తం దృష్ట్వా జ్వలమానశ్రీర్భగవాన్హవ్యవాహనః। నష్టతేజాః సమభవత్తస్య తేజోభిభర్త్సితః
భగవంతుడైన అగ్నిదేవుడు అద్భుతమైన తేజంతో మెరిసిపోతుండగా, అతని తేజస్సు అంతా ఆ తేజానికి లోనై, మాయమైపోయింది.
తం దృష్ట్వా వరదం దేవం విష్ణుం దేవగణేశ్వరమ్। ప్రాఞ్జలిః ప్రణతో భూత్వా నమస్కృత్య చ వజ్రభృత్। ప్రాహ వాక్యం తతస్తత్త్వం యతస్తస్య భయం భవేత్
వజ్రాయుధుడైన ఇంద్రుడు వరాలిచ్చే దేవుడు, దేవతల అధిపతి అయిన విష్ణువును చూసి, చేతులు జోడించి, నమస్కరించి, తన భయానికి కారణాన్ని వివరించాడు.
జానామి తే భయం శక్ర దైత్యేన్ద్రాన్నరకాత్తతః। ఐన్ద్రం రప్రార్థయతే స్థానం తపఃసిద్ధేన కర్మణా
ఇంద్రా, నీవు నరకాసురుడి వల్ల భయపడుతున్నావని నాకు తెలుసు. అతను తపస్సు ఫలితంగా ఇంద్రపదవిని కోరుతున్నాడు.
సోహమేనం తవ ప్రీత్యా తపఃసిద్ధమపి ధ్రువమ్। వియునజ్మి దేహాద్దేవేనద్ర ముహూర్తం ప్రతిపాలయ
కాబట్టి, నీపై ప్రేమతో, తపస్సు ద్వారా సిద్ధి పొందిన అతనిని నేను అతని శరీరాన్ని విడదీస్తాను. ఇంద్రా, క్షణం ఆగు.
తస్య విష్ణుర్మహాతేజాః పాణినా చేతనాం హరత్। స పపాత తతో భూమౌ గిరిరాజ ఇవాహతః। తస్యైతదస్థిసంఘాతం మాయావినిహతస్య వై
మహాతేజస్సు గల విష్ణువు తన చేతితో అతని ప్రాణాన్ని తీసేశాడు. అతడు పర్వతాధిపతిలా నేలపై పడిపోయాడు. మాయావంతుడైన విష్ణువు సంహరించిన అతని ఎముకల గుట్ట ఇది.
ఇదం ద్వితీయమపరం విష్ణో కర్మ ప్రకాశతే
ఇది విష్ణువు చేసిన మరో మహత్తర కార్యం.
నష్టా వసుమతీ కృత్స్నా పాతాలే చైవ మజ్జితా। పునరుద్ధరితా తేన వారాహేణైకశృఙ్గిణా
పూర్తిగా భూమి పాతాళంలో మునిగిపోయింది. అప్పుడు ఒంటికొమ్ము కలిగిన వరాహరూపంలో విష్ణువు భూమిని మళ్లీ పైకి తీసుకొచ్చాడు.
మగవన్విస్తరేణేమాం కథాం కథయ తత్త్వతః
మఘవన్, ఈ కథను పూర్తిగా, నిజంగా వివరించు.
కథం తేన సురేశేన నష్టా వసుమతీ తదా। యోజనానాం శతం బ్రహ్మన్పునరుద్ధరితా తదా
బ్రహ్మన్, అప్పట్లో దేవతల అధిపతి భూమిని ఎలా తిరిగి పైకి తీసుకొచ్చాడు? వంద యోజనాల లోతు నుంచి ఎలా పైకి తీసుకొచ్చాడో చెప్పు.
కేన చైవ ప్రకారేణ జగతో ధరణీ ధ్రువా। శివా దేవీ మహాభాగా సర్వసస్యప్రరోహిణీ। కస్య చైవ ప్రభావాద్ధి యోజనానాం శతం గతా
ఈ జగత్తుకు ఆధారమైన, శుభదాయిని, మహాభాగ్యవంతురాలు, అన్నదానానికి మూలమైన భూమిదేవి వంద యోజనాల దూరం ఎలా వెళ్లింది? దానికి కారణమైన శక్తి ఎవరిది?
శ్రోతుం విస్తరశః సర్వం త్వం హి తస్య ప్రతిశ్రయః
ఈ విషయాన్ని పూర్తిగా వినేందుకు నీవే నాకు ఆశ్రయం, నీవు నాకు ఆశ్రయంగా ఉన్నావు.
యత్తేఽహం పరిపృష్టోఽస్మి కథామేతాం యుధిష్ఠిర। తత్సర్వమఖిలేనేహ శ్రూయతాం మమ భాషతః
యుదిష్ఠిరా, నీవు నన్ను ఈ కథ గురించి అడిగినందున, నేను చెప్పేది పూర్తిగా, పూర్తిగా విను.
పురా కృతయుగే తాత వర్తమానే భయంకరే। యమత్వం కారయామాస ఆదిదేవః పురాతనః
ఓ ప్రియమైనవాడా, క్రుతయుగంలో, భయంకరమైన కాలంలో, ఆ పురాతనుడైన ఆదిదేవుడు యమధర్మాన్ని ఏర్పరిచాడు.
యమత్వం కుర్వతస్తస్య దేవదేవస్య ధీమతః। న తత్ర మ్రియతే కశ్చిజ్జాయతే వా తథాఽచ్యుత
ఆ దేవదేవుడు, మహాజ్ఞాని యమధర్మాన్ని స్థాపిస్తున్నప్పుడు, అక్కడ ఎవ్వరూ మరణించలేదు, ఎవ్వరూ పుట్టలేదు కూడా, అచ్యుతా.
వర్ధన్తే పక్షిసఙ్ఘాశ్చ తథా పశుగవేడకమ్। గవాశ్వం చ మృగాశ్చైవ సర్వే తే పిశితాశనాః
పక్షుల గుంపులు, పశువులు, మేకలు, ఆవులు, గుర్రాలు, అడవి జంతువులు — ఇవన్నీ మాంసాహారులు — విస్తారంగా పెరిగిపోయాయి.
తథా పురుషశార్దూల మానుపాశ్చ పరంతప। సహస్రశో హ్యయుతశో వర్ధన్తే సలిలం యథా
మానవులు కూడా, ఓ పురుషశార్దూలా, శత్రువులను కాల్చేవాడా, వేల కొద్దీ, లక్షల కొద్దీ, నీటిలా పెరిగిపోయారు.
ఏతస్మిన్సంకులే తాత వర్తమానే భయంకరే। అతిభారాద్వసుమతీ యోజనానాం శతం గతా
ఆ కలకలమైన భయంకరమైన సమయంలో, ఓ ప్రియమైనవాడా, భూమి అధిక బరువుతో నిండిపోయి, వంద యోజనాలు లోతుగా మునిగిపోయింది.
సా వై వ్యథితసర్వాఙ్గీ భారేణాక్రాన్తచేతనా। నారాయణం వరం దేవం ప్రపన్నా శరణం గతా
ఆమె శరీరం అంతా బాధతో, మనస్సు బరువుతో నిండిపోయి, ఆ భూమి నారాయణుని ఆశ్రయంగా చేరింది.
భగవంస్త్వత్ప్రసాదాద్ధి తిష్ఠేయం సుచిరం త్విహ। భారేణాస్మి సమాక్రాన్తా న శక్నోస్మి స్మ వర్తితుమ్
"ప్రభూ, నీ కృప వల్ల నేను ఇక్కడ చాలా కాలం నిలబడగలను. ఈ బరువుతో నేను ఉండలేకపోతున్నాను."
మమేమం భగవన్భారం వ్యపనేతుం త్వమర్హసి। శరణాగతాఽస్మి తే దేవ ప్రసాదం కురు మే విభో
"ప్రభూ, నా ఈ భారాన్ని తొలగించగలవాడు నీవే. నేను నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాను. దయచేసి నన్ను కాపాడు."
తస్యాస్తద్వచనం శ్రుత్వా భగవానక్షరః ప్రభుః। ప్రోవాచ వచనం హృష్టః శ్రావ్యారసమీరితమ్
ఆమె మాటలు విన్న అనంతుడు, ఆనందంతో, మధురంగా, వినడానికి ఆనందంగా ఉండేలా పలికాడు.
న తే మహి భయం కార్యం భారార్తే వసుధారిణి। అయమేవం తథా కుర్మి యథా లధ్వీ భవిష్యసి
"ఓ భూమి, నీవు భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. నేను నీ భారాన్ని తగ్గించేలా చర్యలు తీసుకుంటాను."
స తాం విసర్జయిత్వా తు వసుధాం శైలకుణ్డలామ్। తతో వరాహః సంవృత్త ఏకశృఙ్గో మహాద్యుతిః
ఆ భూమిని, పర్వతాలతో అలంకరించబడినదాన్ని, విడిచిపెట్టి, ఆ దేవుడు ఒకే కొమ్ముతో, మహా తేజస్సుతో ఉన్న వరాహరూపాన్ని ధరించాడు.
రక్తాభ్యాం నయనాభ్యాం తు భయముత్పాదయన్నివ। ధూమం చ జ్వలయఁల్లక్ష్మ్యా తత్ర దేశే వ్యవర్ధత
రక్తవర్ణమైన కళ్లతో, భయాన్ని కలిగించేలా, పొగను, అగ్నిని ఉద్గరించుతూ, లక్ష్మీ అక్కడ పెరిగింది.
స గృహీత్వా వసుమతీం శృఙ్గేణైకేన భాస్వతా। యోజనానాం శతం వీర సముద్ధరతి సోఽక్షరః
ఆ అనంతుడు, తన ప్రకాశవంతమైన ఒక్క కొమ్ముతో భూమిని పట్టుకుని, వంద యోజనాలు పైకి లేపాడు, ఓ వీరా.
తస్యాం చోద్ధార్యమాణాయాం సంక్షోభః సమజాయత। దేవాః సంక్షుభితాః సర్వే ఋషయశ్చ తపోధనాః
ఆమె పైకి లేపబడుతున్నప్పుడు, పెద్ద కలకలం ఏర్పడింది. అందరు దేవతలు, తపస్సుతో ఉన్న ఋషులు, కలవరపడ్డారు.
హాహాభూతమభూత్సర్వం త్రిదివం వ్యోమ భూస్తథా। న పర్యవస్థితః కశ్చిద్దేవో వా మానుషోపి వా
ఆ సమయంలో, ఆకాశం, భూమి, స్వర్గం అంతా 'హాయ్ హాయ్' అనే అరుపులతో నిండిపోయింది. దేవతలు, మనుషులు ఎవరూ స్థిరంగా ఉండలేకపోయారు.
తతో బ్రహ్మాణమాసీనం జ్వలమానమివ శ్రియా। దేవాః సర్షిగణాశ్చైవ ఉపతస్థురనేకశః
ఆ తరువాత, తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, ఆసీనుడై ఉన్న బ్రహ్మను, దేవతలు, ఋషుల సమూహాలతో కలిసి, అనేకమంది చేరారు.
ఉపసర్ప్య చ దేవేశం బ్రహ్మాణం లోకసాక్షికమ్। భూత్వా ప్రాఞ్జలయః సర్వే వాక్యముచ్చారయంస్తదా
అందరూ దేవతలు, లోకాలకు సాక్షిగా ఉన్న బ్రహ్మను దగ్గరగా వచ్చి, చేతులు జోడించి ఇలా మాట్లాడారు.
లోకాః సంక్షుభితాః సర్వే వ్యాకులం చ చరాచరమ్। సముద్రాణాం చ సంక్షోభస్త్రిదశేశ ప్రకాశతే
ప్రభూ! అన్ని లోకాలు కలవరంగా ఉన్నాయి, చరాచరమంతా గందరగోళంగా ఉంది. సముద్రాలు కూడా అలజడిగా మారాయి, ఇది స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.