దృష్టవాన్భరతశ్రేష్ఠ రావణస్య నివేశనే। సమేత్య తామహం దేవీం వైదేహీం రాఘవప్రియామ్
భారత శ్రేష్ఠుడా, నేను రావణుని మహల్లో రాఘవునికి ప్రియమైన వైదేహిని కలిసాను.
దగ్ధ్వా లఙ్కామశేషేణ సాదృప్రాకారతోరణామ్। ప్రత్యాగతశ్చాస్య పునర్నామ తత్రప్రకాశ్య వై
లంకను దాని గోడలు, గుమ్మాలు సహా పూర్తిగా కాల్చి, అక్కడ నా పేరు ప్రకటించి తిరిగి వచ్చాను.
మద్వాక్యం చావధార్యాశు రామో రాజీవలోచనః। అబద్ధపూర్వమన్యైశ్చ బద్ధ్వా సేతుం మహోదధౌ। వృతో వానరకోటీభిః సముత్తీర్ణో మహార్ణవమ్
రాజీవనేత్రుడైన రాముడు నా మాటలు వెంటనే గ్రహించి, ఇతరులు ఎప్పుడూ చేయని విధంగా మహాసముద్రంపై వానర కోటిలతో కలిసి వంతెన కట్టి, ఆ సముద్రాన్ని దాటి వచ్చాడు.
తతో రరామేణ వీర్యేణ హత్వా తాన్సర్వరాక్షసాన్। రణే తు రాక్షసగణం రావణం లోకరావణమ్
తర్వాత రాముని పరాక్రమంతో రణంలో రాక్షస గణాన్ని, లోకాలకు భయంకరుడైన రావణుడిని కూడా సంహరించాడు.
నిశాచరేనద్రం హత్వా తు సభ్రాతృసుతబాన్ధవమ్। రాజ్యేఽభిషిచ్య లఙ్కాయాం రాక్షసేన్ద్రం విభీషణమ్
నిశాచరుల అధిపతిని, అతని అన్నదమ్ములు, కుమారులు, బంధువులతో పాటు సంహరించి, లంకలో రాక్షసేంద్రుడైన విభీషణుని రాజ్యాభిషేకం చేశాడు.
ధార్మికం భక్తిమన్తం చ భక్తానుగతవత్సలః। ప్రత్యాహృత్య తతః సీతాం నష్టాం వేదశ్రుతిం యథా
ధర్మబద్ధుడూ, భక్తులకు దయగలవాడైన రాముడు, పోయిన వేదశ్రుతిని తిరిగి పొందినట్టు, నష్టమైన సీతను తిరిగి పొందాడు.
తయైవ సహితః సాధ్వ్యా పత్న్యా రామో మహాయశాః। గత్వా తతోఽతిత్వరితః స్వాం పురీం రఘునన్దనః। అధ్యావసత్తతోఽయోధ్యామయోధ్యాం ద్విషతాం ప్రభుః
ఆ సతీ సీతతో కలిసి, మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన రఘునందనుడు తన నగరానికి త్వరగా వెళ్లి, శత్రువులకు అజేయమైన అయోధ్యను పాలించాడు.
తతః ప్రతిష్ఠితో రాజ్యే రామో నృపతిసత్తమః। వరం మయా యాచితోఽసౌ రామో రాజీవలోచనః
అప్పుడే రాముడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు, రాజ్యంలో స్థిరపడ్డాడు. నేను రాజీవనేత్రుడైన రాముని వద్ద ఒక వరం కోరాను.
యావద్రామకథేయం తే భవేల్లోకేషు శత్రుహన్। తావజ్జీవేయమిత్యేవం తథాఽస్త్వితి చ సోబ్రవీత్
శత్రువులను సంహరించువాడా, ఈ రామకథ లోకాల్లో ఉండేంతకాలం నేను బతకాలని కోరాను. ఆయన అలా జరుగుతుందని అనుగ్రహించాడు.
సీతాప్రసాదాచ్చ సదా మామిహస్థమరిందమ। ఉపతిష్ఠన్తి దివ్యా హి భోగా భీమ యథేప్సితాః
శత్రువులను జయించేవాడా, సీతా అనుగ్రహంతో నాకు ఇక్కడ ఎప్పుడూ కావాల్సిన విధంగా దివ్యమైన భోగాలు లభిస్తున్నాయి.
దశవర్షసహస్రాణి దశవర్షశతాని చ। రాజ్యం కారితవాన్రామస్తతః స్వభవనం గతః
రాముడు పది వేలు సంవత్సరాలు, పది వందల సంవత్సరాలు రాజ్యం నిర్వహించి, ఆ తరువాత తన స్వస్థలానికి వెళ్లాడు.
తదిహాప్సరసస్తాత గన్ధర్వాశ్చ సదాఽనఘ। తస్య వీరస్య చరితం గాయన్త్యో రమయన్తి మామ్
నిష్కల్మషుడా, ఇక్కడ అప్సరసలు, గంధర్వులు ఎప్పుడూ ఆ వీరుని చరిత్రను పాడుతూ నన్ను ఆనందింపజేస్తున్నారు.
అయం చ మార్గో మర్త్యానామగమ్యః కురునన్దన। తతోఽహం రుద్ధవాన్మార్గం తవేమం దేవసేవితమ్
కురునందనుడా, ఈ మార్గం మానవులకు అందని దారి. అందుకే దేవతలు పూజించే ఈ మార్గాన్ని నీకోసం నేను ఆపేశాను.
త్వామనేన పథా యాన్తం యక్షో వా రాక్షసోపి వా'। ధర్షయేద్వా శపేద్వాఽపి మా కశ్చిదితి భారత
భారతా, నీవు ఈ మార్గంలో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు, ఏ యక్షుడు గాని, రాక్షసుడు గాని నిన్ను దూషించకూడదు, శపించకూడదు.
దివ్యో దేవపథో హ్యేష నాత్ర గచ్ఛన్తి మానుషాః। యదర్థమాగతశ్చాసి అత ఏవ సరశ్చ తత్
ఇది దేవతల దివ్యమార్గం, మనుషులు ఇక్కడికి రారు. నీవు వచ్చినదానికి ఇదే కారణం, అందుకే ఈ సరస్సు కూడా ఇక్కడ ఉంది.
పూర్వరూపమదృష్ట్వా తే న యాస్యామి కథంచన। యది తేఽహమనుగ్రాహ్యో దర్శయాత్మానమాత్మనా
నీ అసలైన రూపాన్ని చూడక ముందుకు వెళ్లను. నేను నీ అనుగ్రహానికి పాత్రుడనైతే, నీ నిజమైన స్వరూపాన్ని చూపించు.
ఏవముక్తస్తు భీమేన స్మితం కృత్వా ప్లవంగమః। తద్రూపం దర్శయామాస యద్వై సాగరలఙ్ఘనే
భీముడు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆ వానరుడు చిరునవ్వుతో, సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లినప్పుడు ధరించిన ఆ మహారూపాన్ని చూపించాడు.
భ్రాతుః ప్రియమభీప్సన్వై చకార సుమహద్వపుః। `తద్రూపం యత్పురా తస్య బభూవోదధిలఙ్ఘనే
తమ్ముడికి ఆనందం కలిగించాలనే కోరికతో, సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లినప్పుడు ఉన్న ఆ విస్తారమైన రూపాన్ని ధరించాడు.
దేహస్తస్య తతోఽతీవ వర్ధత్యాయామవిస్తరైః। సద్రుమం కదలీషణ్డం ఛాదయన్నమితద్యుతిః
ఆ తరువాత అతని శరీరం ఎంతో పొడవుగా, వెడల్పుగా పెరిగింది. ఆ ప్రకాశవంతమైన రూపం, అక్కడ ఉన్న అరటి చెట్లతో పాటు వాటి కాండాలను కూడా పూర్తిగా కప్పేసింది.
గిరిశ్చోచ్ఛ్రయమాక్రమ్య తస్థౌ తత్ర చ వానరః। సముచ్ఛ్రితమహాకాయో ద్వితీయ ఇవ పర్వతః
ఆ వానరుడు ఆ కొండపైకి ఎక్కి, అక్కడ నిలబడి, అతని గొప్ప శరీరం ఇంకొక కొండలా ఎత్తుగా కనిపించింది.
తామ్రేక్షణస్తీక్ష్ణదంష్ట్రో భృకుటీకృతలోచనః। దీర్ఘం లాఙ్గూలమావిధ్య దిశో వ్యాప్య స్థితః కపిః
తామ్రవర్ణమైన కళ్ళు, పదునైన పళ్ళు, కోపంగా ముడుచుకున్న కనుబొమ్మలు ఉన్న ఆ కోతి, తన పొడవైన తోకను ఊపుతూ, అన్ని దిశల్లో విస్తరించి నిలబడ్డాడు.
తద్రూపం మహదాలక్ష్యభ్రాతుః కౌరవనన్దనః। విసిష్మియే తదా భీమో జహృషే చ పునః పునః
కౌరవ వంశానికి చెందిన భీముడు, తన అన్నయ్య యొక్క ఆ అద్భుతమైన, అపారమైన రూపాన్ని చూసి ఆశ్చర్యపోయాడు. మళ్లీ మళ్లీ ఆనందంతో ఉల్లాసపడ్డాడు.
తమర్కమివ తేజోభిః సౌవర్ణమివ పర్వతమ్। ప్రదీప్తమివ చాకాశం దృష్ట్వా భీమో న్యమీలయత్
ఆయన సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తూ, బంగారు కొండలా, అగ్నిలా ఆకాశాన్ని వెలిగిస్తూ కనిపించడంతో, భీముడు కన్నులు మూశాడు.
ఆబభాషే చ హనుమాన్భీమసేనం స్మయన్నివ। ఏతావదిహ శక్తస్త్వం ద్రుష్టుం రూపం మమానఘ
అప్పుడు హనుమంతుడు, చిరునవ్వుతో భీమసేనునితో ఇలా అన్నాడు: "నిర్దోషుడా, నీవు ఇక్కడ నా రూపంలో ఈంత వరకు మాత్రమే చూడగలిగావు."
వర్ధేఽహం చాప్యతో భూయో యావన్మే మనసేప్సితమ్। భీమ శత్రుషు చాత్యర్థం వర్ధతే మూర్తిరోజసా
"భీమా, నేను నా మనసులో ఎంతవరకు కోరుకున్నా అంతవరకు ఇంకా పెరగగలను. శత్రువులపై యుద్ధంలో నా రూపం, శక్తి మరింత పెరుగుతాయి."
తదద్భుతం మహారౌద్రం విన్ధ్యపర్వతసన్నిభమ్। దృష్ట్వా హనూమతో వర్ష్మ సంభ్రాన్తః పవనాత్మజః
వింధ్యపర్వతాన్ని పోలిన ఆ హనుమంతుని అద్భుతమైన, భయంకరమైన రూపాన్ని చూసి, వాయుపుత్రుడు ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయాడు.
ప్రత్యువాచ తతో భీమః సంప్రహృష్టతనూరుహః। కృతాఞ్జలిరదీనాత్మా హనూమన్తమవస్థితమ్
ఆ తరువాత భీముడు, ఆనందంతో రోమాలు నిక్కబొడిచినవాడై, చేతులు జోడించి, ధైర్యంగా హనుమంతుని ముందుండి ఇలా అన్నాడు.
దృష్టం ప్రమాణం విపులం శరీరస్యాస్య తే విభో। సంహరస్వ మహావీర్య స్వయమాత్మానమాత్మనా
"వీర్యశాలీ, నీ శరీరపు విస్తారాన్ని నేను చూశాను. మహాబలుడా, ఇప్పుడు నువ్వు నీ శక్తితో నీ రూపాన్ని తగ్గించు."
న హి శక్నోమి త్వాం ద్రష్టుం దివాకరమివోదితమ్। అప్రమేయమనాధృష్యం మైనాకమివ పర్వతమ్
"ఎలాగైతే ఉదయించిన సూర్యుని చూడలేమో, అలాగే నిన్ను నేను చూడలేకపోతున్నాను. నీవు అపరిమితుడవు, అజేయుడవు, మైనాక పర్వతంలా ఉన్నావు."
విస్మయశ్చైవ మే వీర సుమహాన్మనసోఽద్య వై। యద్రామస్త్వయి పార్శ్వశ్థే స్వయం రావణమభ్యగాత్
"వీరా, నువ్వు రాముని పక్కన ఉండగా, ఆయన రావణుడిని ఎదుర్కొన్నాడని గుర్తు చేసుకుంటే, నేడు నా మనసు గొప్ప ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయింది."