క్షత్రధర్మస్య సంప్రాప్తః కాలః సత్యపరాక్రమ। జయన్తో హన్యమానా వా ప్రాప్తుమర్హామ సద్గతిమ్
"క్షత్రధర్మానికి, నిజమైన పరాక్రమానికి సమయం వచ్చింది. గెలిచినా, చనిపోయినా, మనం మంచి మార్గాన్ని పొందుతాము."
రాక్షసే జీవమానేఽద్య రవిరస్తమియాద్యది। నాహం బ్రూయాం పునర్జాతు క్షత్రియోస్మీతి భారత
"ఈ రోజు రాక్షసుడు బ్రతికి, సూర్యుడు అస్తమించితే, ఇకపై నేను 'క్షత్రియుడిని' అని ఎప్పుడూ చెప్పను, ఓ భారతా."
భోభో రాక్షస తిష్ఠస్వ సహదేవోస్మి పాణ్డవః। హత్వా రవా మాం నయస్వైనాం హతో వా స్వప్స్యసీహ వై
"ఓ రాక్షసా, నిలబడు! నేను పాండవుడైన సహదేవుని. నన్ను చంపి ఆమెను తీసుకెళ్లు, లేక నీవు చనిపోతే ఇక్కడే నిద్రపోతావు."
తదా బ్రువతి మాద్రేయే భీమసేనో యదృచ్ఛయా। ప్రాదృశ్యత మహాబాహుః సవజ్ర ఇవ వాసవః
మాద్రి కుమారుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, యదృచ్ఛయా భీమసేనుడు, మహాబాహువు, వజ్రాయుధంతో ఇంద్రుడు వచ్చినట్లు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
సోఽపశ్యద్ధాతరౌ తత్ర ద్రౌపదీం చ యశస్వినీమ్। క్షితిస్థం సహదేవం చ క్షిపన్తం రాక్షసం తదా
అక్కడ పాండవ ద్వయమును, మహిమాన్వితమైన ద్రౌపదిని, భూమిపై ఉన్న సహదేవుని, ఆ సమయంలో రాక్షసుడిని విసురుతున్న దృశ్యం అతడు చూశాడు.
మార్గాచ్చ రాక్షసం మూఢం కాలోపహతచేతసమ్। భ్రమన్తం తత్రతత్రైవ దైవేన పరిమోహితమ్
అతడు ఆ రాక్షసుడిని, కాల ప్రభావంతో మనస్సు మాయలో పడిపోయి, మార్గంలో ఇక్కడ అక్కడ అయోమయంగా తిరుగుతూ, దైవం వల్ల పూర్తిగా మత్తులో ఉన్నట్టు చూశాడు.
హృతాన్సందృశ్య తాన్భ్రాతృన్ద్రౌపదీం చ మహాబలః। క్రోధమాహారయద్భీమో రాక్షసంచేదమబ్రవీత్
తన సోదరులను, ద్రౌపదిని ఎత్తుకుపోతున్న దృశ్యాన్ని చూసి, బలవంతుడైన భీముడు కోపంతో రాక్షసుడిని ఇలా అడిగాడు.
విజ్ఞాతోఽసి మయా పూర్వం చేష్టఞ్శస్త్రపరీక్షణే। ఆస్థా తు త్వయి మే నాస్తి యతోసి న హతస్తదా
నీవు ఆయుధ పరీక్షలో చేసినప్పుడు నేను నిన్ను ముందే గుర్తించాను. అయినా నీవు అప్పుడే చనిపోలేదని నాకెప్పుడూ నమ్మకం రాలేదు.
బ్రహ్మరూపప్రతిచ్ఛన్నో న నో వదసి చాప్రియమ్। ప్రియేషు రమమాణం త్వాం న చైవాప్రియకారిణమ్। బ్రహ్మరూపేణ విహితం నైవ హన్యామనాగసమ్
బ్రాహ్మణ రూపంలో దాగి, నీవు మాకు ఎప్పుడూ అపరిచితంగా మాట్లాడలేదు, మనకు ప్రియమైన వారికి కూడా నీవు హాని చేయలేదు. బ్రాహ్మణ రూపంలో నిర్దోషిగా ఉన్నవాడిని చంపకూడదు.
రాక్షసం జానమానోఽపి యో హన్యాన్నరకం వ్రజేత్। అపక్వస్య చ కాలేన వధస్తవ న విద్యతే
రాక్షసుడని తెలిసినప్పటికీ, అలాంటి వాడిని చంపినవాడు నరకానికి వెళ్తాడు. ఇంకా నీ కాలం రాలేదు, అందుకే నీ మరణం జరగదు.
నూనమద్యాసి సంపక్వో యథా తే మతిరీదృశీ। దత్తా కృష్ణాపహరణే కాలేనాద్భుతకర్మణా। `సోపి కాలం సమాసాద్య తథాఽద్య నభవిష్యసి
ఇప్పుడు నీ మనస్సు ఇలా అయోమయంగా ఉండటం చూస్తే, నీవు పూర్తిగా కాలానికి లోనయ్యావు. కృష్ణను అపహరించాలనే ఆశతో నీకు కాలం ఇచ్చింది. ఈ రోజు నీ విధి తీరింది, ఇక నీవు బ్రతకవు.
బడిశోఽయంత్వయా గ్రస్తః కాలసూత్రేణ లమ్బితః। మత్స్యోఽమ్భసీవ స్యూతాస్యః కథమద్య గమిష్యసి
నీవు కాలసూత్రంతో వేలాడే ఈ వలను మింగేశావు. నీ నోటికి గాయం అయిన చేప నీటిలో తప్పించుకోలేనట్టు, నీవు ఈ రోజు ఎక్కడికి పోతావు చెప్పు.
యం చాసి ప్రస్థితో దేశం మనః పూర్వం గతం చ తే। న తం గన్తాసి గన్తాసి మార్గం బకహిడిమ్బయోః
నీవు వెళ్లాలని అనుకున్న చోటు, నీ మనస్సు ముందే చేరిన ప్రదేశం, అక్కడికి నీవు చేరవు. బకుడు, హిడింబుడుల మార్గాన నీవు పోతావు.
ఏవముక్తస్తు భీమేన రాక్షసః కాలచోదితః। భీత ఉత్సృజ్య తాన్సర్వాన్యుద్ధాయ సముపస్థితః
భీముడు ఇలా అన్న తర్వాత, కాల ప్రభావంతో భయపడి రాక్షసుడు వారందరినీ విడిచిపెట్టి యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడ్డాడు.
అబ్రవీచ్చ పునర్భీమం రోషాత్ప్రస్ఫురితాధరః। న మే మూఢా దిశః పాప త్వదర్థం మే విలమ్బనమ్
కోపంతో పెదాలు కంపించిస్తూ, రాక్షసుడు భీమునితో మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: 'మూఢుడా! దిశలు నాకు తెలియవు కాదు. నీ కోసం మాత్రమే ఆలస్యం చేశాను.'
శ్రుతా మే రాక్షసా యే యే త్వయా వినిహతా రణే। తేషామద్యకరిష్యామి తవాస్రేణోదకక్రియామ్
'నీవు యుద్ధంలో చంపిన రాక్షసుల గురించి నాకు తెలుసు. ఈ రోజు నీ రక్తంతో వారికి తర్పణం చేస్తాను.'
ఏవముక్త్వాతదా భీమం రాక్షసో యోద్ధుమాయయౌ। కరాలవదనః క్రోధాత్కాలసర్ప ఇవ శ్వసన్
ఇలా అన్న రాక్షసుడు, భయంకరమైన ముఖంతో, కోపంతో కాలసర్పంలా ఊపిరాడిస్తూ, భీముని వైపు యుద్ధానికి ముందుకు వచ్చాడు.
ఏవముక్తస్తతో భీమః సృక్విణీ పరిలేలిహన్। స్మయమాన ఇవ క్రోధాత్సాక్షాత్కాలాన్తకోపమః
అప్పుడు భీముడు పెదాలను నాకుతూ, కోపంతో నవ్వుతున్నట్టు, సాక్షాత్ యమధర్మరాజు లాగా యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలబడ్డాడు.
బ్రువన్వై తిష్ఠతిష్ఠేతి క్రోధసంరక్తలోచనః'। బాహుసంరమ్భమేవేచ్ఛన్నభిదుద్రావ రాక్షసమ్
కోపంతో కళ్లెర్రగా, 'నిలు, నిలు!' అని అరుస్తూ, చేతులను ఊపుతూ తన ఉద్దేశ్యాన్ని దాచుకుని రాక్షసుడి మీద దూకాడు.
ముహుర్ముహుర్వ్యాదదానః సృక్విణీ పరిసంలిహన్।] అభిదుద్రావ సంరబ్ధో బలో వజ్రధరం యథా
పెదాలను మళ్లీ మళ్లీ నాకుతూ, నోరు విప్పి, ఆగ్రహంతో రాక్షసుడు ఇంద్రుడు వజ్రాయుధంతో దూసుకొచ్చినట్టు ఎదురుగా వచ్చాడు.
భీమసేనోఽప్యవష్టబ్ధో నియుద్ధాయాభవత్స్థితః। రాక్షసోఽపి చ విస్రబ్ధో బాహుయుద్ధమకాఙ్క్షత
భీమసేనుడు కూడా ధైర్యంగా నిలబడి, ఒంటరిగా యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు. రాక్షసుడు కూడా ధైర్యంగా చేతులతో పోరాడాలని ఆశించాడు.
వర్తమానే తయో రాజన్బాహుయుద్ధే సుదారుణే। మాద్రీపుత్రావతిక్రుద్ధావుభావప్యభ్యధావతామ్
రాజా! ఆ ఇద్దరి మధ్య భయంకరమైన చేతుల యుద్ధం జరుగుతున్నప్పుడు, మాద్రీ కుమారులు ఇద్దరూ తీవ్రమైన కోపంతో ముందుకు పరుగెత్తారు.
న్యవారయత్తౌ ప్రహసన్కున్తీపుత్రో వృకోదరః। శక్తోఽహం రాక్షసస్యేతి ప్రేక్షధ్వమితి చాబ్రవీత్
అప్పుడు కుంతీ కుమారుడు వృకోదరుడు నవ్వుతూ వారిద్దరిని ఆపాడు. "ఈ రాక్షసుడిని ఎదుర్కొనగలగడం నాకు సాధ్యం. మీరు చూడండి," అని అన్నాడు.
ఆత్మనా భ్రాతృభిశ్చైవ ధర్మేణ సుకృతేన చ। ఇష్టేన చ శపే రాజన్సూదయిష్యామి రాక్షసమ్
నా బలంతో, నా అన్నదమ్ములతో, ధర్మంతో, మంచి పనులతో, యజ్ఞంతో — రాజా! నేను ఈ రాక్షసుడిని చంపుతానని ప్రమాణం చేస్తున్నాను.
ఇత్యేవముక్త్వా తౌ వీరౌ స్పర్ధమానౌ పరస్పరమ్। బాహుభిః సమసజ్జేతాముభౌ రక్షోవృకోదరౌ
అలా చెప్పిన తరువాత, ఆ ఇద్దరు వీరులు — రాక్షసుడు, వృకోదరుడు — పరస్పరం పోటీగా చేతులతో పట్టుకుని పోరాడారు.
తయోరాసీత్సంప్రహారః క్రుద్ధయోర్భీమరక్షసోః। అమృష్యమాణయోః సఙ్ఖ్యే శక్రశమ్బరయోరివ
ఆ ఇద్దరు కోపంతో ఉన్న భీముడు, రాక్షసుడు యుద్ధంలో ఒకరిని ఒకరు సహించలేక భీకరంగా పోరాడారు. అది ఇంద్రుడు, శంబరాసురుడు యుద్ధంలా ఉద్భవించింది.
తౌ వీరౌ సమభిక్రుద్ధావన్యోన్యం పర్యధావతామ్। ఆరుజ్యారుజ్యతౌ వృక్షానన్యోన్యమభిజఘ్నతుః। జీమూతావివ ధర్మాన్తే వినదన్తౌ మహాబలౌ
ఆ ఇద్దరు మహాబలులు, ఇద్దరూ కోపంతో పరస్పరం మీదకు పరుగెత్తారు. చెట్లను పీకి ఒకరినొకరు కొట్టారు. వారు మేఘాలు గర్జించునట్లు గర్జించారు.
బభఞ్జతుర్మహావృక్షానూరుభిర్బలినాం వరౌ। అన్యోన్యేనాభిసంరబ్ధౌ పరస్పరవధైషిణౌ
ఆ ఇద్దరు బలవంతులలో శ్రేష్ఠులు తమ తొడలతో పెద్ద చెట్లను విరిగేశారు. ఒకరినొకరు చంపాలనే కోపంతో పోరాడారు.
తద్వృక్షయుద్ధమభవనమహీరుహవినాశనమ్। వాలిసుగ్రీవయోర్భ్రాత్రోః పురేవ కపిసింహయోః
ఆ చెట్ల యుద్ధం అడవిని నాశనం చేసింది. అది పూర్వం వాలి, సుగ్రీవులు అనే వానర సింహ బ్రదర్ల పోరును పోలి ఉంది.
ఆవిధ్యావిధ్య తౌ వృక్షాన్ముహూర్తమితరేతరమ్। తాడయామాసతురుభౌ వినదన్తౌ ముహుర్ముహుః
కొంతసేపు వారు చెట్లను పీకి ఒకరినొకరు విసిరారు. ఇద్దరూ మళ్లీ మళ్లీ గర్జిస్తూ కొట్టుకున్నారు.