యేఽన్యే క్వచిన్మనుష్యేషు తిర్యగ్యోనిగతాశ్చ యే। ధర్మం తే సమవేక్షన్తే రక్షాంసి చ విశేషతః
ఇతర మనుషులు, ఇతర జన్మల్లో పుట్టినవారు కూడా, ధర్మాన్ని పాటిస్తారు; ముఖ్యంగా రాక్షసులు ధర్మాన్ని గౌరవిస్తారు.
ధర్మస్యరాక్షసా మూలం ధర్మం తే విదురుత్తమమ్। ఏతత్పరీక్ష్యసర్వం త్వం సమీపే స్థాతుమర్హసి
రాక్షసులు ధర్మానికి మూలం, వారు ఉత్తమ ధర్మాన్ని తెలుసుకుంటారు. నువ్వు ఇవన్నీ ఆలోచించి, ధర్మానికి దగ్గరగా ఉండాలి.
దేవాశ్చ ఋషయః సిద్ధాః పితరశ్చాపి రాక్షస। గన్ధర్వోరగరక్షాంసి వయాంసి పశవస్తథా
ఓ రాక్షసా! దేవతలు, ఋషులు, సిద్ధులు, పితృదేవతలు, గంధర్వులు, నాగులు, రాక్షసులు, పక్షులు, జంతువులు—
తిర్యగ్యోనిగతాశ్చైవ అపి కీటపిపీలికాః। మనుష్యానుపజీవన్తి తతస్త్వమపి జీవసి
ఇంకా ఇతర యోనుల్లో పుట్టినవారు, పురుగులు, చీమలు కూడా మనుష్యులపై ఆధారపడి జీవిస్తారు. అందువల్ల నువ్వు కూడా వాళ్ల వల్లే జీవిస్తున్నావు.
సమృద్ధ్యా యస్య లోకస్య లోకో యుష్మాకమృధ్యతి। ఇమం చ లోకం శోచన్తమనుశోచన్తి దేవతాః। పూజ్యమానాశ్చ వర్ధన్తే హవ్యకవ్యైర్యథావిధి
ఈ లోకం అభివృద్ధి చెందితే, మీ లోకానికి కూడా అభివృద్ధి కలుగుతుంది. ఈ లోకం బాధపడితే దేవతలు కూడా దుఃఖిస్తారు. దేవతలను యథావిధిగా హవిసులు, కవిసులతో పూజిస్తే వారు అభివృద్ధి చెందుతారు.
వయం రాష్ట్రస్య గోప్తారో రక్షితారశ్చ రాక్షస। రాష్ట్రస్యారక్ష్యమాణస్య కుతో భూతిః కుతః సుఖమ్
ఓ రాక్షసా! మేమే రాజ్యాన్ని కాపాడేవారు, రక్షించేవారు. రాజ్యం కాపాడబడకపోతే, ఎక్కడ అభివృద్ధి, ఎక్కడ సుఖం?
న చ రాజాఽవమన్తవ్యో రక్షసా జాత్వనాగసి। అనురప్యపచారశ్చ నాస్త్యస్మాకం నరాశన
రాజును అవమానించకూడదు, ఎందుకంటే అతడు ఎలాంటి అపరాధం చేయలేదు. మేము మనుషుల భోజనం చేసే వారు, మనకు ఉపకారం చేసినవారికి ఎప్పుడూ అపచారం చేయము.
విఘసాశాన్యథాశక్త్యా కుర్మహే దేవతాదిషు। గురూంశ్చ బ్రాహ్మణాంశ్చైవ ప్రమాణప్రవణాః సదా
మేము శక్తికి తగినంతగా మిగిలిన అన్నాన్ని దేవతలకు, ఇతరులకు సమర్పిస్తాము. గురువులను, బ్రాహ్మణులను ఎప్పుడూ గౌరవిస్తాము, యథావిధిగా వినయంగా ఉంటాము.
ద్రోగ్ధవ్యం న చ మిత్రేషు న విశ్వస్తేషు కర్హిచిత్। యేషాం చాన్నాని భుఞ్జీత యత్రచ స్యాత్ప్రతిశ్రయః
మన స్నేహితులను, మనపై విశ్వాసం ఉంచినవారిని ఎప్పుడూ ద్రోహించకూడదు. ఎవరి అన్నం తిన్నామో, ఎవరి దగ్గర ఆశ్రయం పొందామో వారిని కూడా ద్రోహించరాదు.
స త్వం ప్రతిశ్రయేఽస్మాకం పూజ్యమానః సుఖోషితః। భుక్త్వా చాన్నాని దుష్ప్రజ్ఞ కథమస్మాఞ్జిహీర్షసి
నీవు మా వద్ద అతిథిగా గౌరవించబడి, సుఖంగా ఉండి, మా అన్నాన్ని తిని, మమ్మల్ని హానిచేయాలని ఎందుకు అనుకుంటున్నావు, మూర్ఖుడా?
ఏవమేవ వృథాచారో వృథా వృద్ధో వృథామతిః। వృథామరణమర్హస్త్వం వృథాఽద్య నమవిష్యసి
నీ ప్రవర్తన వృథా, నీ వయస్సు వృథా, నీ మనస్సు వృథా. నీవు వృథా మరణానికి అర్హుడు; ఈరోజు వృథాగా పడిపోతావు.
అథ చేద్దుష్టబుద్ధిస్త్వం సర్వైర్ధర్మైర్వివర్జితః। ప్రదాయ శస్త్రాణ్యస్మాకం యుద్ధేన ద్రౌపదీం హర
నీ మనస్సు చెడుగా, నీలో ధర్మం లేకపోతే, మా ఆయుధాలు ఇచ్చి, యుద్ధం చేసి ద్రౌపదిని తీసుకెళ్లడానికి ప్రయత్నించు.
అథ చేత్త్వమవిజ్ఞాయ ఇదం కర్మ కరిష్యసి। అధర్మం చాప్యకీర్తిం చ లోకే ప్రాప్స్యసి కేవలం
ఈ పని నీకు తెలియకుండా చేస్తే, నీవు లోకంలో పాపం, అపకీర్తి మాత్రమే పొందుతావు.
ఏతామద్య పరామృశ్య స్త్రియం రాక్షస మానుషీమ్। విషమేతత్సమాలోడ్య కుమ్భేన ప్రాశితం త్వయా
ఓ రాక్షసా, ఈ స్త్రీ మానవురాలు అని బాగా ఆలోచించు. ఈ విషాన్ని కలిపి, నీవే దానిని గిన్నెలో వేసి తాగినట్టు అయింది.
తతో యుధిష్ఠిరస్తస్య భారికః సమపద్యత। స తు భారాభిభూతాత్మా న తథా శీఘ్రగోఽభవత్
అప్పుడూ యుధిష్ఠిరుడు అతడిని మోసేవాడయ్యాడు. కాని భారంతో అతని శరీరం బలహీనమై, త్వరగా కదలలేకపోయాడు.
అథాబ్రవీద్ద్రౌపదీం చ నకులం చ యుధిష్ఠిరః। మా భైష్టం రాక్షసాన్మూఢాద్గతిరస్య మయా హృతా
అప్పుడు యుధిష్ఠిరుడు ద్రౌపదిని, నకులను చూసి ఇలా అన్నాడు: "ఈ మూర్ఖ రాక్షసుడిని భయపడకండి; నేను అతని బలాన్ని తగ్గించాను."
నాతిదూరే మహబాహుర్భవితా పవనాత్మజః। అస్మిన్ముహూర్తే సంప్రాప్తే నభవిష్యతి రాక్షసః
"ఇక్కడి నుండి ఎక్కువ దూరంలో కాదు, పవనుని కుమారుడు ఉన్నాడు. ఈ క్షణం వచ్చినప్పుడు, ఈ రాక్షసుడు ఇక ఉండడు."
సహదేవస్తు తం దృష్ట్వా రాక్షసం మూఢచేతసమ్। ఉవాచ వచనం రాజన్కున్తీపుత్రం యుధిష్ఠిరమ్
అప్పుడు సహదేవుడు ఆ మూర్ఖమనస్సున్న రాక్షసుణ్ణి చూసి, కుంతీ కుమారుడైన యుధిష్ఠిరునితో ఇలా అన్నాడు:
రాజన్కిం నామ సత్కృత్యం క్షత్రియస్యాస్త్యతోఽధికమ్। యద్యుద్ధేఽభిముఖః ప్రాణాంస్త్యజేచ్ఛత్రుం జయేత వా
"రాజా, శత్రువును ఎదుర్కొని యుద్ధంలో ప్రాణాలు విడిచినా, గెలిచినా, క్షత్రియుడికి దీన్నికంటే గొప్ప గౌరవం ఇంకేదీ ఉండదు."
ఏష వాస్మాన్వయం వైనం యుధ్యమానాః పరంతప। సూదయేమ మహాబాహో దేశః కాలో హ్యయం నృప
"అతడు మమ్మల్ని చంపినా, మేము అతన్ని చంపినా, ఓ మహాబాహువా, మనం యుద్ధం చేద్దాం. ఇది సరైన స్థలం, సరైన సమయం, రాజా."
క్షత్రధర్మస్య సంప్రాప్తః కాలః సత్యపరాక్రమ। జయన్తో హన్యమానా వా ప్రాప్తుమర్హామ సద్గతిమ్
"క్షత్రధర్మానికి, నిజమైన పరాక్రమానికి సమయం వచ్చింది. గెలిచినా, చనిపోయినా, మనం మంచి మార్గాన్ని పొందుతాము."
రాక్షసే జీవమానేఽద్య రవిరస్తమియాద్యది। నాహం బ్రూయాం పునర్జాతు క్షత్రియోస్మీతి భారత
"ఈ రోజు రాక్షసుడు బ్రతికి, సూర్యుడు అస్తమించితే, ఇకపై నేను 'క్షత్రియుడిని' అని ఎప్పుడూ చెప్పను, ఓ భారతా."
భోభో రాక్షస తిష్ఠస్వ సహదేవోస్మి పాణ్డవః। హత్వా రవా మాం నయస్వైనాం హతో వా స్వప్స్యసీహ వై
"ఓ రాక్షసా, నిలబడు! నేను పాండవుడైన సహదేవుని. నన్ను చంపి ఆమెను తీసుకెళ్లు, లేక నీవు చనిపోతే ఇక్కడే నిద్రపోతావు."
తదా బ్రువతి మాద్రేయే భీమసేనో యదృచ్ఛయా। ప్రాదృశ్యత మహాబాహుః సవజ్ర ఇవ వాసవః
మాద్రి కుమారుడు ఇలా మాట్లాడుతుండగా, యదృచ్ఛయా భీమసేనుడు, మహాబాహువు, వజ్రాయుధంతో ఇంద్రుడు వచ్చినట్లు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
సోఽపశ్యద్ధాతరౌ తత్ర ద్రౌపదీం చ యశస్వినీమ్। క్షితిస్థం సహదేవం చ క్షిపన్తం రాక్షసం తదా
అక్కడ పాండవ ద్వయమును, మహిమాన్వితమైన ద్రౌపదిని, భూమిపై ఉన్న సహదేవుని, ఆ సమయంలో రాక్షసుడిని విసురుతున్న దృశ్యం అతడు చూశాడు.
మార్గాచ్చ రాక్షసం మూఢం కాలోపహతచేతసమ్। భ్రమన్తం తత్రతత్రైవ దైవేన పరిమోహితమ్
అతడు ఆ రాక్షసుడిని, కాల ప్రభావంతో మనస్సు మాయలో పడిపోయి, మార్గంలో ఇక్కడ అక్కడ అయోమయంగా తిరుగుతూ, దైవం వల్ల పూర్తిగా మత్తులో ఉన్నట్టు చూశాడు.
హృతాన్సందృశ్య తాన్భ్రాతృన్ద్రౌపదీం చ మహాబలః। క్రోధమాహారయద్భీమో రాక్షసంచేదమబ్రవీత్
తన సోదరులను, ద్రౌపదిని ఎత్తుకుపోతున్న దృశ్యాన్ని చూసి, బలవంతుడైన భీముడు కోపంతో రాక్షసుడిని ఇలా అడిగాడు.
విజ్ఞాతోఽసి మయా పూర్వం చేష్టఞ్శస్త్రపరీక్షణే। ఆస్థా తు త్వయి మే నాస్తి యతోసి న హతస్తదా
నీవు ఆయుధ పరీక్షలో చేసినప్పుడు నేను నిన్ను ముందే గుర్తించాను. అయినా నీవు అప్పుడే చనిపోలేదని నాకెప్పుడూ నమ్మకం రాలేదు.
బ్రహ్మరూపప్రతిచ్ఛన్నో న నో వదసి చాప్రియమ్। ప్రియేషు రమమాణం త్వాం న చైవాప్రియకారిణమ్। బ్రహ్మరూపేణ విహితం నైవ హన్యామనాగసమ్
బ్రాహ్మణ రూపంలో దాగి, నీవు మాకు ఎప్పుడూ అపరిచితంగా మాట్లాడలేదు, మనకు ప్రియమైన వారికి కూడా నీవు హాని చేయలేదు. బ్రాహ్మణ రూపంలో నిర్దోషిగా ఉన్నవాడిని చంపకూడదు.
రాక్షసం జానమానోఽపి యో హన్యాన్నరకం వ్రజేత్। అపక్వస్య చ కాలేన వధస్తవ న విద్యతే
రాక్షసుడని తెలిసినప్పటికీ, అలాంటి వాడిని చంపినవాడు నరకానికి వెళ్తాడు. ఇంకా నీ కాలం రాలేదు, అందుకే నీ మరణం జరగదు.