యథా చేదం కర్మ సమాప్యతే మే యథా చ వై తక్షక ఏతి శీఘ్రమ్। తథా భవన్తః ప్రయతన్తు సర్వే పరం శక్త్యా స హి మే విద్విషాణః
ఈ యజ్ఞం పూర్తవుతుందీ, టక్షకుడు త్వరగా వస్తాడీ, మీరు అందరూ మీ శక్తిమేర ప్రయత్నించండి. ఎందుకంటే అతడు నా శత్రువు.
యథా శస్త్రాణి నః ప్రాహుర్యథా శంసతి పావకః। ఇన్ద్రస్య భవనే రాజంస్తక్షకో భయపీడితః
మన శాస్త్రాలు చెప్పినట్లుగా, అగ్ని తెలియజేసినట్లుగా, రాజా! టక్షకుడు భయంతో ఇంద్రుని లోకంలో ఉన్నాడు.
యథా సూతో లోహితాక్షో మహాత్మా పౌరాణికో వేదితవాన్పురస్తాత్। స రాజానం ప్రాహ పృష్టస్తదానీం యథాహుర్విప్రాస్తద్వదేతన్నృదేవ
ఎర్ర కళ్లతో ఉన్న గొప్పాత్ముడైన సారథి, పురాణాలను తెలిసినవాడు, ఇంతకు ముందు తెలుసుకున్నట్లు, అప్పుడతను రాజును అడిగినప్పుడు బ్రాహ్మణులు చెప్పినదాన్ని చెప్పాడు. అదే ఇప్పుడు చెప్పబడాలి రాజా.
పురాణమాగమ్య తతో బ్రవీమ్యహం దత్తం తస్మై వరమిన్ద్రేణ రాజన్। వసేహ త్వం మత్సకాశే సుగుప్తో న పావకస్త్వాం ప్రదహిష్యతీతి
పురాణాన్ని ఆధారంగా చేసుకుని నేను చెబుతున్నాను. రాజా! ఇంద్రుడు టక్షకుడికి ఒక వరం ఇచ్చాడు—'నువ్వు నా దగ్గర సురక్షితంగా ఉండు, అగ్ని నిన్ను కాల్చదు.'
తదా జగామాహిదత్తాభయః ప్రభుః
అప్పుడు ఆ ప్రభువు పాముల వల్ల భయముక్తుడై అక్కడికి వెళ్లిపోయాడు.
భవిష్యతీత్యేవ విచిన్తయానః
'ఇది జరుగుతుంది' అని ఆలోచిస్తూ అతడు తలంచాడు.
తస్యోత్తరీయే నిహితః స నాగో భయోద్విగ్నః శర్మ నైవాభ్యగచ్ఛత్। తతో రాజా మన్త్రవిదోఽబ్రవీత్పునః క్రుద్ధో వాక్యం తక్షకస్యాన్తమిచ్ఛన్
భయంతో వణికిపోతూ, ఆ పాము పై వస్త్రంలో దాగి ఉన్నా, శాంతిని పొందలేకపోయింది. అప్పుడు మంత్రజ్ఞుడైన రాజు, కోపంతో, టక్షకుని అంతం కావాలని కోరుతూ మళ్లీ మాటలాడాడు.
ఇన్ద్రస్య భవనే విప్రా యది నాగః స తక్షకః। తమిన్ద్రేణైవ సహితం పాతయధ్యం విభావసౌ
బ్రాహ్మణులారా! ఆ టక్షకుడు ఇంద్రుని లోకంలో ఉంటే, అగ్ని అతడిని ఇంద్రునితో కలిసి కింద పడేయాలి.
జనమేజయేన రాజ్ఞా తు నోదితస్తక్షకం ప్రతి। హోతా జుహావ తత్రస్థం తక్షకం పన్నగం తథా
జనమేజయుడు తక్షకుని ప్రత్యేకంగా పిలవలేదు కనుక, అక్కడ ఉన్న తక్షకుని పిలవాలని హోతృవేదికుడు అగ్నికి హోమం చేశాడు.
హూయమానే తథా చైవ తక్షకః సపురన్దరః। ఆకాశే దదృశే తత్ర క్షణేన వ్యథితస్తదా
అలా హోమం జరుగుతుండగా, తక్షకుడు ఇంద్రునితో కలిసి ఆకాశంలో ఒక్కసారిగా కనిపించాడు. అతడు చాలా భయంతో ఉన్నాడు.
పురన్దరస్తు తం యజ్ఞం దృష్ట్వోరుభయమావిశత్। హిత్వా తు తక్షకం త్రస్తః స్వమేవ భవనం యయౌ
ఇంద్రుడు ఆ యజ్ఞాన్ని చూసి తక్షకునితోపాటు లోపలికి వచ్చాడు. కానీ భయపడిన తక్షకునిని వదిలేసి, తానే తన ఇంటికి తిరిగి వెళ్లిపోయాడు.
ఇన్ద్రే గతే తు రాజేన్ద్ర తక్షకో భయమోహితః। మన్త్రశక్త్యా పావకార్చిస్సమీపమవశో గతః। `తం దృష్ట్వా ఋత్విజస్తత్ర వచనం చేదమబ్రువన్
ఇంద్రుడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, రాజా! తక్షకుడు భయంతో, అయోమయంతో ఉన్నాడు. మంత్రబలం వల్ల అతడు అగ్నిజ్వాలల దగ్గరకు బలవంతంగా లాగబడుతున్నాడు. అతన్ని చూసి అక్కడి ఋత్విజులు ఇలా అన్నారు.
అయమాయాతి తూర్ణం స తక్షకస్తే వశం నృప। శ్రూయతేఽస్య మహాన్నాదో నదతో భైరవం రవమ్
రాజా! ఈ తక్షకుడు వేగంగా నీ ఆధీనంలోకి వస్తున్నాడు. అతని భయంకరమైన అరుపు వినిపిస్తోంది.
నూనం ముక్తో వజ్రభృతా స నాగో భ్రష్టో నాకాన్మన్త్రవిత్రస్తకాయః। ఘూర్ణన్నాకాశే నష్టసంజ్ఞోఽభ్యుపైతి తీవ్రాన్నిశ్వాసాన్నిశ్వసన్పన్నగేన్ద్రః
నిశ్చయంగా, ఆ పాము వజ్రాయుధుడిచే వదిలేయబడింది. మంత్రబలంతో భయపడి, ఆకాశంలో తడబడుతూ, జ్ఞానం కోల్పోయి, గాఢంగా ఊపిరి పీలుస్తూ, ఆ పాముల అధిపతి దగ్గరికి వస్తున్నాడు.
వర్తతే తవ రాజేన్ద్ర కర్మైతద్విధివత్ప్రభో। అస్మై తు ద్విజముఖ్యాయ వరం త్వం దాతుమర్హసి
రాజేంద్ర! నీ యజ్ఞం సక్రమంగా జరుగుతోంది. ఇప్పుడు ఈ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడికి నీవొక వరం ఇవ్వాలి.
బాలాభిరూపస్య తవాప్రమేయ వరం ప్రయచ్ఛామి యథానురూపమ్। వృణీష్వ యత్తేఽభిమతం హృది స్థితం తత్తే ప్రదాస్యామ్యపి చేదదేయమ్
నీవు యువకుడివి, అపారమైన రూపం కలవాడివి. నీకు తగిన వరాన్ని నేను ఇస్తాను. నీ మనసులో ఏది కావాలనుకుంటే అడుగు, అది సాధ్యమైతే తప్పక ఇస్తాను.
పతిష్యమాణే నాగేన్ద్రే తక్షకే జాతవేదసి। ఇదమన్తరమిత్యేవం తదాస్తీకోఽభ్యచోదయత్
పాముల అధిపతి తక్షకుడు అగ్నిలో పడబోతున్నప్పుడు, ఆ సమయంలో ఆస్తీకుడు ఇలా మధ్యలో చెప్పాడు.
వరం దదాసి చేన్మహ్యం వృణోమి జనమేజయ। సత్రం తే విరమత్వేతన్న పతేయురిహోరగాః
జనమేజయా! నువ్వు నాకు వరమిస్తే, నేను ఇదే కోరుకుంటాను—నీ యజ్ఞం ఆగిపోవాలి, ఇకపై పాములు ఇక్కడ పడకూడదు.
ఏవముక్తస్తదా తేన బ్రహ్మన్పారిక్షితస్తు సః। నాతిహృష్టమనాశ్చేదమాస్తీకం వాక్యమబ్రవీత్
ఆస్తీకుడు ఇలా చెప్పినపుడు, పరిక్షిత్తుని కుమారుడు అంతగా సంతోషించకపోయినా, ఇలా ఆస్తీకునితో మాట్లాడాడు.
సువర్ణం రజతం గాశ్చ యచ్చాన్యన్మన్యసే విభో। తత్తే దద్యాం వరం విప్ర న నివర్తేత్క్రతుర్మమ
బంగారం, వెండి, ఆవులు, ఇంకా నీకు కావాల్సినదేదైనా వరంగా ఇస్తాను బ్రాహ్మణా! కానీ నా యజ్ఞం ఆగకూడదు.
సువర్ణం రజతం గాశ్చ న త్వాం రాజన్వృణోమ్యహమ్। సత్రం తే విరమత్వేతత్స్వస్తి మాతృకులస్య నః
బంగారం, వెండి, ఆవులు—ఇవి నీ దగ్గర నేను అడగను రాజా! నీ యజ్ఞం ఆగిపోవాలి. మా తల్లి వంశానికి శుభం కలగాలి.
ఆస్తీకేనైవముక్తస్తు రాజా పారిక్షితస్తదా। పునఃపునరువాచేదమాస్తీకం వదతాం వరః
ఆస్తీకుడు ఇలా చెప్పినప్పుడు, పరిక్షిత్తు రాజు, మాటలలో శ్రేష్ఠుడైన ఆస్తీకునితో మళ్లీ మళ్లీ ఇలా అన్నాడు.
అన్యం వరయ భద్రం తే వరం ద్విజ్వరోత్తమ। అయాచత న చాప్యన్యం వరం స భృగునన్దన
మంచిదే, నీవు ఇంకొక వరం కోరుకో బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! కానీ భృగునందనుడైన ఆస్తీకుడు ఇంకొక వరం అడగలేదు.
తతో వేదవిదస్తాత సదస్యాః సర్వ ఏవ తమ్। రాజానమూచుః సహితా లభతాం బ్రాహ్మణో వరమ్
అప్పుడా యజ్ఞస్థలంలో ఉన్న వేదపండితులందరూ రాజుతో కలిసి, 'ఈ బ్రాహ్మణుడు తన వరాన్ని పొందాలి' అని అన్నారు.
యే సర్పాః సర్పసత్రేఽస్మిన్పతితా హవ్యవాహనే। తేషాం నామాని సర్వేషాం శ్రోతుమిచ్ఛామి సూతజ
ఈ సర్పయాగంలో అగ్నిలో పడ్డ సర్పులందరి పేర్లను వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది, సూతపుత్రా!
సహస్రాణి బహూన్యస్మిన్ప్రయుతాన్యర్బుదాని చ। న శక్యం పరిసంఖ్యాతుం బహుత్వాద్ద్విజసత్తమ
ఇక్కడ వేలాది, లక్షలు, కోట్లు పాములు నాశనమయ్యాయి. వాటిని అంతా లెక్కపెట్టడం వీలుకాదు బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా!
యథాస్మృతి తు నామాని పన్నగానాం నిబోధ మే। ఉచ్యమానాని ముఖ్యానాం హుతానాం జాతవేదసి
ఇప్పుడు నేను ముఖ్యమైన పాముల పేర్లు, యజ్ఞాగ్నిలో ఆహుతి చేయబడినవాటిని, నీవు విను.
వాసుకేః కులజాతాంస్తు ప్రాధాన్యేన నిబోధ మే। నీలరక్తాన్సితాన్ఘోరాన్మహాకాయాన్విషోల్బణాన్
వాసుకి వంశంలో జన్మించిన, నీలం, ఎరుపు, తెలుపు రంగుల, భయంకరమైన, భారీ శరీరాల, విషంతో నిండిన ప్రధాన పాములను నేను చెప్పబోతున్నాను, విను.
అవశాన్మాతృవాగ్దణ్డపీడితాన్కృపణాన్హూతాన్। కోటిశో మానసః పూర్ణః శలః పాలో హలీమకః
తల్లుల మాటలతో, శిక్షతో బాధపడుతూ, దురదృష్టవశాత్తు, దయనీయంగా, కోటివందలుగా ఉన్న మానసుడు, శలుడు, పాలుడు, హలీమకుడు, పిచ్ఛలుడు, ఇంకా మరెందరో పాములు ఆహుతి అయ్యారు.
పిచ్ఛలః కౌణపశ్చక్రః కాలవేగః ప్రకాలనః। హిరణ్యబాహుః శరణః కక్షకః కాలదన్తకః
పిచ్ఛలుడు, కౌణపుడు, చక్రుడు, కాలవేగుడు, ప్రకాలనుడు, హిరణ్యబాహుడు, శరణుడు, కక్షకుడు, కాలదంతకుడు అనే పాములు కూడా ఉన్నారు.