తతస్తే పూజితా విప్రా వరుణేన మహాత్మనా। ఉదతిష్ఠంస్తతః సర్వే జనకస్య సమీపతః
తర్వాత, మహాత్ముడైన వరుణుడు గౌరవించిన బ్రాహ్మణులు అందరూ, జనకుని సమీపానికి వచ్చారు.
ఇత్యర్థమిచ్ఛన్తి సుతాఞ్జనా జననకర్మణా। యదహం నాశకం కర్తుం తత్పుత్రః కృతవాన్మమ
ఇలా, తల్లిదండ్రుల కర్తవ్యాలు నెరవేర్చేందుకు ప్రజలు పిల్లలను కోరుకుంటారు. నేను చేయలేని పనిని నా కుమారుడు చేశాడు.
ఉతాబలస్య క్లవానుత బాలస్య పణ్డితః। ఉత వాఽవిదుషో విద్వాన్పుత్రో జనక జాయతే
ఒకసారి ధైర్యవంతుడికి భయపడే కుమారుడు పుడుతాడు, మరొకసారి చిన్నవాడికి తెలివైన కుమారుడు పుడుతాడు, లేదా అజ్ఞానికి పండితుడు కుమారుడిగా జన్మిస్తాడు, జనకా.
శితేన తే పరశునా స్వయమేవాన్తకో నృప। శిరాంస్యపాహరన్నాజౌ రిపూణాం భద్రమస్తు తే
రాజా, నీ పదునైన గొడ్డలితో నువ్వే యుద్ధంలో నీ శత్రువుల తలలు నరికావు. నీకు శుభం కలగాలి.
మహదైక్థ్యం గీయతే సామ చాగ్ర్యం సమ్యక్సోమః పీయతే చాత్ర సత్రే। శుచీన్భాగాన్ప్రతిజగృహుశ్చ హృష్టాః సాక్షాద్దేవా జనకస్యేహ రాజ్ఞః
ఇక్కడ గొప్ప ఐక్యతను వర్ణిస్తున్నారు, ఉత్తమమైన సామవేద గీతాలు పాడుతున్నారు. ఈ యాగంలో సోమరసం సరిగ్గా పుచ్చుకుంటున్నారు. జనక మహారాజు చేత స్వయంగా దేవతలు పవిత్రమైన భాగాలు ఆనందంగా స్వీకరించారు.
సముత్థితేష్వథ సర్వేషు రాజన్ విప్రేషు తేష్వధికం సుప్రభేషు। అనుజ్ఞాతో జనకేనాథ రాజ్ఞా వివేశ తోయం సాగరస్యోత వన్దీ
రాజా, అందరు బ్రాహ్మణులు లేచి, ప్రకాశవంతంగా, జనకుని అనుమతితో, ఆ వందినుడు సముద్రపు నీటిలో ప్రవేశించాడు.
అష్టావక్రః పితరం పూజయిత్వా సంపూజితో బ్రాహ్మణైస్తైర్యథావత్। ప్రత్యాజగామాశ్రమమేవ చాగ్ర్యం జిత్వా వన్దిం సహితో మాతులేన
అష్టావక్రుడు తన తండ్రిని గౌరవించి, బ్రాహ్మణులచే సత్కరించబడి, వందినిని జయించి, మామతో కలిసి అగ్రాశ్రమానికి తిరిగి వెళ్లాడు.
తతోఽష్టావక్రం మాతురథాన్తికే పితా నదీం సమఙ్గాం శీఘ్రమిమాం విశస్వ। ప్రోవాచ చైనం స తథా వివేశ సమైరఙ్గైశ్చాపి బభూవ పుణ్యా
తర్వాత అష్టావక్రుని తండ్రి, తల్లి దగ్గర, 'ఈ సమంగ నదిలో త్వరగా ప్రవేశించు' అని చెప్పాడు. అష్టావక్రుడు లోపలికి వెళ్లి, అతని అవయవాలు సంపూర్ణంగా, శుభంగా మారాయి.
నదీ సమఙ్గా చ బభూవ పుణ్యా యస్యాం స్నాతో ముచ్యతే కిల్బిషాద్ధి। త్వమప్యేనాం స్నానపానావగాహైః సభ్రాతృకః సహభార్యో విశశ్వ
సమంగ నది పవిత్రంగా మారింది; ఇందులో స్నానం చేసినవాడు పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు. నువ్వు కూడా నీ అన్నదమ్ములు, భార్యతో కలిసి ఇందులో స్నానం చేయి, నీరు త్రాగి పవిత్రుడవు.
అత్ర కౌన్తేయ సహితో భ్రాతృభిస్త్వం సుఖోషితః సహ విప్రైః ప్రతీతః। పుణ్యాన్యన్యాని శుచికర్మైకభక్తి- ర్మయా సార్ధం చరితాస్యాజమీఢ
కుంతీ కుమారా, ఇక్కడ నువ్వు నీ అన్నదమ్ములతో, బ్రాహ్మణులతో కలిసి సంతోషంగా నివసించావు. నా తోడుగా ఇక్కడ మరెన్నో పవిత్రమైన, శుద్ధమైన, భక్తితో కూడిన కార్యాలు జరిగాయి, అజమీఢా.
ఏషా మధువిలా నామ సమఙ్గా సంప్రకాశతే। ఏతత్కర్దమిలం నామ భరతస్యాభిషేచనమ్
ఈ నది మధువిలా అని పిలవబడుతుంది, సమంగ నది ప్రకాశిస్తోంది. ఇది కర్దమిలం, భరతుని అభిషేక స్థలం.
అలక్ష్మ్యా కిల సంయుక్తో వృత్రం హత్వా శచీపతిః। ఆప్లుతః సర్వపాపేభ్యః సమఙ్గాయాం వ్యముచ్యత
ఇంద్రుడు దురదృష్టంతో బాధపడుతూ, వృత్రాసురుడిని సంహరించి, సమంగ నదిలో స్నానం చేసి అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొందాడు.
ఏతద్వినశనం కుక్షౌ మైనాకస్య నరర్షభ। అదితిర్యత్రపుత్రార్థం తదన్నమపచత్పురా
నరశ్రేష్ఠా, ఇదే మైనాకుని గర్భంలో వినాశన స్థలం. ఇక్కడే ఆదితి తన కుమారుని కోసం అన్నం వండింది.
ఏనం పర్వతరాజానమారుహ్య భరతర్షభాః। అయశస్యామసంశబ్ద్యామలక్ష్మీం వ్యపనోత్స్యథ
భరత వంశజా, ఈ పర్వతరాజును ఎక్కితే, అపకీర్తి, దురదృష్టం వంటివి నశించిపోతాయి.
ఏతే కనఖలా రాజన్నృషీణాం దయితా నగాః। ఏషా ప్రకాశతే గఙ్గా యుధిష్ఠిర యశస్వినీ
రాజా, ఇవే కనఖల పర్వతాలు, ఋషులు ఎంతో ఇష్టపడే కొండలు. యుదిష్ఠిరా, ఇక్కడే ప్రసిద్ధిగాంచిన గంగా నది ప్రకాశిస్తోంది.
సనత్కుమారో భగవానత్ర సిద్ధిమగాత్పురా। ఆజమీఢావగాహ్యైనాం సర్వపాపైః ప్రమోక్ష్యసే
ఇక్కడే భగవాన్ సనత్కుమారుడు ఒకప్పుడు సిద్ధిని పొందాడు. అజమీఢా, నువ్వు ఈ నదిలో స్నానం చేస్తే అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతావు.
అపాం హ్రదం చ పుణ్యాఖ్యం భృగుతున్దం చ పర్వతమ్। తూష్ణీం గఙ్గాం చ కౌన్తేయ సానుజః సముపస్పృశ
ఓ కుంతీ కుమారా, నీవు అన్నదమ్ములతో కలిసి, పవిత్రమైన ఆ సరస్సును, భృగుతుండ అనే పర్వతాన్ని, గంగా నదిని మౌనంగా చేరి, నీటిని తాకావు.
ఆశ్రమః స్థూలశిరసో రమణీయః ప్రకాశతే। అత్ర మానం చ కౌన్తేయ క్రోధం చైవ వివర్జయ
ఇక్కడ స్థూలశిరసు మహర్షి ఆశ్రమం అందంగా మెరిసిపోతోంది. ఓ కుంతీ కుమారా, ఇక్కడ అహంకారం, కోపం వదిలేయి.
ఏష రైభ్యాశ్రమః శ్రీమాన్పాణ్డవేయ ప్రకాశతే। భారద్వాజో యత్రకవిర్యవక్రీతో వ్యనశ్యత
ఇక్కడ రైభ్య మహర్షి ఆశ్రమం ఎంతో వైభవంగా కనిపిస్తోంది, ఓ పాండవా. యవక్రీతుడు మోసం చేసి, అక్కడే భారద్వాజ మహర్షి ప్రాణాలు కోల్పోయాడు.
కథం యుక్తోఽభవదృషిర్భరద్వాజః ప్రతాపవాన్। కిమర్థం చ యవక్రీతః పుత్రోఽనశ్యత వై మునేః
భారద్వాజ మహర్షి ఎలా ఇంత బాధపడిపోయాడు? యవక్రీతుడు, ఆ మహర్షి కుమారుడు, ఎందుకు నశించాడు, మహర్షీ?
ఏతత్సర్వం యథావృత్తం శ్రోతుమిచ్ఛామి తత్త్వతః। కర్మభిర్దేవకల్పానాం కీర్త్యమానైర్భృశం రమే
ఈ సంగతులన్నీ నిజంగా ఎలా జరిగాయో నేను వినాలని కోరుకుంటున్నాను. దేవతలతో సమానమైన వారి కథలు వినడంలో నాకు ఎంతో ఆనందం కలుగుతుంది.
భరద్వాజశ్చ రైభ్యశ్చ సఖాయౌ సంబభూవతుః। తావూషతురిహాత్యన్తం ప్రీయమాణౌ వనాన్తరే
భారద్వాజుడు, రైభ్యుడు ఇద్దరూ మంచి మిత్రులయ్యారు. వారు ఇద్దరూ ఈ అడవిలో ఎంతో సంతోషంగా కలిసి నివసించారు.
రైభ్యస్య తు సుతావాస్తామర్వావసుపరావసూ। ఆసీద్యవక్రీః పుత్రస్తు భరద్వాజస్య భారత
రైభ్యుడికి ఇద్దరు కుమారులు — అర్వావా, పరావసు. భారద్వాజునికి యవక్రీతుడు అనే కుమారుడు ఉండేవాడు, ఓ భారత వంశజా.
రైభ్యో విద్వాన్సహాపత్యస్తపస్వీ చేతరోఽభవత్। తయోశ్చాప్యతులా ప్రీతిరభవద్భరతర్షభ
రైభ్యుని కుమారుల్లో అర్వావా విద్యావంతుడు, తపస్సులో నిపుణుడు. వారిద్దరి మధ్య అపూర్వమైన అనురాగం ఉండేది, ఓ భారత శ్రేష్ఠా.
యవక్రీః పితరం దృష్ట్వా తపస్వినమసత్కృతమ్। దృష్ట్వా చ సత్కృతం విప్రై రైభ్యం పుత్రైః సహానఘః
యవక్రీతుడు తన తపస్సు చేసే తండ్రి గౌరవం పొందకపోవడాన్ని చూసి, బ్రాహ్మణులు రైభ్యుని కుమారులతో గౌరవించడాన్ని చూసి, ఓ పాపరహితుడా,
పర్యతప్యత తేజస్వీ మన్యునాఽభిపరిప్లుతః। తపస్తేపే తతో ఘోరం వేదజ్ఞానాయ పాణ్డవ
అతడు కోపంతో బాధపడి, మనసు మంటపడి, వేదజ్ఞానం కోసం ఘోరమైన తపస్సు చేయడం ప్రారంభించాడు, ఓ పాండవా.
సుసమిద్ధే మహత్యగ్నౌ శరీరముపతాపయన్। జనయామాస సంతాపమిన్ద్రస్య సుమహాతపాః
పెద్ద అగ్నిని వెలిగించి, తన శరీరాన్ని వేధిస్తూ, యవక్రీతుడు తన ఘోర తపస్సుతో ఇంద్రుడికే బాధ కలిగించాడు.
తత ఇన్ద్రో యవక్రీతముపగమ్య యుధిష్ఠిర। అబ్రవీత్కస్య హేతోస్త్వమాస్థితస్తప ఉత్తమమ్
అప్పుడు ఇంద్రుడు యవక్రీతుని దగ్గరకు వచ్చి, 'ఈ గొప్ప తపస్సు ఎందుకు చేస్తున్నావు?' అని అడిగాడు, ఓ యుధిష్ఠిరా.
ద్విజానామనధీతా వై వేదాః సురగణార్చిత। ప్రతిభాన్త్వితి తప్యేహమిదం పరమకం తపః
'దేవతలు పూజించే వేదాలు, చదవని బ్రాహ్మణులకు కనిపించవు. అందుకే నేను ఈ పరమ తపస్సు చేస్తున్నాను.'
స్వాధ్యాయార్థం సమారమ్భో మమాయం పాకశాసన। తపసా జ్ఞాతుమిచ్ఛామి సర్వజ్ఞానాని కౌశిక
'ఈ కష్టం నేను స్వాధ్యాయానికి చేస్తున్నాను, ఓ వజ్రాయుధా. తపస్సుతో అన్ని జ్ఞానాలు తెలుసుకోవాలని కోరుకుంటున్నాను, ఓ కౌశికా.'