యవక్రీతం స హత్వా తు రాక్షసో రైభ్యమాగమత్। అనుజ్ఞాతస్తు రైభ్యేణ తయా నార్యా సహావసత్
యవక్రీతుని చంపిన తర్వాత ఆ రాక్షసుడు రైభ్యుని దగ్గరకు వెళ్లాడు. రైభ్యుడు అనుమతించడంతో, ఆ రాక్షసుడు ఆ మహిళతో కలిసి అక్కడే ఉండిపోయాడు.
భరద్వాజస్తు కౌన్తేయ కృత్వా స్వాధ్యాయమాహ్నికమ్। సమిత్కలాపమాదాయ ప్రవివేశ స్వమాశ్రమమ్
కౌంతేయా, భరద్వాజుడు తన నిత్యపూజలు, స్వాధ్యాయాలు ముగించుకుని, సమిత్తుల కట్టె తీసుకుని తన ఆశ్రమంలోకి ప్రవేశించాడు.
తం స్మ దృష్ట్వా పురా సర్వే ప్రత్యుత్తిష్ఠిన్తి పావకాః। న త్వేనముపతిష్ఠన్తి హతపుత్రం తదాఽగ్నయః
అంతకు ముందు కాలంలో, భరద్వాజుడిని చూసిన వెంటనే అగ్నులు అందరూ లేచి అతన్ని ఆహ్వానించేవారు. కానీ ఇప్పుడు, కుమారుడు చనిపోయిన తరువాత, ఆ అగ్నులు అతన్ని పలకరించలేదు.
వైకృతంత్వగ్నిహోత్రే స లక్షయిత్వా మహాతపాః। తమన్ధం శూద్రమాసీనం గృహపాలమథాబ్రవీత్
అగ్నిహోత్రంలో ఏదో లోపం కనిపించడంతో, మహాతపస్వి భరద్వాజుడు, ఇంటి వద్ద కూర్చున్న అంధుడైన శూద్రుడిని గమనించి, అతనితో మాట్లాడాడు.
కింను మే నాగ్నయః శూద్ర ప్రతినన్దన్తి దర్శనమ్। త్వం చాపి న యథాపూర్వం కచ్చిత్క్షేమమిహాశ్రమే
"శూద్రా, నా దర్శనానికి అగ్నులు ఎందుకు స్వాగతం పలకడం లేదు? నీవు కూడా మునుపటిలా లేవు. ఆశ్రమంలో అన్నీ క్షేమంగా ఉన్నాయా?" అని అడిగాడు.
కచ్చిన్న రైభ్యం పుత్రో మే గతవానల్పచేతనః। ఏతదాచక్ష్వ మే శీఘ్రం న హి శుద్ధ్యతి మే మనః
"నా కొడుకు, మూర్ఖుడు అయిన వాడు, రైభ్యుని దగ్గరకు వెళ్ళాడా? ఇది నాకు త్వరగా చెప్పు. నా మనస్సు ప్రశాంతంగా లేదు."
రైభ్యం యాతో నూనమయం పుత్రస్తే మన్దచేతనః। తథాహి నిహతః శేతే రాక్షసేన మహాత్మనా
"నిశ్చయంగా నీ కొడుకు, జ్ఞానం లేని వాడు, రైభ్యుని దగ్గరకు వెళ్ళాడు. ఇప్పుడు అతను మహాబలశాలి అయిన రాక్షసుని చేతిలో చనిపోయాడు."
ప్రకాల్యమానస్తేనాయం శూలహస్తేన రక్షసా। అగ్న్యగారం ప్రతిద్వారి మయా దోర్భ్యాం నివారితః
"ఆ రాక్షసుడు కటారి చేత పట్టుకుని అతన్ని లాక్కెళ్తున్నప్పుడు, నేను నా చేతులతో అగ్నిగృహ ద్వారంలో అతన్ని అడ్డుకున్నాను."
తతః స విహతాశోఽత్రజలకామోశుచిర్ధ్రువమ్। నిహతః సోఽతివేగేన శూలహస్తేన రక్షసా
"అప్పుడతడు ఆశ కోల్పోయి, నీళ్ళు కావాలని తపిస్తూ, అపవిత్రంగా ఉండగా, ఆ కటారి పట్టిన రాక్షసుడు అతన్ని బలంగా హత్య చేశాడు."
భరద్వాజస్తు తచ్ఛ్రుత్వా శూద్రస్య విప్రియం మహత్। గతాసుం పుత్రమాదాయ విలలాప సుదుఃఖితః
ఆ శూద్రుడు చెప్పిన దుఃఖకరమైన మాటలు విని, భరద్వాజుడు తీవ్రంగా బాధపడి, ప్రాణం లేని తన కుమారుడిని ఎత్తుకుని విలపించాడు.
రబ్రాహ్మణానాం కిలార్థాయ నను త్వం తప్తవాంస్తపః। ద్విజానామనధీతా వై వేదాః సంప్రతిభాన్త్వితి
"బ్రాహ్మణుల కోసం నీవు తపస్సు చేసావు కదా? ఇప్పుడు చదవని ద్విజులకు కూడా వేదాలు ప్రకాశిస్తున్నట్టు కనిపిస్తున్నాయి."
తథా కల్యాణశీలస్త్వం బ్రాహ్మణేషుమహాత్మసు। అనాగాః సర్వభూతేషు కర్కశత్వముపేయివాన్
"నీవు మహాత్ములైన బ్రాహ్మణులలో మంచి స్వభావం కలవాడివి, అన్ని జీవుల పట్ల నిష్పాపుడివి, అయినా హఠాత్తుగా కఠినత్వాన్ని స్వీకరించావు."
ప్రతిషిద్ధో మయా తాత రైభ్యావసథదర్శనాత్। గతవానేవ తం క్షుద్రం కాలాన్తకయమోపమమ్
"తండ్రిగా నేను నిన్ను రైభ్యుని ఇంటికి పోవద్దని నిషేధించాను. అయినా నీవు ఆ దుష్టుని దగ్గరకు, మరణాన్ని కోరుకున్నట్టు వెళ్ళిపోయావు."
యః స జానన్మహాతేజా వృద్ధస్యైకం మమాత్మజమ్। గతవానేవ కోపస్య వశం పరమదుర్మతిః
"ఆ వృద్ధుడు, మహాతేజస్సుతో కూడిన వాడు, నా ఏకైక కుమారుడిని తెలిసినప్పటికీ, కోపానికి లోనై, అత్యంత దుర్మార్గుడై, అక్కడికి వెళ్ళాడు."
పుత్రశోకమనుప్రాప్త ఏష రైభ్యస్య కర్మణా। త్యక్ష్యామి త్వామృతేపుత్ర ప్రాణానిష్టతమాన్భువి
"రైభ్యుని చర్య వల్ల నేను కుమారుని శోకంతో బాధపడుతున్నాను. నా ప్రాణాలను, ఈ భూమిపై నాకు అత్యంత ప్రియమైన వాటిని, కుమారుడిని కోల్పోయినవాడిగా విడిచిపెడతాను."
యథాఽహం పుత్రశోకేన దేహం త్యక్ష్యామి కిల్విషీ। తథా జ్యేష్ఠః సుతో రైభ్యం హింస్యాచ్ఛీఘ్రమనాగసమ్
"నేను కుమారుని శోకంతో పాపిగా నా శరీరాన్ని విడిచిపెడతాను. అలాగే రైభ్యుని పెద్ద కుమారుడు కూడా, నిర్దోషుడైనా, త్వరగా అతనికి హాని కలిగించాలి."
సుఖినో వై నరా యేషాం జాయా పుత్రో న విద్యతే। యే పుత్రశోకమప్రాప్య విచరన్తి యథాసుఖమ్
ఎవరికి భార్యా లేకుండా, కుమారుడు లేకుండా ఉంటారో వారు నిజంగా సుఖంగా ఉంటారు. వారు కుమారుని వేదన లేకుండా, ఇష్టానుసారం సంచరిస్తారు.
యే తు పుత్రకృతాచ్ఛోకాద్భృశం వ్యాకులచేతసః। శపన్తీష్టాన్సఖీనార్తాస్తేభ్యః పాపతరో ను కః
కానీ కుమారుని వల్ల కలిగిన దుఃఖంతో హృదయం బాగా కలవరపడినవారు, బాధతో తమ మిత్రులను శపించే వారు — వారికంటే పాపులు మరెవరు ఉంటారు?
పరాసుశ్చ సుతో దృష్టః శప్తశ్చైష్టః సఖా మయా। ఈదృశీమాపదం కోత్ర ద్వితీయోఽనువిష్యతి
నేను నా కుమారుణ్ని పరాయివారి ఇంట్లో చూశాను, నా మిత్రుణ్ని శపించాను; ఇలాంటి దురదృష్టాన్ని మరొకరు ఎవరైనా అనుభవించగలరా?
విలప్యైవం బహువిధం భరద్వాజోఽదహత్సుతమ్। సుసమిద్ధం తతః పశ్చాత్ప్రవివేశ హుతాశనమ్
ఇలా అనేక విధాలుగా విలపిస్తూ, భరద్వాజుడు తన కుమారుణ్ని దహించాడు. ఆ తరువాత అగ్ని బాగా మండినప్పుడు, తానే ఆ హోమాగ్నిలో ప్రవేశించాడు.
ఏతస్మిన్నేవ కాలే తు బృహద్ద్యుమ్నో మహీపతిః। సత్రం తేనే మహాభాగో రైభ్యయాజ్యః ప్రతాపవాన్
అదే సమయంలో, మహా ప్రతాపశాలి అయిన బృహద్ద్యుమ్నుడు అనే రాజు, రైభ్యుడు యజ్ఞాచార్యుడిగా ఉన్న యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.
తేన రైభ్యస్య వై పుత్రావర్వావసుపరాసూ। వృతౌ సహాయౌ సత్రార్థం బృహద్ద్యుమ్నేన ధీమతా
ఆ యజ్ఞం కోసం రైభ్యుని కుమారులు అర్వావసు, పరావసు ఇద్దరూ బృహద్ద్యుమ్నునికి సహాయంగా ఉన్నారు.
తత్ర తౌ సమనుజ్ఞాతౌ పిత్రా కౌన్తేయ జగ్మతుః। ఆశ్రమే త్వభవద్రైభ్యో భార్యా చైవ పరావసోః
ఆ సమయంలో, తండ్రి అనుమతితో ఆ ఇద్దరు కుమారులు అక్కడికి వెళ్లారు, కౌంతేయా. రైభ్యుని భార్య, పరావసుని భార్య ఆశ్రమంలోనే ఉన్నారు.
అథావలోకకోఽగచ్ఛద్గృహానకః పరావసుః। కృష్ణాజినేన సంవీతం దదర్శ పితరం వనే
అప్పుడు పరావసు ఇంటికి వెళ్లాడు. అరణ్యంలో, నల్ల మృగచర్మంతో కప్పబడిన తన తండ్రిని చూశాడు.
జఘన్యరాత్రే నిద్రాన్ధః సావశేషే తమస్యాపి। చరన్తం గహనేఽరణ్యే మేనే స పితరం మృగమ్
అతి అంధకారమైన రాత్రిలో, నిద్రతో కన్నులు మూసుకుపోయి, ఇంకా మిగిలిన చీకటిలో, తన తండ్రిని అడవి లోతుల్లో తిరుగుతున్న మృగంగా భావించాడు.
మృగం తు మన్యమానేన పితా వై తేన హింసితః। అకామయానేన తదా శరీరత్రాణమిచ్ఛతా
మృగమని అనుకుని, పరావసు తన తండ్రిని అనుకోకుండా హింసించాడు; తన శరీరాన్ని రక్షించుకోవాలనే ఉద్దేశంతో అలా చేశాడు.
తస్య స ప్రేతకార్యాణి కృత్వా సర్వాణి భారత। పునరాగమ్య తత్సత్రమబ్రవీద్ధాతరం వచః
అతని అంత్యక్రియలు అన్నీ చేసి, పరావసు మళ్లీ యజ్ఞస్థలికి వచ్చి తన తండ్రితో మాట్లాడాడు, ఓ భారతా.
ఇదం కర్మ న శక్తస్త్వం వోఢుమేకః కథంచన। మయా చ హింసితస్తాతో మన్యమానేన వై మృగమ్
ఈ పని నువ్వు ఒంటరిగా చేయడం అసాధ్యం, తండ్రి. నేను మృగమని అనుకుని నిన్ను హింసించాను.
సోఽస్మదర్థే వ్రతం తాత చర త్వం బ్రహ్మఘాతినామ్। సమర్థో హ్యహమేకాకీ కర్మ కర్తుమిదం మునే
మన కోసం, తండ్రి, నీవు బ్రాహ్మణ హంతకులకు చేసే వ్రతాన్ని ఆచరించు. ఈ యజ్ఞాన్ని నేను ఒంటరిగా చేయగలను, ఓ మునివరా.
కరోతు వై భవాన్సత్రం బృహద్ద్యుమ్నస్య ధీమతః। బ్రహ్మహత్యాం చరిష్యేఽహం త్వదర్థం నియతేన్ద్రియః
బృహద్ద్యుమ్నుని యజ్ఞాన్ని నీవు నిర్వహించు. నీ కోసం నేను బ్రాహ్మణ హత్య పాపానికి ప్రతికారం చేసే తపస్సు ఆచరిస్తాను.