కాలేన మహతా వేదాః శక్యా గురుముఖాద్విభో। ప్రాప్తుం తస్మాదయం యత్నః పరమో మే సమాస్థితః
'వేదాలు గురువు ద్వారా, చాలా కాలం తర్వాత మాత్రమే పొందగలుగుతారు, ఓ మహాబలుడా. అందుకే నేను ఈ గొప్ప ప్రయత్నం చేస్తున్నాను.'
అమార్గ ఏష విప్రర్షే యేన త్వం యాతుమిచ్ఛసి। కిం విఘాతేన తే విప్ర గచ్ఛాధీహి గురోర్ముఖాత్
'ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, నీవు వెళ్ళాలనుకుంటున్న ఈ మార్గం సరైనది కాదు. ఎందుకు వృథాగా ఇబ్బంది పడుతున్నావు? గురువు దగ్గర చదువు.'
ఏవముక్త్వా గతః శక్రో యవక్రీరపి భారత। భూయ ఏవాకరోద్యత్నం తపస్యమితవిక్రమః
ఇలా చెప్పి శక్రుడు వెళ్లిపోయాడు. కానీ యవక్రీతుడు తన సంకల్పంలో నిలబడిపోయి, మరల తపస్సులో మునిగిపోయాడు.
ఘోరేణ తపసా రాజంస్తప్యమానో మహత్తపః। సంతాపయామాస భృశం దేవేన్ద్రమితి నః శ్రుతమ్
ఘోరమైన తపస్సు చేస్తూ, ఆ మహాతపస్వి ఇంద్రుణ్ణి కూడా చాలా బాధపెట్టాడు, ఓ రాజా — మనం వినినట్లు.
తం తథా తప్యమానం తు తపస్తీవ్రం మహామునిమ్। ఉపేత్య బలభిద్దేవో వారయామాస వై పునః
ఆ మహర్షి తీవ్రమైన తపస్సులో లీనమై ఉన్నప్పుడు, బలాన్ని ఛేదించే దేవుడు మళ్లీ వచ్చి అతన్ని ఆపేందుకు ప్రయత్నించాడు.
అశక్యోఽర్థః సమారబ్ధో నైతద్బుద్ధికృతం తవ। ప్రతిభాస్యన్తి వై వేదాస్తవ చైవ పితుశ్చ తే
నీవు సాధ్యం కాని పనిని ప్రారంభించావు; ఇది నీ సరిగ్గా ఆలోచించి చేసిన పని కాదు. వేదాలు నీకూ, నీ తండ్రికీ తప్పక ప్రత్యక్షమవుతాయి.
న చైతదేవం క్రియతే దేవరాజసమీప్సితమ్। మహతా నియమేనాహం తప్స్యే ఘోరతరం తపః
దేవేంద్రుడు కోరినది ఇలా జరగకపోతే, నేను ఇంకా కఠినమైన నియమంతో మరింత ఘోరమైన తపస్సు చేస్తాను.
సమిద్ధేఽగ్నావుపకృత్యాఙ్గమఙ్గం హోష్యామి వా మఘవంస్తన్నిబోధ। యద్యేతదేవం న కరోషి కామం మమేప్సితం దేవరాజేహ సర్వమ్
మగవంతుడా! అగ్ని మండుతున్నప్పుడు నేను నా అవయవాలను ఒక్కొక్కటిగా హోమం చేస్తాను — ఇది తెలుసుకో. దేవేంద్రుడా! నీవు నా కోరికను ఇక్కడ నెరవేర్చకపోతే, నేను ఇదే చేస్తాను.
నిశ్చయం తమభిజ్ఞాయ మునేస్తస్య మహాత్మనః। ప్రతివారణహేత్వర్థం బుద్ధ్యా సంచిన్త్య బుద్ధిమాన్
ఆ మహాత్ముడైన మునికి ఉన్న దృఢనిశ్చయాన్ని గ్రహించిన ఆ జ్ఞానవంతుడు, అతన్ని ఎలా ఆపాలా అని తనలో ఆలోచించాడు.
తత ఇన్ద్రోఽకరోద్రూపం బ్రాహ్మణస్య తపస్వినః। అనేకశతవర్షస్య దుర్బలస్య సయక్ష్మణః
అప్పుడే ఇంద్రుడు వందల సంవత్సరాలు గడిచిన వృద్ధుడు, బలహీనుడు, వ్యాధిగ్రస్తుడైన బ్రాహ్మణ తపస్వి రూపాన్ని ధరించాడు.
యవక్రీతస్య యత్తీర్థముచితం శైచకర్మణి। భాగీరథ్యాం తత్ర సేతుం వాలుకాభిశ్చకార సః
యవక్రీతుని స్నానానికి అనుకూలమైన తీర్థంలో, భాగీరథి నదిపై ఇంద్రుడు ఇసుకతో ఒక వంతెన నిర్మించటం ప్రారంభించాడు.
యదాఽస్య వదతో వాక్యం న స చక్రే ద్విజోత్తమః। వాలుకాభిస్తతః శక్రో గఙ్గాం సమభిపూరయన్
అతనితో ఎంత చెప్పినా, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు స్పందించలేదు. అప్పుడు ఇంద్రుడు గంగా నదిని ఇసుకతో నింపడం మొదలుపెట్టాడు.
వాలుకాముష్టిమనిశం భాగీరథ్యాం వ్యసర్జయత్। స్నాతుమభ్యాగతం శక్రో యవక్రీతమదర్శయత్
ఆ రాత్రి అంతా ఇంద్రుడు ఇసుక ముట్టలు భాగీరథి నదిలో వేసాడు. యవక్రీతుడు స్నానం చేయడానికి వచ్చినప్పుడు, ఇంద్రుడు తనను చూపించాడు.
తం దదర్శ యవక్రీతో యత్నవన్తం నిబన్ధనే। ప్రహసంశ్చాబ్రవీద్వాక్యమిదం స మునిపుఙ్గవః
యవక్రీతుడు అతడిని ఆ అడ్డంకిని నిర్మించడంలో శ్రమపడుతూ చూసి, నవ్వుతూ ఆ మహర్షి ఇలా అన్నాడు.
కిమిదం వర్తతే బ్రహ్మన్కించ తే హ చికీర్షితమ్। అతీవ హి మహాన్యత్నః క్రియతేఽయం నిరర్థకః
బ్రాహ్మణా! ఇది ఏమిటి? నీవు ఏం చేయాలని చూస్తున్నావు? నీవు ఎంత శ్రమిస్తున్నా, ఇది పూర్తిగా వృథా ప్రయత్నమే.
బన్ధిష్యే సేతునా గఙ్గాం సుఖః పన్థా భవిష్యతి। క్లిశ్యతే హి జనస్తాత తరమాణః పునఃపునః
నేను గంగా నదిని వంతెనతో అడ్డగిస్తాను, అప్పుడు దారి సులభంగా ఉంటుంది. ఎందుకంటే, తండ్రి, ప్రజలు మళ్లీ మళ్లీ ఈ నదిని దాటి చాలా ఇబ్బంది పడుతున్నారు.
నాయం శక్యస్త్వయా బద్ధుం మహానోఘస్తపోధన। అశక్యాద్వినివర్తస్వ శక్యమర్థం సమారభ
తపస్సు ఉన్నవాడా! ఈ గొప్ప ప్రవాహాన్ని నువ్వు అడ్డగట్టలేవు. సాధ్యం కానిది వదిలిపెట్టి, సాధ్యమైన పనిని చేయు.
యథైవ భవతా చేద తపో వేదార్థముద్యతమ్। అశక్యం తద్వదస్మాభిరయం భారః సమాహితః
నీవు వేదాల కోసం తపస్సు చేస్తున్నది ఎలా సాధ్యం కానిదో, నేను చేపట్టిన ఈ పని కూడా అలాగే సాధ్యం కాదు.
యథా తవ నిరర్థోఽయమారమ్భస్త్రిదశేశ్వర। తథా యది మమాపీదం మన్యసే పాకశాసన
దేవతల అధిపతీ! నీ ప్రయత్నం ఎలా ఫలితం లేనిదో, నా పని కూడా అలాగే అని నువ్వు భావిస్తే, పాకశాసనుడా, అదే సరే.
క్రియతాం యద్భవేచ్ఛక్యం త్వయా సురగణేశ్వర। వరాంశ్చ మే ప్రయచ్ఛాన్యాసన్యైర్విద్వాన్భవితాస్మ్యహమ్
దేవతల అధిపతీ! నీవు చేయగలిగినదాన్ని చేయు. నాకు ఇతర వరాలు దయచేయు, అప్పుడు నేనూ పండితుడవుతాను.
తస్మై ప్రాదాద్వరానిన్ద్ర ఉక్తవాన్యాన్మహాతపాః। ప్రతిభాస్యన్తి తే వేదాః పిత్రా సహ యథేప్సితాః
అప్పుడు మహాతపస్వి ఇంద్రుడు అతనికి వరాలు ఇచ్చి ఇలా అన్నాడు: 'నీకు, నీ తండ్రికి కావలసినట్లు వేదాలు ప్రత్యక్షమవుతాయి.'
యచ్చాన్యత్కాఙ్క్షసే కామం యవక్రీర్గమ్యతామితి। స లబ్ధకామ పితరం సమేత్యాథేదమబ్రవీత్
యవక్రీతా! నీవు ఇంకేమైనా కోరుకుంటే, అది కూడా నెరవేరుగాక. కోరిక నెరవేర్చుకున్న యవక్రీతుడు తండ్రిని కలిసిపోయి ఇలా అన్నాడు.
ప్రతిభాస్యన్తి వై వేదా మమ తాతస్య చోభయోః। అపి చాన్యాన్భవిష్యావో వరా లబ్ధాస్తథా మయా
వేదాలు నాకు, నా తండ్రికి కూడా ప్రత్యక్షమవుతాయి. ఇంకా, నేను మరికొన్ని వరాలు కూడా పొందాను.
దర్పస్తే భవితా తాత వరాఁల్లబ్ధ్వా యథేప్సితాన్। స దర్పపర్ణః కృపణః క్షిప్రమేవ వినఙ్క్ష్యసి
తండ్రి, నీవు కోరుకున్న వరాలు లభించినప్పుడు నీకు గర్వం వస్తుంది. ఆ గర్వంతో, నీవు త్వరలోనే దురదృష్టవశాత్తు నాశనం అవుతావు.
అత్రాప్యుదాహరన్తీమా గాథా దేవైరుదాహృతాః। మునిరాసీత్పురా పుత్ర బాలధిర్నామ విశ్రుతః
ఇక్కడ దేవతలు పలికిన ఈ గాథలను కూడా ఉదాహరిస్తారు. ఓ కుమారా, ఒకప్పుడు బాలధీ అనే ప్రసిద్ధ ముని ఉండేవాడు.
స పుత్రశోకాదుద్విగ్రస్తపస్తేపే సుదుష్కరమ్। భవేన్మమ సుతోఽమర్త్య ఇతితం లబ్ధవాంశ్చ సః
తన కుమారుని మృతిచేత బాధపడి, అతను కఠినమైన తపస్సు చేశాడు. 'నా కుమారుడు అమరుడవాలని' కోరుకొని ఆ వరాన్ని పొందాడు.
తస్య ప్రసాదో వై దేవైః కృతో న త్వమరైః సమః। నామర్త్యో విద్యతే మర్త్యో నిమిత్తాయుర్భవిష్యతి
దేవతలు అతనికి అనుగ్రహం చేశారు గానీ, అమరులతో సమానంగా చేయలేదు. మానవుడు ఎప్పటికీ అమరుడవ్వడు; ఎందుకంటే అతని ఆయుష్షు విధి ప్రకారం నిర్ణయించబడుతుంది.
యథేమే పర్వతాః శశ్వత్తిష్ఠన్తి సురసత్తమాః। తావజ్జీవేన్మమ్ సుతో నిర్వాణముత మే మతః
ఈ పర్వతాలు ఎంతకాలం నిలుస్తాయో, ఓ ఉత్తమ దేవతలారా, అంతకాలం నా కుమారుడు బ్రతుకుతాడు. విమోచనం గురించి నా నమ్మకం ఇదే.
తస్య పుత్రస్తదా జత్రే మేధావీ క్రోధనస్తదా। స తు లబ్ధవరో దర్పాదృషీంశ్చైవావమన్యత
ఆ సమయంలో అతని కుమారుడు తెలివిగలవాడు, కోపిష్టుడూ అయ్యాడు. వరం లభించిన గర్వంతో, అతను ఋషులను తక్కువగా చూసాడు.
వికుర్వాణో మునీనాం చ వ్యచరత్స మహీమిమామ్। ఆససాద మహావీర్యం ధనుషాక్షం మనీషిణమ్
మహర్షులను అవమానిస్తూ, అతను ఈ భూమిని తిరిగాడు. అప్పుడు అతను మహావీరుడైన ధనుషాక్షుడిని కలిసాడు.