కించిచ్చాభుగ్నశీర్షేణ దీర్ఘరోమాఞ్చితేన చ। లాఙ్గూలేనోర్ధ్వగతినా ధ్వజేనేవ విరాజితమ్
తల కొంచెం వంచి, పొడవాటి రోమాలు నిక్కబొడుచుకుని, పైకి లేచిన తోకతో, పతాకంలా ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు.
హ్రస్వౌష్ఠం తామ్రజిహ్వాస్యం రక్తకర్ణం చలద్ధువమ్। అపశ్యద్వదనం తస్య రశ్మివన్తమివోడుపమ్
వాడి ముఖం చిన్న పెదవులు, తామ్రవర్ణపు నాలుక, ఎర్రని చెవులు, కంపించే గడ్డంతో, కాంతివంతమైన చంద్రుడిలా మెరిసింది.
వదనాభ్యన్తరగతైః శుక్లైర్దన్తైరలంకృతమ్। కేసరోత్కరసంమిశ్రమశోకానామివోత్కరమ్
వాడి నోటిలో తెల్లని పళ్లతో అలంకరించబడి, పసుపు రంగు కేశరాలతో కలిసిపోయి, అశోకపుష్పాల గుళికలాగా కనిపించింది.
హిరణ్మయీనాం మధ్యస్థం కదలీనాం మహాద్యుతిమ్। దీప్యమానేన వపుషా స్వర్చిష్మన్తమివానలమ్। నిరీక్షన్తమపత్రస్తం లోచనైర్మధుపిఙ్గలైః
బంగారు కదళికాయల మధ్యలో, అతని శరీరం అగ్నిలా తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, తేనె రంగు కళ్లతో నిర్భయంగా చూస్తూ కనిపించాడు.
తం వానరవరం ధీమానతికాయం మహాబలమ్। స్వర్గపన్థానమావృత్య హిమవన్తమివ స్తితమ్
ఆ తెలివైన, మహాబలశాలి, మహాకాయుడైన వానరశ్రేష్ఠుడు, స్వర్గానికి దారిని అడ్డగించి, హిమవంతుడిలా నిలబడి ఉన్నాడు.
దృష్ట్వా చైనం మహాబాహురేకం తస్మిన్మహావనే। అథోపసృత్యతరసా భీమో భీమపరాక్రమః
ఆ మహావనంలో వాడిని ఒంటరిగా చూసిన బలవంతుడైన భీముడు, భయంకరమైన పరాక్రమంతో, వేగంగా దగ్గరికి వెళ్లాడు.
సింహనాదం చకారోగ్రం వజ్రాశనిసమం బలీ। తేన శబ్దేన భీమస్య విత్రేసుర్మృగపక్షిణః
భీముడు గర్జనతో సింహంలా భయంకరంగా అరవడంతో, ఆ శబ్దం మెరుపు మంటలాంటిది. ఆ అరుపు విని అడవి జంతువులు, పక్షులు అన్నీ భయంతో పారిపోయాయి.
హనూమాంశ్చ మహాసత్వ ఈషదున్మీల్య లోచనే। దృష్ట్వా తమథ సావజ్ఞం లోచనైర్మధుపిఙ్గలైః
మహా బలశాలి హనుమంతుడు తన కళ్లను కొద్దిగా తెరిచి, భీముడిని తేనెరంగు కన్నులతో, తక్కువగా చూసే చూపుతో చూశాడు.
తతః పవనజః శ్రీమానన్తికస్థం మహౌజసమ్'। స్మితేన చైనమాసాద్యహనూమానిదమబ్రవీత్
వాయుపుత్రుడు, మహాశక్తిశాలి హనుమంతుడు, భీముని దగ్గరికి నవ్వుతూ వచ్చి ఇలా అన్నాడు.
కిమర్థం సరుజస్తేఽహం సుఖసుప్తః ప్రబోధితః। నను నామ త్వయా కార్యా దయా భూతేషు జానతా
"నీకు బాధలు ఉన్నట్టుంది, నన్ను నిద్రలోంచి లేపావు. నీవు సత్యాన్ని తెలిసినవాడివైతే, అన్నీ జీవుల పట్ల దయ చూపాలి కదా?"
వయం ధర్మం న జానీమస్తిర్యగ్యోనిముపాశ్రితాః। నరాస్తు బుద్ధిసంపన్నా దయాం కుర్వన్తి జన్తుషు
"మేము జంతువులుగా పుట్టినవాళ్లం, ధర్మం ఏమిటో తెలియదు. కానీ మనుషులు, బుద్ధి ఉన్నవారు, జీవులపై దయ చూపుతారు."
క్రూరేషు కర్మసు కథం దేహవాక్చిత్తదూషిషు। ధర్మఘాతిషు సజ్జన్తే బుద్దిమన్తో భవద్విధాః
"నీలాంటి తెలివైనవారు, శరీరం, మాట, మనసు చెడిపోయే క్రూరమైన పనులు చేసి, ధర్మాన్ని నాశనం చేయడమెలా సాధ్యం?"
న త్వం ధర్మం విజానాసి వృద్ధా నోపాసితాస్త్వయా। అల్పబుద్ధితయా బాల్యాదుత్సాదయసి యన్మృగాన్
"నీకు ధర్మం తెలియదు, పెద్దవాళ్లను సేవించలేదు. చిన్నపిల్లల మాదిరిగా, తెలివితక్కువగా, జంతువులను నాశనం చేస్తున్నావు."
బ్రూహి కస్త్వం కిమర్థం వా కిమిదం వనమాగతః। వర్జితం మానుషైర్భావైస్తథైవ పురుషైరపి
"నువ్వెవరు? ఏ పని కోసం ఈ అడవికి వచ్చావు? ఇక్కడికి మనుషుల మనసుకు, మనుషులకూ కూడా దూరంగా ఉంటుంది కదా?"
క్వ చ త్వయాఽద్యగన్తవ్యం ప్రబ్రూహి పురుషర్షభ। అతః పరమగమ్యోఽయం పర్వతః సుదురారుహః
"నువ్వు ఈరోజు ఎక్కడికి వెళ్లాలనుకుంటున్నావో చెప్పు, మహాపురుషా! దీని తర్వాత ఈ పర్వతం ఎవరూ చేరలేని, ఎక్కలేని స్థలం."
వినా సిద్ధగతిం వీర గతిరత్ర న విద్యతే। [దేవలోకస్య మార్గోఽయమగమ్యో మానుషైః సదా]
"వీరా, అసాధారణ శక్తి లేకుండా ఇక్కడ దారి లేదు. ఇది దేవతల లోకానికి దారి, మనుషులకు ఎప్పుడూ అందని మార్గం."
కారుణ్యాత్త్వామహం వీర వారయామి నిబోధ మే। నాతః పరం త్వయా శక్యం గన్తుమాశ్వసిహి ప్రభో
"నాకు నీపై కరుణతోనే నిన్ను ఆపుతున్నాను, విను. దీని తర్వాత నువ్వు వెళ్లలేవు. భయపడకూ, ప్రభూ."
స్వాగతం సర్వథైవేహ తవాద్య మనుజర్షభ। ఇమాన్యమృతకల్పాని మూలాని చ ఫలాని చ
"నరశ్రేష్ఠా! నిన్ను ఇక్కడికి సాదరంగా స్వాగతిస్తున్నాను. ఇవిగో, అమృతానికి సమానమైన మూలలు, పండ్లు నీకోసం ఉన్నాయి."
భక్షయిత్వా నివర్తస్వ మా వృథా ప్రాప్స్యసే వధమ్। గ్రాహ్యం యది వచో మహ్యం హితం మనుజపుఙ్గవ
"వీటిని తిని వెనక్కి వెళ్లిపో. వృథాగా మరణాన్ని కోరకు. నా మాటలు నీకు మేలైతే, నరపుంగవా, వాటిని స్వీకరించు."
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచస్తస్య వానరేన్ద్రస్య ధీమతః। భీమసేనస్తదా వీరః ప్రోవాచామితవిక్రమః
వానరుల రాజు, జ్ఞానవంతుడైన హనుమంతుని మాటలు విని, భీమసేనుడు, ఆ వీరుడు, అపారవిక్రమశాలి, ఇలా అన్నాడు.
కో భవాన్కింనిమిత్తం వా వానరం వపురాశ్రితః। బ్రాహ్మణానన్తరో వర్ణః క్షత్రియస్త్వాఽనుపృచ్ఛతి
"మీరు ఎవరు? ఏ కారణంతో వానర రూపం ధరించుకున్నారు? బ్రాహ్మణుల తర్వాతి వర్ణానికి చెందిన క్షత్రియుడైన నేను మిమ్మల్ని అడుగుతున్నాను."
కౌరవః సోమవంశీయః కున్త్యా గర్భేణ ధారితః। పాణ్డవో వాయుతనయో భీమసేన ఇతి శ్రుతః
"నేను కౌరవుడిని, చంద్రవంశానికి చెందినవాడిని, కుంతిదేవి గర్భంలో ధరించినవాడిని. నేను వాయుపుత్రుడిని, పాండవుడిని, భీమసేనుడిగా ప్రసిద్ధుడిని."
స వాక్యం భీమసేనస్య స్మితేన ప్రతిగృహ్య తత్। హనుమాన్వాయుతనయో వాయుపుత్రమభాషత
వాయుపుత్రుడైన హనుమంతుడు, భీమసేనుని మాటలను నవ్వుతో స్వీకరించి, వాయుపుత్రునితో ఇలా అన్నాడు.
వానరోఽహం న తే మార్గం ప్రదాస్యామి యథోప్సితమ్। సాధు గచ్ఛ నివర్తస్వ మా త్వం ప్రాప్స్యసి వైశసమ్
"నేను వానరుడిని. నీకు కావాల్సినట్టు దారి చూపలేను. మంచిదే, నువ్వు వెనక్కి వెళ్లిపో. లేకపోతే నీవు కష్టాన్ని పొందుతావు."
వైశసం వాఽస్తు యద్వాన్యన్న త్వాం రపృచ్చామి వానర। ప్రయచ్ఛ మార్గముత్తిష్ఠ మా మత్తః ప్రాప్స్యసే వ్యథామ్
నీవు నాకు హింస చేయాలన్నా, ఇంకేదైనా కావాలన్నా, నేను అడగను వానరా. నాకు దారి చూపు, లేవు, నీవు నన్ను ఇబ్బంది పెట్టకూడదు.
నాస్తి శక్తిర్మమోత్థాతుం జరయా క్లేశితో హ్యహమ్। యద్యవశ్యం ప్రయాతవ్యం లఙ్ఘయిత్వా ప్రయాహి మామ్
నాకు లేవడానికి శక్తి లేదు, వృద్ధాప్యంతో బలహీనుడిని. నీవు తప్పక వెళ్లాల్సి వస్తే, నన్ను దాటి వెళ్లిపో.
నిర్గుణః పరమాత్మా తు దేహం తే వ్యాప్య తిష్ఠతే। తమహం జ్ఞానవిజ్ఞేయం నావమన్యే న లఙ్ఘయే
నిర్గుణుడైన పరమాత్ముడు నీ శరీరమంతా వ్యాపించి ఉన్నాడు. ఆ పరమాత్ముని జ్ఞానంతో తెలుసుకోవాలి. నేను ఆయనను అవమానించను, దాటి వెళ్లను.
యద్యాగమైర్న విద్యాం చ తమహం భూతభావనమ్। క్రమేయం త్వాం గిరిం చైవ హనీమానివ సాగరమ్
యజ్ఞాల ద్వారా కానీ, విద్య ద్వారా కానీ, నిన్ను లేదా ఈ కొండను దాటి వెళ్లగలననుకుంటే, హనుమంతుడు సముద్రాన్ని దాటి వెళ్లినట్టు నేనూ వెళ్లేవాడిని.
క ఏష హనుమాన్నామ సాగరో యేన లఙ్ఘితః। పృచ్చామి త్వాం నరశ్రేష్ఠ కథ్యతాం యది శక్యతే
ఈ హనుమంతుడు ఎవరు? ఆయన సముద్రాన్ని ఎలా దాటారు? నరశ్రేష్ఠా! నీవు చెప్తే వినిపించు.
భ్రాతా మమ గుణశ్లాఘ్యో బుద్ధిసత్వబలాన్వితః। రామాయణేఽతివిఖ్యాతః శ్రీమాన్వానరపుఙ్గవః
అతడు నా సోదరుడు, గొప్ప గుణాలు ఉన్నవాడు, బుద్ధి, ధైర్యం, బలం కలవాడు. రామాయణంలో ప్రసిద్ధుడు, మహిమ కలిగిన వానరులలో శ్రేష్ఠుడు.