మాఽత్ర ప్రాప్స్యతి శాపం వా ధర్షణాం వేతి పాణ్డవః। కదలీషణ్డమధ్యస్థో హ్యేవం సంచిన్త్య వానరః
కదళికాయల తోట మధ్యలో నిలబడి, 'ఇక్కడ నాకు శాపమో, అవమానమో కలగకూడదు' అని పాండవుడు మనసులో ఆలోచించాడు.
ప్రాజృమ్భత మహాకాయో హనూమాన్నామ వానరః। కదలీషణ్డమధ్యస్థో నిద్రావశగతస్తదా
అప్పుడు కదళికాయల తోట మధ్యలో, గొప్ప శరీరంతో ఉన్న హనుమంతుడు నిద్రవశుడై పెద్దగా ఆవలించాడు.
తేన శబ్దేన మహతా వ్యబుధ్యత మహాకపిః'। జృమ్భమాణః సువిపులం శక్రధ్వజమివోచ్ఛ్రితమ్। ఆస్ఫోటయచ్చలాఙ్గూలమిన్ద్రాశనిసమస్వనమ్
ఆ గొప్ప శబ్దంతో మేల్కొన్న ఆ మహాకపి, ఇంద్రుని పతాకంలా తన విస్తారమైన శరీరాన్ని లాగి, తన ఊగిపోతున్న తోకను ఇంద్రుని మెరుపు మాదిరిగా గట్టిగా కొట్టాడు.
తస్య లాఙ్గూలనినదం పర్వతః సుగుహాముఖైః। ఉద్గారమివ గౌర్నర్దన్నుత్ససర్జ సమన్తతః
ఆ తోక గర్జనతో, ఆ పర్వతం లోపల గుహలతో కూడి, ఆవు అరుస్తున్నట్టు చుట్టూ ప్రతిధ్వని చేసింది.
లాఙ్గూలాస్ఫోటశబ్దాచ్చ చలితః స మహాగిరిః। విఘూర్ణమానశిఖరః సమన్తాత్పర్యశీర్యత
తోక కొట్టిన శబ్దానికి ఆ మహాగిరి కంపించిపోయింది; శిఖరాలు ఊగిపడి అన్ని వైపులా విరిగిపడ్డాయి.
స లాఙ్గూలరవస్తస్య మత్తవారణనిస్వనమ్। అన్తర్ధాయవిచిత్రేషు చచార గిరిసానుషు
ఆ తోక గర్జన, మత్తయిన ఏనుగు అరుపులా, ఆ అద్భుతమైన పర్వత శిఖరాల్లో వినిపించకుండా పోయింది.
స భీమసేనస్తచ్ఛ్రుత్వా సంప్రహృష్టతనూరుహః। శబ్దప్రభవమన్విచ్ఛంశ్చచార కదలీవనమ్
ఆ శబ్దం విని భీమసేనునికి ఆనందంతో రోమాలు నిక్కబొడుచుకున్నాయి. ఆ శబ్దం ఎక్కడనుంచి వచ్చిందో తెలుసుకోవాలని కదళికాయల తోటలో తిరిగాడు.
కదలీవనమధ్యస్థమథ పీనే శిలాతలే। దదర్శ సుమహాబాహుర్వానరాధిపతిం తదా
తర్వాత, కదళికాయల తోట మధ్యలో, వెడల్పైన రాయిమీద, బలమైన భుజాలున్న భీముడు వానరాధిపతిని చూశాడు.
విద్యుత్సంపాతదుష్ప్రేక్షం విద్యుత్సంపాతపిఙ్గలమ్। విద్యుత్సంపాతనినదం విద్యుత్సంపాతచఞ్చలమ్
వాడిని చూడటం చాలా కష్టమైనది; మెరుపులా పసుపు రంగులో, మేఘగర్జనలా అరుస్తూ, మెరుపులా చలించేవాడిగా కనిపించాడు.
బాహుస్వస్తికవిన్యస్తపీనవృత్తశిరోధరమ్। స్కన్ధభూయిష్ఠకాయత్వాత్తనుమధ్యకటీతటమ్
వాడి బలమైన, వృత్తమైన మెడపై చేతులు స్వస్తిక రూపంలో పెట్టి, భుజాలు విస్తారంగా, నడుము సన్నగా ఉన్న శరీరాన్ని కలిగి ఉన్నాడు.
కించిచ్చాభుగ్నశీర్షేణ దీర్ఘరోమాఞ్చితేన చ। లాఙ్గూలేనోర్ధ్వగతినా ధ్వజేనేవ విరాజితమ్
తల కొంచెం వంచి, పొడవాటి రోమాలు నిక్కబొడుచుకుని, పైకి లేచిన తోకతో, పతాకంలా ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు.
హ్రస్వౌష్ఠం తామ్రజిహ్వాస్యం రక్తకర్ణం చలద్ధువమ్। అపశ్యద్వదనం తస్య రశ్మివన్తమివోడుపమ్
వాడి ముఖం చిన్న పెదవులు, తామ్రవర్ణపు నాలుక, ఎర్రని చెవులు, కంపించే గడ్డంతో, కాంతివంతమైన చంద్రుడిలా మెరిసింది.
వదనాభ్యన్తరగతైః శుక్లైర్దన్తైరలంకృతమ్। కేసరోత్కరసంమిశ్రమశోకానామివోత్కరమ్
వాడి నోటిలో తెల్లని పళ్లతో అలంకరించబడి, పసుపు రంగు కేశరాలతో కలిసిపోయి, అశోకపుష్పాల గుళికలాగా కనిపించింది.
హిరణ్మయీనాం మధ్యస్థం కదలీనాం మహాద్యుతిమ్। దీప్యమానేన వపుషా స్వర్చిష్మన్తమివానలమ్। నిరీక్షన్తమపత్రస్తం లోచనైర్మధుపిఙ్గలైః
బంగారు కదళికాయల మధ్యలో, అతని శరీరం అగ్నిలా తేజస్సుతో మెరిసిపోతూ, తేనె రంగు కళ్లతో నిర్భయంగా చూస్తూ కనిపించాడు.
తం వానరవరం ధీమానతికాయం మహాబలమ్। స్వర్గపన్థానమావృత్య హిమవన్తమివ స్తితమ్
ఆ తెలివైన, మహాబలశాలి, మహాకాయుడైన వానరశ్రేష్ఠుడు, స్వర్గానికి దారిని అడ్డగించి, హిమవంతుడిలా నిలబడి ఉన్నాడు.
దృష్ట్వా చైనం మహాబాహురేకం తస్మిన్మహావనే। అథోపసృత్యతరసా భీమో భీమపరాక్రమః
ఆ మహావనంలో వాడిని ఒంటరిగా చూసిన బలవంతుడైన భీముడు, భయంకరమైన పరాక్రమంతో, వేగంగా దగ్గరికి వెళ్లాడు.
సింహనాదం చకారోగ్రం వజ్రాశనిసమం బలీ। తేన శబ్దేన భీమస్య విత్రేసుర్మృగపక్షిణః
భీముడు గర్జనతో సింహంలా భయంకరంగా అరవడంతో, ఆ శబ్దం మెరుపు మంటలాంటిది. ఆ అరుపు విని అడవి జంతువులు, పక్షులు అన్నీ భయంతో పారిపోయాయి.
హనూమాంశ్చ మహాసత్వ ఈషదున్మీల్య లోచనే। దృష్ట్వా తమథ సావజ్ఞం లోచనైర్మధుపిఙ్గలైః
మహా బలశాలి హనుమంతుడు తన కళ్లను కొద్దిగా తెరిచి, భీముడిని తేనెరంగు కన్నులతో, తక్కువగా చూసే చూపుతో చూశాడు.
తతః పవనజః శ్రీమానన్తికస్థం మహౌజసమ్'। స్మితేన చైనమాసాద్యహనూమానిదమబ్రవీత్
వాయుపుత్రుడు, మహాశక్తిశాలి హనుమంతుడు, భీముని దగ్గరికి నవ్వుతూ వచ్చి ఇలా అన్నాడు.
కిమర్థం సరుజస్తేఽహం సుఖసుప్తః ప్రబోధితః। నను నామ త్వయా కార్యా దయా భూతేషు జానతా
"నీకు బాధలు ఉన్నట్టుంది, నన్ను నిద్రలోంచి లేపావు. నీవు సత్యాన్ని తెలిసినవాడివైతే, అన్నీ జీవుల పట్ల దయ చూపాలి కదా?"
వయం ధర్మం న జానీమస్తిర్యగ్యోనిముపాశ్రితాః। నరాస్తు బుద్ధిసంపన్నా దయాం కుర్వన్తి జన్తుషు
"మేము జంతువులుగా పుట్టినవాళ్లం, ధర్మం ఏమిటో తెలియదు. కానీ మనుషులు, బుద్ధి ఉన్నవారు, జీవులపై దయ చూపుతారు."
క్రూరేషు కర్మసు కథం దేహవాక్చిత్తదూషిషు। ధర్మఘాతిషు సజ్జన్తే బుద్దిమన్తో భవద్విధాః
"నీలాంటి తెలివైనవారు, శరీరం, మాట, మనసు చెడిపోయే క్రూరమైన పనులు చేసి, ధర్మాన్ని నాశనం చేయడమెలా సాధ్యం?"
న త్వం ధర్మం విజానాసి వృద్ధా నోపాసితాస్త్వయా। అల్పబుద్ధితయా బాల్యాదుత్సాదయసి యన్మృగాన్
"నీకు ధర్మం తెలియదు, పెద్దవాళ్లను సేవించలేదు. చిన్నపిల్లల మాదిరిగా, తెలివితక్కువగా, జంతువులను నాశనం చేస్తున్నావు."
బ్రూహి కస్త్వం కిమర్థం వా కిమిదం వనమాగతః। వర్జితం మానుషైర్భావైస్తథైవ పురుషైరపి
"నువ్వెవరు? ఏ పని కోసం ఈ అడవికి వచ్చావు? ఇక్కడికి మనుషుల మనసుకు, మనుషులకూ కూడా దూరంగా ఉంటుంది కదా?"
క్వ చ త్వయాఽద్యగన్తవ్యం ప్రబ్రూహి పురుషర్షభ। అతః పరమగమ్యోఽయం పర్వతః సుదురారుహః
"నువ్వు ఈరోజు ఎక్కడికి వెళ్లాలనుకుంటున్నావో చెప్పు, మహాపురుషా! దీని తర్వాత ఈ పర్వతం ఎవరూ చేరలేని, ఎక్కలేని స్థలం."
వినా సిద్ధగతిం వీర గతిరత్ర న విద్యతే। [దేవలోకస్య మార్గోఽయమగమ్యో మానుషైః సదా]
"వీరా, అసాధారణ శక్తి లేకుండా ఇక్కడ దారి లేదు. ఇది దేవతల లోకానికి దారి, మనుషులకు ఎప్పుడూ అందని మార్గం."
కారుణ్యాత్త్వామహం వీర వారయామి నిబోధ మే। నాతః పరం త్వయా శక్యం గన్తుమాశ్వసిహి ప్రభో
"నాకు నీపై కరుణతోనే నిన్ను ఆపుతున్నాను, విను. దీని తర్వాత నువ్వు వెళ్లలేవు. భయపడకూ, ప్రభూ."
స్వాగతం సర్వథైవేహ తవాద్య మనుజర్షభ। ఇమాన్యమృతకల్పాని మూలాని చ ఫలాని చ
"నరశ్రేష్ఠా! నిన్ను ఇక్కడికి సాదరంగా స్వాగతిస్తున్నాను. ఇవిగో, అమృతానికి సమానమైన మూలలు, పండ్లు నీకోసం ఉన్నాయి."
భక్షయిత్వా నివర్తస్వ మా వృథా ప్రాప్స్యసే వధమ్। గ్రాహ్యం యది వచో మహ్యం హితం మనుజపుఙ్గవ
"వీటిని తిని వెనక్కి వెళ్లిపో. వృథాగా మరణాన్ని కోరకు. నా మాటలు నీకు మేలైతే, నరపుంగవా, వాటిని స్వీకరించు."
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచస్తస్య వానరేన్ద్రస్య ధీమతః। భీమసేనస్తదా వీరః ప్రోవాచామితవిక్రమః
వానరుల రాజు, జ్ఞానవంతుడైన హనుమంతుని మాటలు విని, భీమసేనుడు, ఆ వీరుడు, అపారవిక్రమశాలి, ఇలా అన్నాడు.