బహుతాలసముత్సేఘాః శైలశృఙ్గపరిచ్యుతాః। నానాప్రస్రవణేభ్యశ్చ వారిధారాః పతన్తి చ
పర్వత శిఖరాలపై నుండి ఉప్పొంగుతూ, ఎన్నో వేరు వేరు ఝరల నుంచి నీటి ప్రవాహాలు గట్టిగా కింద పడుతున్నాయి.
భాస్కరాభప్రభా భీమాః శారదాభ్రఘనోపమాః। శోభయన్తి మహాశైలం నానారజతధాతవః
భాస్కరుడిలా ప్రకాశించే, శరదృతువులోని మేఘాల వలె దట్టంగా మెరిసే ఎన్నో రకాల వెండి ధాతువులు ఆ మహా పర్వతాన్ని అలంకరిస్తున్నాయి.
క్వచిదఞ్జనవర్ణాభాః క్వచిత్కాఞ్చనసన్నిభాః। ధాతవో హరితాలస్య క్వచిద్ధిఙ్గులకస్య చ
కొన్ని చోట్ల ఆ ధాతువులు కాజలు వలె నలుపుగా, మరికొన్ని చోట్ల బంగారం వలె మెరిసేలా, ఇంకొన్ని చోట్ల హరితాలము, హింగుళకము వంటి ధాతువులు కనిపిస్తున్నాయి.
మనఃశిలాగుహాశ్చైవ సంధ్యాభ్రనికరోపమాః। శశలోహితవర్ణాభాః క్వచిద్గైరికధాతవః
కొన్ని గుహలు మనశిలతో నిండినవి, అవి సాయంకాల మేఘాల వలె కనిపిస్తున్నాయి. మరికొన్ని చోట్ల గైరిక ధాతువులు, శశిరక్త వర్ణంతో మెరిసిపోతున్నాయి.
సితాసితాభ్రప్రతిమా బాలసూర్యసమప్రభాః। ఏతే బహువిధాః శైలం శోభయన్తి మహాప్రభాః
కొన్ని ధాతువులు తెలుపు, నలుపు మేఘాల వలె, మరికొన్ని ఉదయ సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, ఈ విధంగా ఎన్నో రకాల వెలుగు ధాతువులు ఆ మహా పర్వతాన్ని అందంగా మారుస్తున్నాయి.
గన్ధర్వాః సహ కాన్తాభిర్యథేష్టం భీమవిక్రమాః। దృశ్యన్తే శైలశృఙ్గేషు పార్థ కింపురుషైః సహ
పార్థా! ఆ పర్వత శిఖరాలపై భయంకరమైన శౌర్యంతో కూడిన గంధర్వులు తమ ప్రియాలతో, కింపురుషులతో కలిసి కనిపిస్తున్నారు.
గీతానాం సమతాలానాం తథాసామ్నాం చ నిఃఖనః। శ్రూయతే బహుధా భీమ సర్వభూతమనోహరః
భీమా! అక్కడ ఎన్నో విధాల పాటలు, వాద్యాల స్వరాలు, మంత్రోచ్చారణలు వినిపిస్తూ, అన్ని జీవులను మంత్రముగ్ధులను చేస్తున్నాయి.
మహాగఙ్గాముదీక్షఖ పుణ్యాం దేవనదీం శుభామ్। కలహంసగణైర్జుష్టామృషికిన్నరసేవితామ్
పవిత్రమైన, మంగళకరమైన మహా గంగను చూడు. ఆ దేవనదిని కలహంస సమూహాలు, ఋషులు, కిన్నరులు సేవిస్తున్నారు.
ధాతుభిశ్చ సరిద్భిశ్చ కిన్నరైర్మృగపక్షిభిః। గన్ధర్వైరప్సరోభిశ్చ కాననైశ్చ మనోరమైః
ఆ గంగను ఎన్నో రకాల ధాతువులు, నదులు, కిన్నరులు, అడవి జంతువులు, పక్షులు, గంధర్వులు, అప్సరసలు, రమ్యమైన అడవులు అలంకరిస్తున్నాయి.
వ్యాలైశ్చ వివిధాకారైః శతశీర్షైః సమన్తతః। ఉపేతం పశ్య కౌన్తేయ శైలరాజమరిందమ
కౌంతేయా! శత్రువులను జయించినవాడా! ఆ పర్వతరాజు చుట్టూ వంద తలలు కలిగిన, వింత ఆకారాల పాములు అన్ని వైపులా చేరి ఉన్నాయి. చూడు.
తే ప్రీతమనసః శూరాః ప్రాప్తా గతిమనుత్తమామ్। నాతృప్యన్పర్వతేన్ద్రస్య దర్శనేన పరంతపాః
ఆ వీరులు హృదయపూర్వకంగా ఆనందంతో పరవశించి, పర్వతరాజును చూస్తూ తృప్తి చెందలేకపోయారు.
ఉపేతమథ మాల్యైశ్చ ఫలవద్భిశ్చ పాదపైః। ఆర్ష్టిపేణస్ రాజర్షేరాశ్రమం దదృశుస్తదా
తర్వాత వారు పుష్పమాలలు, పండ్లతో నిండిన చెట్లతో అలంకరించబడిన ఆర్ష్టిసేన మహర్షి ఆశ్రమాన్ని చూశారు.
తతస్తే తిగ్మతపసం కృశం ధమనిసంతతమ్। పారగం సర్వవిద్యానామార్ష్టిషేణముపాగమన్
తీవ్ర తపస్సుతో క్షీణించి, నరాలు స్పష్టంగా కనిపించే, అన్ని విద్యల్లో నిపుణుడైన ఆర్ష్టిసేనుని వారు చేరుకున్నారు.
యుధిష్ఠిరస్తమాసాద్య తపసా దగ్ధకిల్బిషమ్। అభ్యవాదయత ప్రీతః శిరసా నామ కీర్తయన్
తపస్సుతో పాపాలు తొలగించుకున్న ఆ మహర్షిని యుధిష్ఠిరుడు చేరి, ఆనందంతో తలవంచి, పేరు పలుకుతూ నమస్కరించాడు.
తతః కృష్ణా చ భీమశ్చ యమౌ చ సుతపస్వినౌ। శిరోభిః ప్రాప్య రాజర్షిం పరివార్యోపతస్థిరే
తర్వాత కృష్ణ, భీమ, యమ పుత్రులు — వీరందరూ గొప్ప తపస్సు చేసినవారు — తలవంచి ఆ రాజర్షిని చుట్టుముట్టి నిలబడ్డారు.
తథైవ ధౌమ్యో ధర్మజ్ఞః పాణ్డవానాం పురోహితః। యథాన్యాయముపాక్రాన్తస్తమృషిం సంశితవ్రతమ్
అలాగే ధర్మాన్ని బాగా తెలిసిన పాండవుల పురోహితుడు ధౌమ్యుడు కూడా, యథావిధిగా ఆ దృఢవ్రతుడైన మునిని చేరాడు.
అన్వజానాత్స ధర్మజ్ఞో మునిర్దివ్యేన చక్షుషా। పాణ్డోః పుత్రాన్కురుశ్రేష్ఠానాస్యతామితి చాబ్రవీత్
ఆ ధర్మజ్ఞుడు, దివ్య దృష్టితో పాండువంశపు శ్రేష్ఠులను గుర్తించి, 'కూర్చోండి' అని అన్నాడు.
కురూణామృషభం ప్రాజ్ఞం పూజయిత్వా మహాతపాః। సహ భ్రాతృభిరసీనం పర్యపృచ్ఛదనామయమ్
కురువంశపు మేధావిని గౌరవించి, ఆ మహాతపస్వి తన సోదరులతో కలిసి కుశల ప్రశ్నలు అడిగాడు.
నానృతే కురుషే భావం కచ్చిద్ధర్మే ప్రవర్తసే। మాతాపిత్రోశ్చ తే వృత్తిః కచ్చిత్పార్థ న సీదతి
నీవు అసత్యం వైపు మొగ్గుచూపడం లేదు కదా? నీవు ధర్మాన్ని అనుసరిస్తున్నావు కదా? నీ తల్లి తండ్రుల పట్ల నీ ప్రవర్తన ఎక్కడా తగ్గిపోలేదే, పార్థ?
కచ్చిత్తే గురవః సర్వే వృద్ధా వైద్యాశ్చ పూజితాః। కచ్చిన్న కురుషే భావం పార్థ పాపేషు కర్మసు
నీకు పెద్దవారు, గురువులు, వృద్ధులు, వైద్యులు అందరూ గౌరవం పొందుతున్నారు కదా? పార్థ, నీ మనసు ఎప్పుడూ పాపకార్యాల వైపు తిప్పుకోదు కదా?
సుకృతం ప్రతికర్తుం చ కచ్చిద్ధాతుం చ దుష్కృతమ్। యథాన్యాయం కురుశ్రేష్ఠ జానాసి న వికత్థసే
నీకు చేసిన మేలుకు ప్రతిఫలం ఇవ్వగలుగుతున్నావా? చెడు పనులను దూరంగా ఉంచగలుగుతున్నావా? కురువంశంలో ఉత్తముడవు నీవు, న్యాయాన్ని తెలుసుకొని, దాన్ని పాటిస్తూ, పొగడకుండానే ఉంటున్నావా?
యథార్హం మానితాః కచ్చిత్త్వయా నన్దన్తి సాధవః। వనేష్వపి వసన్కచ్చిద్ధర్మమేవానువర్తసే
నీవు యోగ్యంగా గౌరవించినప్పుడు సద్గుణులు సంతోషంగా ఉన్నారా? అడవిలో ఉన్నా, నీవు ధర్మ మార్గాన్నే నిబద్ధంగా అనుసరిస్తున్నావా?
కచ్చిద్ధౌమ్యస్త్వదాచారైర్న పార్థ పరితప్యతే। దానధర్మతపఃశౌచైరార్జవేన తితిక్షయా
పార్థ, నీ దానము, ధర్మము, తపస్సు, శుద్ధి, నిజాయితీ, సహనము వలన ధౌమ్యుడు ఎలాంటి బాధను అనుభవించడంలేదా?
పితృపైతామహం వృత్తం కచ్చిత్పార్థానువర్తసే। కచ్చిద్రాజర్షియాతేన పథా గచ్ఛసి పాణ్డవ
పార్థ, నీవు నీ తండ్రి, తాతల ప్రవర్తనను అనుసరిస్తున్నావా? పాండవా, రాజర్షుల మార్గాన్ని నీవు నడుస్తున్నావా?
స్వేస్వే కిల కులే జాతే పుత్రే నప్తరి వా పునః। పితరః పితృలోకస్థాః శోచన్తి చ రమన్తి చ
ప్రతి ఇంట్లో కుమారుడు లేదా మనవడు పుట్టినప్పుడు, పితృలోకంలో ఉన్న పితృదేవతలు ఒక్కసారిగా శోకిస్తారు, ఆనందిస్తారు కూడా.
కిం తస్య దుష్కృతేఽస్మాభిః సంప్రాప్తవ్యం భవిష్యతి। కిం చాస్య సుకృతేఽస్మాభిః ప్రాప్తవ్యమితి శోభనం
మన చెడు పనుల వల్ల అతనికి ఎలాంటి దుఃఖం వస్తుందో? మన మేలుచేసిన పనుల వల్ల అతనికి ఎలాంటి మేలు కలుగుతుందో? ఇలాంటి మంచి ఆలోచన కలుగుతుంది.
పితా మాతా తథైవాగ్నిర్గురురాత్మా చ పఞ్చమః। యస్యైతేపూజితాః పార్థ తస్య లోకావుభౌ జితౌ
తండ్రి, తల్లి, అగ్ని, గురువు, ఐదవదిగా తనను తాను – వీరిని గౌరవించే వారికి, పార్థ, ఇహపర లోకాలు రెండూ లభిస్తాయి.
భగవన్నార్య మాఽఽహైతద్యథావద్ధర్మనిశ్చయమ్। యథాశక్తి యథాన్యాయం క్రియతే విధివన్మయా
భగవంతుడా, మీరు అనుమానం పెట్టుకోవద్దు. నేను నా శక్తికి తగినంతగా, ధర్మానికి అనుగుణంగా, క్రమంగా అన్ని పనులూ చేస్తుంటాను.
అబ్భక్షా వాయుభక్షాశ్చ ప్లవమానా విహాయసా। జుషన్తే పర్వతశ్రేష్ఠమృషయః పర్వసన్ధిషు
ఈ పర్వత శిఖరాల్లో నీటిని లేదా గాలిని మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకునే ఋషులు, ఆకాశంలో సంచరిస్తూ, పర్వత సంధుల్లో నివసిస్తున్నారు.
కామినః సహ కాన్తాభిః పరస్పరమనువ్రతాః। దృశ్యన్తే శైలశృఙ్గస్థా యథా కింపురుషా నృప
రాజా, కొందరు కాముకులు తమ ప్రియులతో కలిసి, పరస్పరం నిబద్ధతతో, పర్వత శిఖరాలపై కింపురుషుల్లా కనిపిస్తారు.