచిదే, నీవు ఇంకొక వరం కోరుకో బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! కానీ భృగునందనుడైన ఆస్తీకుడు ఇంకొక వరం అడగలేదు.
తతో వేదవిదస్తాత సదస్యాః సర్వ ఏవ తమ్। రాజానమూచుః సహితా లభతాం బ్రాహ్మణో వరమ్
అప్పుడా యజ్ఞస్థలంలో ఉన్న వేదపండితులందరూ రాజుతో కలిసి, 'ఈ బ్రాహ్మణుడు తన వరాన్ని పొందాలి' అని అన్నారు.
యే సర్పాః సర్పసత్రేఽస్మిన్పతితా హవ్యవాహనే। తేషాం నామాని సర్వేషాం శ్రోతుమిచ్ఛామి సూతజ
ఈ సర్పయాగంలో అగ్నిలో పడ్డ సర్పులందరి పేర్లను వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది, సూతపుత్రా!
సహస్రాణి బహూన్యస్మిన్ప్రయుతాన్యర్బుదాని చ। న శక్యం పరిసంఖ్యాతుం బహుత్వాద్ద్విజసత్తమ
ఇక్కడ వేలాది, లక్షలు, కోట్లు పాములు నాశనమయ్యాయి. వాటిని అంతా లెక్కపెట్టడం వీలుకాదు బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా!
యథాస్మృతి తు నామాని పన్నగానాం నిబోధ మే। ఉచ్యమానాని ముఖ్యానాం హుతానాం జాతవేదసి
ఇప్పుడు నేను ముఖ్యమైన పాముల పేర్లు, యజ్ఞాగ్నిలో ఆహుతి చేయబడినవాటిని, నీవు విను.
వాసుకేః కులజాతాంస్తు ప్రాధాన్యేన నిబోధ మే। నీలరక్తాన్సితాన్ఘోరాన్మహాకాయాన్విషోల్బణాన్
వాసుకి వంశంలో జన్మించిన, నీలం, ఎరుపు, తెలుపు రంగుల, భయంకరమైన, భారీ శరీరాల, విషంతో నిండిన ప్రధాన పాములను నేను చెప్పబోతున్నాను, విను.
అవశాన్మాతృవాగ్దణ్డపీడితాన్కృపణాన్హూతాన్। కోటిశో మానసః పూర్ణః శలః పాలో హలీమకః
తల్లుల మాటలతో, శిక్షతో బాధపడుతూ, దురదృష్టవశాత్తు, దయనీయంగా, కోటివందలుగా ఉన్న మానసుడు, శలుడు, పాలుడు, హలీమకుడు, పిచ్ఛలుడు, ఇంకా మరెందరో పాములు ఆహుతి అయ్యారు.
పిచ్ఛలః కౌణపశ్చక్రః కాలవేగః ప్రకాలనః। హిరణ్యబాహుః శరణః కక్షకః కాలదన్తకః
పిచ్ఛలుడు, కౌణపుడు, చక్రుడు, కాలవేగుడు, ప్రకాలనుడు, హిరణ్యబాహుడు, శరణుడు, కక్షకుడు, కాలదంతకుడు అనే పాములు కూడా ఉన్నారు.
ఏతే వాసుకిజా నాగాః ప్రవిష్టా హవ్యవాహనే। అన్యే చ బహవో విప్ర తథా వై కులసంభవాః। ప్రదీప్తాగ్నౌ హుతాఃసర్వే ఘోరరూపా మహాబలాః
వీరు వాసుకి వంశానికి చెందిన పాములు, యజ్ఞాగ్నిలో ప్రవేశించారు. ఇంకా ఆ వంశంలో జన్మించిన అనేక మంది, భయంకరమైన రూపాలతో, గొప్ప బలంతో ఉన్న పాములు కూడా అగ్నికి ఆహుతి అయ్యారు.
తక్షకస్య కులే జాతాన్ప్రవక్ష్యామి నిబోధ తాన్। పుచ్ఛాణ్డకో మణ్డలకః పిణ్డసేక్తా రభేణకః
ఇప్పుడు తక్షక వంశంలో జన్మించిన పాముల పేర్లు చెబుతాను, విను: పుచ్ఛండకుడు, మండలకుడు, పిండసేక్తుడు, రభేనకుడు.
ఉచ్ఛిఖః శరభో భఙ్గో బిల్వతేజా విరోహణః। శిలీ శలకరో మూకః సుకుమారః ప్రవేపనః
ఉచ్చిఖుడు, శరభుడు, భంగుడు, బిల్వతేజుడు, విరోహణుడు, శిలీ, శలకరుడు, మూకుడు, సుకుమారుడు, ప్రవేపనుడు.
ముద్గరః శిశురోమా చ సురోమా చ మహాహనుః। ఏతే తక్షకజా నాగాః ప్రవిష్టా హవ్యవాహనమ్
ముద్గరుడు, శిశురోమా, సురోమా, మహాహనుడు—ఇవన్నీ తక్షక వంశానికి చెందిన పాములు యజ్ఞాగ్నిలో ప్రవేశించారు.
పారావతః పారియాత్రః పాణ్డరో హరిణః కృశః। విహఙ్గః శరభో మోదః ప్రమోదః సంహతాపనః
పారావతుడు, పారియాత్రుడు, పాండరుడు, హరిణుడు, కృషుడు, విహంగుడు, శరభుడు, మోదుడు, ప్రమోదుడు, సంహతాపనుడు.
ఐరావతకులాదేతే ప్రవిష్టా హవ్యవాహనమ్। కౌరవ్యకులజాన్నాగాఞ్శృణు మే త్వం ద్విజోత్తమ
ఇవన్నీ ఐరావత వంశంలో జన్మించినవారు, యజ్ఞాగ్నిలో ప్రవేశించారు. ఇప్పుడు కౌరవ్య వంశంలో జన్మించిన పాముల పేర్లు నేను చెబుతాను, విను బ్రాహ్మణ ఉత్తమా.
ఏరకః కుణ్డలో వేణీ వేణీస్కన్ధః కుమారకః। బాహుకః శృఙ్గబేరశ్చ ధూర్తకః ప్రాతరాతకౌ
ఎరకుడు, కుండలుడు, వేణీ, వేణీస్కంధుడు, కుమారకుడు, బాహుకుడు, శృంగబేరుడు, ధూర్తకుడు, ప్రాతరాతకుడు.
కౌరవ్యకులజాస్త్వేతే ప్రవిష్టా హవ్యవాహనమ్। ధృతరాష్ట్రకులే జాతాఞ్శృణు నాగాన్యథాతథమ్
ఇవన్నీ కౌరవ్య వంశంలో జన్మించినవారు, యజ్ఞాగ్నిలో ప్రవేశించారు. ఇప్పుడు ధృతరాష్ట్ర వంశంలో జన్మించిన పాముల పేర్లు యథాతథంగా విను.
కీర్త్యమానాన్మయా బ్రహ్మన్వాతవేగాన్విషోల్బణాన్। శఙ్కుకర్ణః పిఠరకః కుఠారముఖసేచకౌ
బ్రాహ్మణా! ఇప్పుడు నేను పేరు ప్రఖ్యాతి గాంచిన, గాలి వేగంతో పరుగెత్తే, విషంతో నిండిన పాముల పేర్లు చెబుతాను: శంకుకర్ణుడు, పిఠరకుడు, కుఠారముఖసేచకుడు.
పూర్ణాఙ్గదః పూర్ణముఖః ప్రహాసః శకునిర్దరిః। అమాహఠః కామఠకః సుషేణో మానసోఽవ్యయః
పూర్ణాంగదుడు, పూర్ణముఖుడు, ప్రహాసుడు, శకుని, దరిడు, అమాహటుడు, కామఠకుడు, సుషేణుడు, మానసుడు, అవ్యయుడు.