ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు బృహద్ద్యుమ్నో మహీపతిః। సత్రం తేనే మహాభాగో రైభ్యయాజ్యః ప్రతాపవాన్
అదే సమయంలో, మహా ప్రతాపశాలి అయిన బృహద్ద్యుమ్నుడు అనే రాజు, రైభ్యుడు యజ్ఞాచార్యుడిగా ఉన్న యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.
తేన రైభ్యస్య వై పుత్రావర్వావసుపరాసూ। వృతౌ సహాయౌ సత్రార్థం బృహద్ద్యుమ్నేన ధీమతా
ఆ యజ్ఞం కోసం రైభ్యుని కుమారులు అర్వావసు, పరావసు ఇద్దరూ బృహద్ద్యుమ్నునికి సహాయంగా ఉన్నారు.
తత్ర తౌ సమనుజ్ఞాతౌ పిత్రా కౌన్తేయ జగ్మతుః। ఆశ్రమే త్వభవద్రైభ్యో భార్యా చైవ పరావసోః
ఆ సమయంలో, తండ్రి అనుమతితో ఆ ఇద్దరు కుమారులు అక్కడికి వెళ్లారు, కౌంతేయా. రైభ్యుని భార్య, పరావసుని భార్య ఆశ్రమంలోనే ఉన్నారు.
అథావలోకకోఽగచ్ఛద్గృహానకః పరావసుః। కృష్ణాజినేన సంవీతం దదర్శ పితరం వనే
అప్పుడు పరావసు ఇంటికి వెళ్లాడు. అరణ్యంలో, నల్ల మృగచర్మంతో కప్పబడిన తన తండ్రిని చూశాడు.
జఘన్యరాత్రే నిద్రాన్ధః సావశేషే తమస్యాపి। చరన్తం గహనేఽరణ్యే మేనే స పితరం మృగమ్
అతి అంధకారమైన రాత్రిలో, నిద్రతో కన్నులు మూసుకుపోయి, ఇంకా మిగిలిన చీకటిలో, తన తండ్రిని అడవి లోతుల్లో తిరుగుతున్న మృగంగా భావించాడు.
మృగం తు మన్యమానేన పితా వై తేన హింసితః। అకామయానేన తదా శరీరత్రాణమిచ్ఛతా
మృగమని అనుకుని, పరావసు తన తండ్రిని అనుకోకుండా హింసించాడు; తన శరీరాన్ని రక్షించుకోవాలనే ఉద్దేశంతో అలా చేశాడు.
తస్య స ప్రేతకార్యాణి కృత్వా సర్వాణి భారత। పునరాగమ్య తత్సత్రమబ్రవీద్ధాతరం వచః
అతని అంత్యక్రియలు అన్నీ చేసి, పరావసు మళ్లీ యజ్ఞస్థలికి వచ్చి తన తండ్రితో మాట్లాడాడు, ఓ భారతా.
ఇదం కర్మ న శక్తస్త్వం వోఢుమేకః కథంచన। మయా చ హింసితస్తాతో మన్యమానేన వై మృగమ్
ఈ పని నువ్వు ఒంటరిగా చేయడం అసాధ్యం, తండ్రి. నేను మృగమని అనుకుని నిన్ను హింసించాను.
సోఽస్మదర్థే వ్రతం తాత చర త్వం బ్రహ్మఘాతినామ్। సమర్థో హ్యహమేకాకీ కర్మ కర్తుమిదం మునే
మన కోసం, తండ్రి, నీవు బ్రాహ్మణ హంతకులకు చేసే వ్రతాన్ని ఆచరించు. ఈ యజ్ఞాన్ని నేను ఒంటరిగా చేయగలను, ఓ మునివరా.
కరోతు వై భవాన్సత్రం బృహద్ద్యుమ్నస్య ధీమతః। బ్రహ్మహత్యాం చరిష్యేఽహం త్వదర్థం నియతేన్ద్రియః
బృహద్ద్యుమ్నుని యజ్ఞాన్ని నీవు నిర్వహించు. నీ కోసం నేను బ్రాహ్మణ హత్య పాపానికి ప్రతికారం చేసే తపస్సు ఆచరిస్తాను.
స తస్యబ్రహ్మహత్యాయాః పారం గత్వా యుధిష్ఠిర। అర్వావసుస్తదా సత్రమాజగామ పునర్మునిః
బ్రాహ్మణ హత్య పాపాన్ని దాటి, అర్వావసు మళ్లీ మునిగా యజ్ఞస్థలికి వచ్చాడు, ఓ యుధిష్ఠిరా.
తతః పరావసుర్దృష్ట్వా భ్రాతరం సముపస్థితమ్। బృహద్ద్యుమ్నమువాచేదం వచనం హర్షగద్గదమ్
తమ్ముడు వచ్చినదాన్ని చూసి, పరావసు ఆనందంతో ఉల్లాసంగా బృహద్ద్యుమ్నునికి ఇలా అన్నాడు.
ఏష తే బ్రహ్మహా యజ్ఞం మా ద్రష్టుం ప్రవిశేదితి। బ్రహ్మహా ప్రేక్షితేనాపి పీడయేత్త్వామసంశయమ్
ఇతడు బ్రాహ్మణ హంతకుడు; నీ యజ్ఞాన్ని చూడటానికి లోపలికి రాకూడదు. బ్రాహ్మణ హంతకుడి చూపు పడినా నీవు బాధపడతావు.
తచ్ఛ్రుత్వైవ తదా రాజా ప్రేష్యానాహ స విట్పతే। ప్రేష్యైరుత్సార్యమాణస్తు రాజన్నర్వావసుస్తదా। న మయా బ్రహ్మహత్యేయం కృతేత్యాహ పునఃపునః
ఇది విని, రాజు వెంటనే సేవకులకు ఆజ్ఞాపించాడు. అర్వావసును అక్కడి నుండి పంపించేటప్పుడు, అతడు పదే పదే 'నేను బ్రాహ్మణ హత్య చేయలేదు' అని చెప్పాడు.
ఉచ్యమానోఽసకృత్ప్రేష్యైర్బ్రహ్మహా ఇతి భారత। నైవస్మ ప్రతిజానామి బ్ర్హమహత్యాం స్వయంకృతామ్। మమ భ్రాత్రా కృతమిదం మయా స పరిమోక్షితః
భారతా, నేను బ్రాహ్మణ హంతకుడినని ఆ సేవకులు పదే పదే నన్ను పిలిచినా, నేను స్వయంగా బ్రాహ్మణ హత్య చేశానని ఒప్పుకోను. ఇది నా అన్నయ్య చేసిన పని, అతన్ని నేను ఇప్పుడు విమోచించాను.
స తథా ప్రవదన్క్రోధాత్తైశ్చ ప్రేష్యైః ప్రభాషితః। తూష్ణీం జగామ బ్రహ్మర్షిర్వనమేవ మహాతపాః
అలా కోపంతో ఆ సేవకులు మాట్లాడినప్పుడు, ఆ మహాతపస్వి బ్రహ్మర్షి మౌనంగా అరణ్యంలోకి వెళ్లిపోయాడు.
ఉగ్రం తపః సమాస్థాయ దివాకరమథాశ్రితః। రహస్యవేదం కృతవాన్సూర్యస్య ద్విజసత్తమః
తీవ్రమైన తపస్సు ఆచరించి, సూర్యుని ఆశ్రయించి, ఆ ఉత్తమ ద్విజుడు రహస్యమైన విద్యను సంపాదించాడు.
మూర్తిమాంస్తం దదర్శాథ స్వయమగ్రభుగవ్యయః
అప్పుడు, అక్షయుడైన, మొదట హవిస్సు స్వీకరించే దేవుడు స్వయంగా అతని ముందుకు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
ప్రీతాస్తస్యాభవన్దేవాః కర్మణాఽర్వావసోర్నృప। తం తే ప్రవరయామాసుర్నిరాసుశ్చ పరావసుమ్
రాజా, అతని కార్యానికి దేవతలు సంతోషించి, అతనికి వరాలు ఇచ్చి, పరావసును మళ్లీ బ్రతికించారు.
తతో దేవా వరం తస్మై దదురగ్నిపురోగమాః
ఆ తర్వాత అగ్ని ముందుండి దేవతలు అతనికి వరాన్ని ప్రసాదించారు.
స చాపి వరయామాస పితురుత్థానమాత్మనః। అనాగస్త్వం తతో భ్రాతుః పితుశ్చాస్మరణం వధే
అప్పుడు అతను తన తండ్రి, తనకు మళ్లీ ప్రాణం ఇవ్వాలని, తమ్ముడు, తండ్రి చేసిన హత్యలకు పాపం లేకుండా చేయాలని, ఆ హత్య జ్ఞాపకం పోయాలని కోరాడు.
భరద్వాజస్య చోత్థానం యవక్రీతస్య చోభయోః। ప్రతిష్ఠాం చాపి వేదస్య సౌరస్య ద్విజసత్తమః
అతను భరద్వాజుడు, యవక్రీతుడు ఇద్దరికీ మళ్లీ ప్రాణం ఇవ్వాలని, సౌర వేదాన్ని స్థాపించాలని కూడా కోరాడు.
ఏవమస్త్వితి తం దేవాః ప్రోచుశ్చాపి వరాన్దదుః। తతః ప్రాదుర్బభూవుస్తే సర్వ ఏవ యుధిష్ఠిర
దేవతలు 'అలా జరుగుగాక' అని చెప్పి, ఆ వరాలు ఇచ్చారు. వెంటనే వారందరూ అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యారు, యుధిష్ఠిరా.
అథాబ్రవీద్యవక్రీతో దేవానగ్నిపురోగమాన్। సమధీతం మయా బ్రహ్మ వ్రతాని చరితాని చ
అప్పుడు యవక్రీతుడు అగ్ని ముందుండి దేవతలను ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు: 'నేను వేదాన్ని అభ్యసించాను, వ్రతాలు ఆచరించాను.'
కథం చ రైభ్యః శక్తో మామదీయానం తపస్వినమ్। తథాయుక్తేన విధినా నిహన్తుమమరోత్తమాః
'ఓ అమరులలో శ్రేష్ఠులారా! రైభ్యుడు నన్ను, తపస్సు చేసే వాడిని, అశాస్త్రీయంగా ఎలా చంపగలిగాడు?'
మైవం కృథా యవక్రీత యథా వదసి వై మునే। ఋతే గురుమధీతా హి స్వయం వేదాస్త్వయా పురా
'యవక్రీతా! నువ్వు చెప్పినట్లు మాట్లాడవద్దు. గురువు లేకుండా నువ్వు వేదాలను అభ్యసించావు.'
అనన తు గురూనదుఃఖాత్తోషయిత్వాఽఽత్మక్రమణా। కాలేన మహతా క్లేశాద్బ్రహ్మాధిగతముత్తమమ్
'గురువులను సేవించకుండా, వారిని సంతుష్టిపర్చకుండా, నీ స్వంత శ్రమతో, చాలా కాలం కష్టపడి, నీవు ఆ పరమ జ్ఞానాన్ని పొందావు.'
యవక్రీతమథోక్త్వైవం దేవాః సాగ్నిపురోగమాః। సంజీవయిత్వా తాన్సర్వాన్పునర్జగ్ముస్త్రివిష్టపమ్
దేవతలు అగ్ని ముందుండి యవక్రీతునితో ఇలా చెప్పి, వారందరినీ మళ్లీ బ్రతికించి, స్వర్గానికి వెళ్లిపోయారు.
తతో వై స యవక్రీతో బ్రహ్మచర్యం చచార హ। అష్టాదశ చ వర్షాణి త్రింశతం చ యుధిష్ఠిర
తర్వాత యవక్రీతుడు పదహారు, ముప్పై ఏళ్ళు బ్రహ్మచర్యాన్ని ఆచరించాడు, యుధిష్ఠిరా.
ఆస్రమస్తస్య పుణ్యోఽయం సదాపుష్పఫలద్రుమః। అత్రోష్య రాజశార్దూల సర్వపాపైః ప్రభోక్ష్యసే
అతని ఆశ్రమం పవిత్రమైనది, ఎప్పుడూ పూలు, పండ్లు కలిగిన చెట్లు ఉండేవి. రాజులలో సింహమా! ఇక్కడ నీవు ఉండి, అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతావు.