స పితుః ప్రియమన్విచ్ఛన్సహభార్యః సహానుజః। సధనుర్ధన్వినాంశ్రేష్ఠో దణ్డకారణ్యమాశ్రితః
తండ్రి ఆనందాన్ని కోరుతూ, భార్యతో, తమ్ముడితో కలిసి, ధనుర్విద్యలో అగ్రగామిగా ఉన్న వాడు దండకారణ్యంలో నివసించాడు.
తస్య భార్యా జనస్థానాచ్ఛలేనాపహృతా బలాత్। రాక్షసేన్ద్రేణ బలినా రావణేన దురాత్మనా
ఆయన భార్యను జనస్థానంలో, మాయతో, బలవంతంగా, రాక్షసుల రాజు, బలవంతుడు, దుర్మార్గుడు అయిన రావణుడు అపహరించాడు.
సువర్ణరత్నచిత్రేణ మృగరూపేణ రక్షసా। వఞ్చయిత్వా నరవ్యాఘ్రం మారీచేన తదాఽనఘ
బంగారు రత్నాలతో అలంకరించిన మృగరూపంలో మారీచుడు, నరసింహుడైన రాముడిని మోసం చేశాడు, పాపరహితుడా!
హృతదారః సహ భ్రాత్రా పత్నీం మార్గన్స రాఘవః। దృష్టవాఞ్శైలశిఖరే సుగ్రీవం వానరర్షభమ్
భార్యను కోల్పోయిన రాఘవుడు, తన తమ్ముడితో కలిసి ఆమెను వెతుకుతూ, ఒక పర్వత శిఖరంపై వానరులలో శ్రేష్ఠుడైన సుగ్రీవుడిని చూశాడు.
తేన తస్యాభవత్సఖ్యం రాఘవస్య మహాత్మనః। స హత్వా వాలినం రాజ్యే సుగ్రీవం ప్రత్యపాదయత్
ఆ మహాత్ముడైన రాఘవుడు అతనితో స్నేహం కలిపాడు. తరువాత వాలిని సంహరించి, సుగ్రీవుడికి రాజ్యాన్ని తిరిగి ఇచ్చాడు.
స రాజ్యం ప్రాప్య సుగ్రీవః సీతాయాః పరిమార్గణే। వానరాన్ప్రేషయామాస శతశోఽథ సహస్రశః
రాజ్యాన్ని పొందిన తర్వాత, సుగ్రీవుడు సీతను వెతకమని వందలాది, వేలాది వానరులను పంపించాడు.
తతో వానరకోటీభిః సహితోఽహం నరర్షభ। సీతాం మార్గన్మహాబాహో ప్రస్థితో దక్షిణాం దిశమ్
అప్పటికి, నరశ్రేష్ఠుడా, కోటివందల వానరులతో కలిసి, నేను మహాబాహువుతో దక్షిణ దిశగా సీతను వెతకడానికి బయలుదేరాను.
తతః ప్రవృత్తిః సీతాయా గృధ్రేణ సుమహాత్మనా। సంపాతినా సమాఖ్యాతా రావణస్య నివేశనే
ఆ తర్వాత, సీత గురించి, మహాత్ముడైన గద్దపక్షి సంపాతి, ఆమె రావణుని ఇంట్లో ఉందని మాకు చెప్పాడు.
తతోఽహం కార్యసిద్ధ్యర్థం రామస్యాక్లిష్టకర్మణః। శతయోజనవిస్తారమర్ణవం సహసా ప్లుతః
తర్వాత, రాముని కార్యసిద్ధికి, అపరాధరహితుడైన రాముని కోరిక నెరవేర్చేందుకు, వంద యోజనాల వెడల్పైన సముద్రాన్ని నేను ఒక్కసారిగా దాటి పోయాను.
అహం స్వవీర్యాదుత్తీర్య సాగరం మకరాలయమ్। సుతాం జనకరాజస్య సీతాం సురరసుతోపమామ్
నా స్వశక్తితో మకరాల నివాసమైన సముద్రాన్ని దాటి, జనకుని కుమార్తె, దేవకన్యలకు సమానమైన సీతను నేను చూశాను.
దృష్టవాన్భరతశ్రేష్ఠ రావణస్య నివేశనే। సమేత్య తామహం దేవీం వైదేహీం రాఘవప్రియామ్
భారత శ్రేష్ఠుడా, నేను రావణుని మహల్లో రాఘవునికి ప్రియమైన వైదేహిని కలిసాను.
దగ్ధ్వా లఙ్కామశేషేణ సాదృప్రాకారతోరణామ్। ప్రత్యాగతశ్చాస్య పునర్నామ తత్రప్రకాశ్య వై
లంకను దాని గోడలు, గుమ్మాలు సహా పూర్తిగా కాల్చి, అక్కడ నా పేరు ప్రకటించి తిరిగి వచ్చాను.
మద్వాక్యం చావధార్యాశు రామో రాజీవలోచనః। అబద్ధపూర్వమన్యైశ్చ బద్ధ్వా సేతుం మహోదధౌ। వృతో వానరకోటీభిః సముత్తీర్ణో మహార్ణవమ్
రాజీవనేత్రుడైన రాముడు నా మాటలు వెంటనే గ్రహించి, ఇతరులు ఎప్పుడూ చేయని విధంగా మహాసముద్రంపై వానర కోటిలతో కలిసి వంతెన కట్టి, ఆ సముద్రాన్ని దాటి వచ్చాడు.
తతో రరామేణ వీర్యేణ హత్వా తాన్సర్వరాక్షసాన్। రణే తు రాక్షసగణం రావణం లోకరావణమ్
తర్వాత రాముని పరాక్రమంతో రణంలో రాక్షస గణాన్ని, లోకాలకు భయంకరుడైన రావణుడిని కూడా సంహరించాడు.
నిశాచరేనద్రం హత్వా తు సభ్రాతృసుతబాన్ధవమ్। రాజ్యేఽభిషిచ్య లఙ్కాయాం రాక్షసేన్ద్రం విభీషణమ్
నిశాచరుల అధిపతిని, అతని అన్నదమ్ములు, కుమారులు, బంధువులతో పాటు సంహరించి, లంకలో రాక్షసేంద్రుడైన విభీషణుని రాజ్యాభిషేకం చేశాడు.
ధార్మికం భక్తిమన్తం చ భక్తానుగతవత్సలః। ప్రత్యాహృత్య తతః సీతాం నష్టాం వేదశ్రుతిం యథా
ధర్మబద్ధుడూ, భక్తులకు దయగలవాడైన రాముడు, పోయిన వేదశ్రుతిని తిరిగి పొందినట్టు, నష్టమైన సీతను తిరిగి పొందాడు.
తయైవ సహితః సాధ్వ్యా పత్న్యా రామో మహాయశాః। గత్వా తతోఽతిత్వరితః స్వాం పురీం రఘునన్దనః। అధ్యావసత్తతోఽయోధ్యామయోధ్యాం ద్విషతాం ప్రభుః
ఆ సతీ సీతతో కలిసి, మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన రఘునందనుడు తన నగరానికి త్వరగా వెళ్లి, శత్రువులకు అజేయమైన అయోధ్యను పాలించాడు.
తతః ప్రతిష్ఠితో రాజ్యే రామో నృపతిసత్తమః। వరం మయా యాచితోఽసౌ రామో రాజీవలోచనః
అప్పుడే రాముడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడు, రాజ్యంలో స్థిరపడ్డాడు. నేను రాజీవనేత్రుడైన రాముని వద్ద ఒక వరం కోరాను.
యావద్రామకథేయం తే భవేల్లోకేషు శత్రుహన్। తావజ్జీవేయమిత్యేవం తథాఽస్త్వితి చ సోబ్రవీత్
శత్రువులను సంహరించువాడా, ఈ రామకథ లోకాల్లో ఉండేంతకాలం నేను బతకాలని కోరాను. ఆయన అలా జరుగుతుందని అనుగ్రహించాడు.
సీతాప్రసాదాచ్చ సదా మామిహస్థమరిందమ। ఉపతిష్ఠన్తి దివ్యా హి భోగా భీమ యథేప్సితాః
శత్రువులను జయించేవాడా, సీతా అనుగ్రహంతో నాకు ఇక్కడ ఎప్పుడూ కావాల్సిన విధంగా దివ్యమైన భోగాలు లభిస్తున్నాయి.
దశవర్షసహస్రాణి దశవర్షశతాని చ। రాజ్యం కారితవాన్రామస్తతః స్వభవనం గతః
రాముడు పది వేలు సంవత్సరాలు, పది వందల సంవత్సరాలు రాజ్యం నిర్వహించి, ఆ తరువాత తన స్వస్థలానికి వెళ్లాడు.
తదిహాప్సరసస్తాత గన్ధర్వాశ్చ సదాఽనఘ। తస్య వీరస్య చరితం గాయన్త్యో రమయన్తి మామ్
నిష్కల్మషుడా, ఇక్కడ అప్సరసలు, గంధర్వులు ఎప్పుడూ ఆ వీరుని చరిత్రను పాడుతూ నన్ను ఆనందింపజేస్తున్నారు.
అయం చ మార్గో మర్త్యానామగమ్యః కురునన్దన। తతోఽహం రుద్ధవాన్మార్గం తవేమం దేవసేవితమ్
కురునందనుడా, ఈ మార్గం మానవులకు అందని దారి. అందుకే దేవతలు పూజించే ఈ మార్గాన్ని నీకోసం నేను ఆపేశాను.
త్వామనేన పథా యాన్తం యక్షో వా రాక్షసోపి వా'। ధర్షయేద్వా శపేద్వాఽపి మా కశ్చిదితి భారత
భారతా, నీవు ఈ మార్గంలో ప్రయాణిస్తున్నప్పుడు, ఏ యక్షుడు గాని, రాక్షసుడు గాని నిన్ను దూషించకూడదు, శపించకూడదు.
దివ్యో దేవపథో హ్యేష నాత్ర గచ్ఛన్తి మానుషాః। యదర్థమాగతశ్చాసి అత ఏవ సరశ్చ తత్
ఇది దేవతల దివ్యమార్గం, మనుషులు ఇక్కడికి రారు. నీవు వచ్చినదానికి ఇదే కారణం, అందుకే ఈ సరస్సు కూడా ఇక్కడ ఉంది.
పూర్వరూపమదృష్ట్వా తే న యాస్యామి కథంచన। యది తేఽహమనుగ్రాహ్యో దర్శయాత్మానమాత్మనా
నీ అసలైన రూపాన్ని చూడక ముందుకు వెళ్లను. నేను నీ అనుగ్రహానికి పాత్రుడనైతే, నీ నిజమైన స్వరూపాన్ని చూపించు.
ఏవముక్తస్తు భీమేన స్మితం కృత్వా ప్లవంగమః। తద్రూపం దర్శయామాస యద్వై సాగరలఙ్ఘనే
భీముడు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆ వానరుడు చిరునవ్వుతో, సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లినప్పుడు ధరించిన ఆ మహారూపాన్ని చూపించాడు.
భ్రాతుః ప్రియమభీప్సన్వై చకార సుమహద్వపుః। `తద్రూపం యత్పురా తస్య బభూవోదధిలఙ్ఘనే
తమ్ముడికి ఆనందం కలిగించాలనే కోరికతో, సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లినప్పుడు ఉన్న ఆ విస్తారమైన రూపాన్ని ధరించాడు.
దేహస్తస్య తతోఽతీవ వర్ధత్యాయామవిస్తరైః। సద్రుమం కదలీషణ్డం ఛాదయన్నమితద్యుతిః
ఆ తరువాత అతని శరీరం ఎంతో పొడవుగా, వెడల్పుగా పెరిగింది. ఆ ప్రకాశవంతమైన రూపం, అక్కడ ఉన్న అరటి చెట్లతో పాటు వాటి కాండాలను కూడా పూర్తిగా కప్పేసింది.
గిరిశ్చోచ్ఛ్రయమాక్రమ్య తస్థౌ తత్ర చ వానరః। సముచ్ఛ్రితమహాకాయో ద్వితీయ ఇవ పర్వతః
ఆ వానరుడు ఆ కొండపైకి ఎక్కి, అక్కడ నిలబడి, అతని గొప్ప శరీరం ఇంకొక కొండలా ఎత్తుగా కనిపించింది.