అయం దేవనివాసో వై గన్తవ్యో వో భవిష్యతి। ఋషీణాం చైవ దివ్యానాం నివాసః పుణ్యకర్మణాం
ఇది దేవతల నివాసస్థలం. పుణ్యమైన కార్యాలు చేసే దివ్య ఋషులు నివసించే ప్రదేశం కూడా ఇదే. ఇదే మీ గమ్యం.
ఏషా శివజలా పుణ్యా యాతి సౌమ్య మహానదీ। బదరీప్రభవా రాజన్దేవర్షిగణసేవితా
సౌమ్యా! ఈ పవిత్రమైన, శుభ్రమైన నీటితో కూడిన గొప్ప నది బదరీ ప్రాంతం నుంచి పుట్టి, దేవర్షులు తరచూ సందర్శించే నది.
ఏషా వైహాయసైర్నిత్యం వాలఖిల్యైర్మహాత్మభిః। అర్చితా చోపయాతా చ గన్ధర్వైశ్చ మహాత్మభిః
ఈ నదిని ఆకాశంలో సంచరించే వాలఖిల్య మహాత్ములు ఎప్పుడూ పూజిస్తారు. గొప్ప గంధర్వులు కూడా ఇక్కడికి వస్తూ నివేదిస్తారు.
అత్రసామ స్మ గాయన్తి సామగాః పుణ్యనిఃస్వనాః। మరీచిః పులహశ్చైవ భృగుశ్చైవాఙ్గిరాస్తథా
ఇక్కడ సామవేదాన్ని పాడే గాయకులు మధురమైన స్వరాలతో సామగానాన్ని ఆలపిస్తారు. మరీచి, పులహ, భృగు, అంగిరసులు కూడా ఇక్కడే ఉన్నారు.
అత్రాహ్నికం సురశ్రేష్ఠో జపతే సమరుద్గణః। సాధ్యాశ్చైవాశ్వినౌ చైవ పరిధావన్తి తం తదా
ఇక్కడ దేవతలలో శ్రేష్ఠుడు, మరుద్గణాలతో కలిసి, రోజూ జపం చేస్తాడు. సాధ్యులు, అశ్వినులు కూడా ఆ సమయంలో అక్కడ సంచరిస్తారు.
చన్ద్రమాః సహ సూర్యేణ జ్యోతీషి చ గ్రహైః సహ। అహోరాత్రవిభాగేన నదీమేనామనువ్రజన్
చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రాలు, గ్రహాలు — ఇవన్నీ రాత్రి, పగలు విభాగానికి అనుగుణంగా ఈ నదిని అనుసరిస్తూ సాగుతుంటాయి.
ఏతస్యాః సలిలం మూర్ధ్ని వృషాఙ్కః పర్యధారయత్। గఙ్గాద్వారే మహాభాగ యేన లోకస్థితిర్భవేత్
గంగ ద్వారంలో, వృషధ్వజుడు ఈ నదినీటిని తన తలపై పోసుకున్నాడు. దాంతో లోకానికి స్థిరత కలిగింది.
ఏతాం భగవతీం దేవీం భవన్తః సర్వ ఏవ హి। ప్రయతేనాత్మనా తాత ప్రతిగమ్యాభివాదత
ప్రియులారా! మీరు అందరూ పవిత్రమైన మనస్సుతో ఈ భగవతీ దేవిని చేరి, నమస్కరించాలి.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా లోమశస్య మహాత్మనః। ఆకాశగఙ్గాం ప్రయతాః పాణ్డవాస్తేఽభ్యవాదయన్
మహాత్ముడు లోమశుడు చెప్పిన మాటలు విని, పాండవులు పవిత్రంగా ఆకాశగంగకు నమస్కరించారు.
అభివాద్య చ తే సర్వే పాణ్డవా ధర్మచారిణః। పునః ప్రయాతాః సంహృష్టాః సర్వైర్ఋషిగణైః సహ
అందరూ ధర్మాన్ని అనుసరించే పాండవులు ఆమెకు నమస్కరించి, ఋషులతో కలిసి ఆనందంగా మళ్లీ ప్రయాణం కొనసాగించారు.
తతో దూరాత్ప్రకాశన్తం పాణ్డురం మేరుసంనిభమ్। దదృశుస్తే నరశ్రేష్ఠా వికీర్ణం సర్వతోదిశమ్
తర్వాత, ఆ ఉత్తమ పురుషులు దూరం నుంచి మెరిసిపోతున్న, మెరు పర్వతంలా తెల్లగా అన్ని దిశలకూ వ్యాపించిన దృశ్యాన్ని చూశారు.
తాన్ప్రష్టుకామాన్విజ్ఞాయ పాణ్డవాన్స తు లోమశః। ఉవాచ వాక్యం వాక్యజ్ఞః శృణుధ్వం పాణ్డునన్దనాః
పాండవులు అడగాలనుకుంటున్నారని గ్రహించిన లోమశుడు, మాటలో నిపుణుడై, 'పాండు కుమారులారా! వినండి,' అని పలికాడు.
ఏతద్వికీర్ణం సుశ్రీమత్కైలాసశిఖరోపమమ్। యత్పశ్యసి నరశ్రేష్ఠ పర్వతప్రతిమం స్థితమ్
నరులలో శ్రేష్ఠుడా, నీవు చూస్తున్న ఈ విస్తరించి, అద్భుతంగా మెరిసే, కైలాస శిఖరాన్ని పోలిన ఈ పర్వతాన్ని చూడు.
ఏతాన్యస్థీని దైత్యస్య నరకస్య మహాత్మనః। పర్వతప్రతిమం భాతి పర్వతప్రస్తరాశ్రితమ్
ఇవి మహాత్ముడైన నరకాసురుని ఎముకలు. ఇవి పర్వతాన్ని పోలి, పర్వతపు శిలలపై మెరిసిపోతున్నాయి.
పురాతనేన దేవేన విష్ణునా పరమాత్మనా। రదైత్యో వినిహతస్తేన సురరాజహితైషిణా
పురాతన కాలంలో దేవతల రాజు శ్రేయస్సు కోసం పరమాత్మ అయిన విష్ణువు ఆ దైత్యుడిని సంహరించాడు.
దశవర్షసహస్రాణి తపస్తప్యన్మహామనాః। ఐనద్రం ప్రార్థయతే స్థానం తపఃస్వాధ్యాయవిక్రమాత్
ఆ మహాశక్తివంతుడు పది వేల సంవత్సరాలు గొప్ప తపస్సు చేసి, తపస్సు, అధ్యయనం, పరాక్రమంతో ఇంద్రపదవిని కోరుకున్నాడు.
తపోబలేన మహతా బాహువేగబలేన చ। నిత్యమేవ దురాధర్షో ధర్షయన్స దితేః సుతః
తన తపస్సు శక్తితో, బాహుబలంతో, దితి కుమారుడు ఎప్పుడూ దుర్జేయుడై, అందరినీ సవాలు చేస్తూ ఉండేవాడు.
స తు తస్య బలం జ్ఞాత్వా ధర్మే చ చరితవ్రతమ్। భయాభిభూతః సంవిగ్నః శక్ర ఆసీత్తదాఽనఘ
అప్పుడు ఇంద్రుడు అతని బలాన్ని, ధర్మంలో స్థిరతను తెలుసుకుని భయంతో, ఆందోళనతో ఉండిపోయాడు, పాపరహితుడా.
తేన సంచిన్తితో దేవో మనసా విష్ణురవ్యయః। సర్వత్రగః ప్రభుః శ్రీమానాగతశ్చ స్థితో బభౌ
అప్పుడు అతను మనసులో విష్ణువును ధ్యానించి పిలిచాడు. సర్వవ్యాపకుడైన, మహిమగల విష్ణువు ప్రత్యక్షమై ప్రకాశించాడు.
ఋషయశ్చాపి తం సర్వే తుష్టువుశ్చ దివౌకసః
అందరు ఋషులు, దేవలోకవాసులు ఆయనను స్తుతించారు.
తం దృష్ట్వా జ్వలమానశ్రీర్భగవాన్హవ్యవాహనః। నష్టతేజాః సమభవత్తస్య తేజోభిభర్త్సితః
భగవంతుడైన అగ్నిదేవుడు అద్భుతమైన తేజంతో మెరిసిపోతుండగా, అతని తేజస్సు అంతా ఆ తేజానికి లోనై, మాయమైపోయింది.
తం దృష్ట్వా వరదం దేవం విష్ణుం దేవగణేశ్వరమ్। ప్రాఞ్జలిః ప్రణతో భూత్వా నమస్కృత్య చ వజ్రభృత్। ప్రాహ వాక్యం తతస్తత్త్వం యతస్తస్య భయం భవేత్
వజ్రాయుధుడైన ఇంద్రుడు వరాలిచ్చే దేవుడు, దేవతల అధిపతి అయిన విష్ణువును చూసి, చేతులు జోడించి, నమస్కరించి, తన భయానికి కారణాన్ని వివరించాడు.
జానామి తే భయం శక్ర దైత్యేన్ద్రాన్నరకాత్తతః। ఐన్ద్రం రప్రార్థయతే స్థానం తపఃసిద్ధేన కర్మణా
ఇంద్రా, నీవు నరకాసురుడి వల్ల భయపడుతున్నావని నాకు తెలుసు. అతను తపస్సు ఫలితంగా ఇంద్రపదవిని కోరుతున్నాడు.
సోహమేనం తవ ప్రీత్యా తపఃసిద్ధమపి ధ్రువమ్। వియునజ్మి దేహాద్దేవేనద్ర ముహూర్తం ప్రతిపాలయ
కాబట్టి, నీపై ప్రేమతో, తపస్సు ద్వారా సిద్ధి పొందిన అతనిని నేను అతని శరీరాన్ని విడదీస్తాను. ఇంద్రా, క్షణం ఆగు.
తస్య విష్ణుర్మహాతేజాః పాణినా చేతనాం హరత్। స పపాత తతో భూమౌ గిరిరాజ ఇవాహతః। తస్యైతదస్థిసంఘాతం మాయావినిహతస్య వై
మహాతేజస్సు గల విష్ణువు తన చేతితో అతని ప్రాణాన్ని తీసేశాడు. అతడు పర్వతాధిపతిలా నేలపై పడిపోయాడు. మాయావంతుడైన విష్ణువు సంహరించిన అతని ఎముకల గుట్ట ఇది.
ఇదం ద్వితీయమపరం విష్ణో కర్మ ప్రకాశతే
ఇది విష్ణువు చేసిన మరో మహత్తర కార్యం.
నష్టా వసుమతీ కృత్స్నా పాతాలే చైవ మజ్జితా। పునరుద్ధరితా తేన వారాహేణైకశృఙ్గిణా
పూర్తిగా భూమి పాతాళంలో మునిగిపోయింది. అప్పుడు ఒంటికొమ్ము కలిగిన వరాహరూపంలో విష్ణువు భూమిని మళ్లీ పైకి తీసుకొచ్చాడు.
మగవన్విస్తరేణేమాం కథాం కథయ తత్త్వతః
మఘవన్, ఈ కథను పూర్తిగా, నిజంగా వివరించు.
కథం తేన సురేశేన నష్టా వసుమతీ తదా। యోజనానాం శతం బ్రహ్మన్పునరుద్ధరితా తదా
బ్రహ్మన్, అప్పట్లో దేవతల అధిపతి భూమిని ఎలా తిరిగి పైకి తీసుకొచ్చాడు? వంద యోజనాల లోతు నుంచి ఎలా పైకి తీసుకొచ్చాడో చెప్పు.
కేన చైవ ప్రకారేణ జగతో ధరణీ ధ్రువా। శివా దేవీ మహాభాగా సర్వసస్యప్రరోహిణీ। కస్య చైవ ప్రభావాద్ధి యోజనానాం శతం గతా
ఈ జగత్తుకు ఆధారమైన, శుభదాయిని, మహాభాగ్యవంతురాలు, అన్నదానానికి మూలమైన భూమిదేవి వంద యోజనాల దూరం ఎలా వెళ్లింది? దానికి కారణమైన శక్తి ఎవరిది?