తస్యాపచక్రే మేధావీ తం శశాప స వీర్యవాన్। భవ భస్మేతి చోక్తః స న భస్మ సమపద్యత
మేధావి అనే కుమారుడు అతనిని అవమానించాడు. ఆ శక్తివంతుడైన ఋషి అతనిని, 'బూడిదవు!' అని శాపమిచ్చాడు. అయినా అతను బూడిద కాలేదు.
ధనుషాక్షస్తు తం దృష్ట్వా మేధావినమనామయమ్। `మునిస్తత్కారణం జ్ఞాత్వా స్వయం మహిషరూపధృత్। శృఙ్గేణాద్రీనచలయత్తతోఽయంభస్మసాదభూత్
ధనుషాక్షుడు మేధావిని ఏమాత్రం హానికరం కాకపోవడాన్ని చూసి, కారణాన్ని గ్రహించాడు. వెంటనే మహిషి రూపం ధరించి, కొమ్ముతో పర్వతాలను కంపించాడు. అప్పుడు మేధావి బూడిదగా మారిపోయాడు.
నిమిత్తమస్య మహర్షిర్భేదయామాస పర్వతాన్। స నిమిత్తే వినష్టే తు మమార సహసా శిశుః
ఆ మహర్షి ఆ కారణాన్ని తొలగించేందుకు పర్వతాలను పగలగొట్టాడు. ఆ కారణం పోయిన వెంటనే ఆ బాలుడు అకస్మాత్తుగా మరణించాడు.
తం మృతం పుత్రమాదాయ విలలాప తతః పితా
తన కుమారుడు మృతుడైపోయినప్పుడు, తండ్రి అతన్ని ఎత్తుకుని విలపించాడు.
లాలప్యమానం తం దృష్ట్వా మునయః పరమార్తవత్। ఊచుర్వేదవిదః సర్వై గాథాం యాం తాం నిబోధ మే
అతను అంతగా బాధతో ఏడుస్తున్నప్పుడు, దయతో నిండిన మునులు, వేదాలు తెలిసినవారు, ఈ గాథలను పలికారు. వాటిని నన్ను విను.
న దిష్టమర్థమత్యేతుమీశోఽమర్త్యః కథంచన। మహర్షిర్భేదయామాస ధనుషాక్షో మహీధరాన్
ఎవరూ విధిని దాటి పోవలేరు; అమరుడైనా కాదు. ధనుషాక్షుడు ఆ పర్వతాలను పగలగొట్టాడు.
ఏవం లబ్ధ్వా వరాన్బాలా దర్పపూర్ణాస్తపస్వినః। క్షిప్రమేవ వినశ్యన్తి యథా న స్యాత్తథా భవాన్
ఇలా పిల్లలు వరాలు పొంది గర్వంతో నిండినప్పుడు, తపస్సు చేసే వారు త్వరగా నాశనం అవుతారు. నీవు అలాంటి వారిలా కాకుండా ఉండాలి.
ఏష రైభ్యో మహావీర్యః పుత్రౌ చాస్య తథావిధౌ। తం యథా పుత్ర నాభ్యేషి తథా కుర్యాస్త్వతన్ద్రితః
ఈ రైభ్యుడు గొప్ప బలవంతుడు; అతని కుమారులు కూడా అలాగే ఉన్నారు. కుమారా, నీవు అతనికి వ్యతిరేకంగా ఉండకూడదు; జాగ్రత్తగా ఉండాలి.
స హి క్రుద్ధః సమర్థస్త్వాం పుత్ర పీడయితుం రుషా। రైభ్యశ్చాపి తపస్వీ చ కోపనశ్చ మహానృషిః
ఎందుకంటే, అతను కోపగించుకుంటే, కుమారా, నిన్ను హానిచేయగలడు. రైభ్యుడు తపస్సు చేసే వాడు, కోపిష్టుడు, గొప్ప ఋషి.
ఏవ కరిష్యే మా తాపం తాత కార్షీః కథంచన। యథా హి మే భవాన్మాన్యస్తథా రైభ్యః పితా మమ
అలా చేస్తాను. తండ్రి, నీవు ఎలాంటి బాధపడకూడదు. నీవు నాకు ఎంత గౌరవించబడతావో, రైభ్యుడు కూడా నాకు అంతే గౌరవించదగినవాడు.
ఉక్త్వా స పితరం శ్లక్ష్ణ యవక్రీరకుతోభయః। విప్రకుర్వన్నృషీనన్యానతుష్యత్పరయా ముదా
తన తండ్రితో మృదువుగా మాట్లాడిన యవక్రీ, ఏమాత్రం భయం లేకుండా, ఇతర ఋషులను విఘ్నపరిచేందుకు ఆనందంతో ముందుకు వెళ్లాడు.
చఙ్క్రమ్యమాణః స తదా యవక్రీరకుతోభయః। జగామ మాధవే మాసి రైభ్యాశ్రమపదం ప్రతి
ఆ సమయంలో యవక్రీ, అక్కడక్కడా తిరుగుతూ, వసంతకాలంలో రైభ్యుని ఆశ్రమం వైపు ప్రయాణమయ్యాడు.
స దదర్శాశ్రమే రమ్యే పుష్పతద్రుమభూషితే। విచరన్తీం స్నుషాం తస్య కిన్నరీమివ భారత
ఆ అందమైన, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన ఆశ్రమంలో, రైభ్యుని కోడలిని, ఆకాశకన్యను పోలినవారిలా సంచరిస్తూ యవక్రీ చూశాడు.
యవక్రీస్తామువాచేదముపతిష్ఠస్వ మామిని। నిర్లజ్జో లజ్జయా యుక్తాం కామేన హృతచేతనః
యవక్రీ, తన మనస్సు కోరికతో తడిసి, సిగ్గు లేకుండా, సిగ్గుతో ఉన్న ఆమెను ఇలా అడిగాడు: 'ఓ సుందరివి, నా దగ్గరకు రా.'
సా తస్య శీలమాజ్ఞాయ తస్మాచ్ఛాపాచ్చ బిభ్యతీ। తేజస్వితాం చ రైభ్యస్ తథేత్యుక్త్వా జగామ హ
ఆమె, అతని స్వభావాన్ని గ్రహించి, అతని శాపాన్ని భయపడి, అలాగే రైభ్యుని తేజస్సును గుర్తు చేసుకుని, 'అలాగే' అని చెప్పి అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయింది.
తత ఏకాన్తమానీయ లజ్జయామాస భారత। ఆజగామ తదా రైభ్యః స్వమాశ్రమమరిందమ
తరువాత, ఆమెను ఒంటరిగా తీసుకెళ్లి, ఆమెను సిగ్గుతో నిండిపోయేలా చేసింది. అదే సమయంలో, రైభ్యుడు తన ఆశ్రమానికి తిరిగి వచ్చాడు.
రుదతీం చ స్నుషాం దృష్ట్వా భార్యామార్తా పరావసోః। సాన్త్వయఞ్శ్లక్ష్ణయా వాచా పర్యపృచ్ఛద్యుధిష్ఠిర
రైభ్యుడు, పరావసువు భార్య అయిన తన కోడలిని బాధతో ఏడుస్తూ చూసి, మృదువుగా ఓదార్చి, ఆమెను అడిగాడు.
సా తస్మై సర్వమాచష్ట యవక్రీభాషితం శుభా। ప్రత్యుక్తం చ యవక్రీతం ప్రేక్షాపూర్వం తథాఽఽత్మనా
ఆమె, యవక్రీ ఏమి చెప్పాడో, తాను యవక్రీకి ఏమి సమాధానం చెప్పిందో, జరిగినదంతా రైభ్యునికి వివరంగా చెప్పింది.
శృణ్వానస్యైవ రైభ్యస్య యవక్రేస్తద్విచేష్టనమ్। దహన్నివ తదా చేతః క్రోధః సమభవన్మహాన్
ఆమె మాటలు విని, యవక్రీ చేసిన పనిని తెలుసుకుని, రైభ్యుని హృదయం అగ్నిలో కాలుతున్నట్లుగా మండిపోయింది; అతనిలో గొప్ప కోపం ఉప్పొంగింది.
స తదా మన్యునాఽఽవిష్టస్తపస్వీ కోపనో భృశమ్। అవలుప్య జటామేకాం జుహావాగ్నౌ సుసంస్కృతే
ఆ సమయంలో, ఆ తపస్వి రైభ్యుడు, కోపంతో ఉప్పొంగి, తన జటలో ఒకదాన్ని పీకి, బాగా సిద్ధం చేసిన అగ్నిలో వేసాడు.
తతః సమభవన్నారీ తస్యా రూపేణ సంమితా। అవలుప్యాపరాం చాపి జుహావాగ్నౌ జటాం పునః
దానివల్ల, ఆ కోడలిని పోలిన ఒక స్త్రీ అవతరించింది. తరువాత మరో జటను పీకి, మళ్లీ అగ్నిలో వేసాడు.
తతః సమభవద్రక్షో దీప్తాస్యం ఘోరదర్శనమ్। అబ్రూతాం తౌ తదా రైభ్యం కిం కార్యం కరవామహే
దానివల్ల, అగ్ని వంటి నోరు, భయంకరమైన రూపంతో ఒక రాక్షసుడు పుట్టాడు. ఆ ఇద్దరూ రైభ్యుని వద్దకు వచ్చి, 'మేమేమి చేయాలి?' అని అడిగారు.
తావబ్రవీదృషిః క్రుద్ధో యవక్రీర్వధ్యతామితి। జగ్మతృస్తౌ తథేత్యుక్త్వా యవక్రీతజిఘాంసయా
ఆ సమయంలో, కోపంతో ఉన్న ఋషి, 'యవక్రీని సంహరించండి' అని చెప్పాడు. వారు 'అలాగే' అని చెప్పి, యవక్రీని చంపేందుకు బయలుదేరారు.
తతస్తం సముపాస్థాయ కృత్యా సృష్టా మహాత్మనా। కమణ్డలుం జహారాస్య మోహయిత్వా తు భారత
తర్వాత, ఆ మహాత్ముడిచేత సృష్టించబడిన ఆ శక్తి, యవక్రీను మాయచేసి, అతని కమండలాన్ని తీసేసింది.
ఉచ్ఛిష్టం తు యవక్రీతమపకృష్టకమణ్డలుమ్। తత ఉద్యతశూలః స రాక్షసః సముపాద్రవత్
కమండలం లేకుండా, అపవిత్రుడైన యవక్రీను, చేతిలో శూలంతో ఉన్న రాక్షసుడు వెంటాడాడు.
తమాద్రవన్తం సంప్రేక్ష్య శూలహస్తం జిఘాంసయా। యవక్రీః సహసోత్థాయ ప్రాద్రవద్యత్రవై సరః
శూలాన్ని ఎత్తుకుని, చంపాలని ఉద్దేశంతో తనవైపు పరుగెత్తుతున్న రాక్షసుడిని చూసి, యవక్రీ ఒక్కసారిగా లేచి, ఒక సరస్సు వైపు పరుగెత్తాడు.
జలహీనం సరో దృష్ట్వా యవక్రీస్త్వరితః పునః। జగామ సరితః సర్వాస్తాశ్చాప్యాసన్విశోషితాః
ఆ సరస్సు నీరు లేకుండా ఉన్నదని చూసి, యవక్రీ త్వరగా అన్ని నదులవైపు వెళ్లాడు. కానీ అవన్నీ కూడా ఎండిపోయి ఉన్నాయి.
స కాల్యమానో ఘోరేణ శూలహస్తేన రక్షసా। అగ్నిహోత్రే పితుర్భీతః సహసా ప్రవివేశ హ
శూలంతో ఉన్న ఆ భయంకరమైన రాక్షసుడు వెంటాడుతుండగా, భయంతో యవక్రీ ఒక్కసారిగా తన తండ్రి అగ్నిహోత్రంలోకి ప్రవేశించాడు.
స వై ప్రవిశమానస్తు శుద్రేణాన్ధేన రక్షిణా। నిగృహీతో బలాద్ద్వారి సోఽవాతిష్ఠత పార్థివ
అప్పుడు యవక్రీతుడు లోపలికి వెళ్లబోతుండగా, ఓ రాజా, ఒక అంధుడైన శూద్ర రక్షకుడు అతన్ని బలవంతంగా ద్వారంలో అడ్డగించాడు.
నిగృహీతం తు శూద్రేణ యవక్రీతం స రాక్షసః। తాడయామాస శూలేన స భిన్నహృదయోఽపతత్
ఆ శూద్రుడు యవక్రీతుని పట్టుకున్నట్టు చూసిన రాక్షసుడు, కటారితో అతన్ని గాయపరిచాడు. హృదయం చీలిపోయి, యవక్రీతుడు అక్కడే పడిపోయాడు.