సంత్రస్తరూపస్త్రాణార్థీ త్వత్తో భీతో మహాద్విజ। మత్సకాశమనుప్రప్తః ప్రాణగృధ్నురయం ద్విజః
ఈ గొప్ప పక్షి, భయంతో, నీ దగ్గర రక్షణ కోసం, ప్రాణాల కోరికతో నా వద్దకు వచ్చాడు, ద్విజుడా.
ఏవమభ్యాగతస్యేహ కపోతస్యాభయార్థినః। అప్రదానే పరో ధర్మః కిం త్వం శ్యేనేహ పశ్యసి
ఇక్కడ భయంతో రక్షణ కోసం వచ్చిన పావురానికి ఆశ్రయం ఇవ్వకపోతే, గద్దకు నీవు ఏ ధర్మాన్ని చూస్తున్నావు?
ప్రస్పన్దమానః సంభ్రాన్తః కపోతః శ్యేన లక్ష్యతే। మత్సకాశం జీవితార్థీ తస్య త్యాగో విగర్హితః
పావురం భయంతో వణికిపోతూ, గద్ద దృష్టిలో ఉన్నాడు. అతడు ప్రాణాల కోసం నా దగ్గరికి వచ్చాడు. అతన్ని వదిలిపెట్టడం నిందించదగినది.
[యో హి కశ్చిద్ద్విజాన్హన్యాద్గాం వా లోకస్య మాతరమ్। శరణాగతం చ త్యజతే తుల్యం తేషాం హి పాతకమ్]
ఎవరైనా ద్విజుడిని లేదా లోకమాత అయిన ఆవును హతమార్చినా, లేదా ఆశ్రయం కోరినవారిని వదిలిపెట్టినా, ఆ పాపాలు సమానమే.
ఆహారత్సర్వభూతాని సంభవన్తి మహీపతే। ఆహారేణ వివర్ధన్తే తేన జీవన్తి జన్తవః
రాజా, అన్నం వల్లే అన్ని జీవులు పుడుతాయి. అన్నం వల్లే పెరుగుతారు. అన్నం వల్లే ప్రాణులు బ్రతుకుతారు.
శక్యతే దుస్త్యజేఽప్యర్థే చిరరాత్రాయ జీవితుమ్। న తు భోజనముత్సృజ్య శక్యం వర్తయితుం చిరమ్
బాధలు ఉన్నా, మనిషి ఎక్కువ కాలం బ్రతకగలడు. కానీ భోజనం లేకపోతే ఎక్కువ కాలం జీవించలేడు.
భక్ష్యాద్విలోపితస్యాద్య మమ ప్రాణా విశాంపతే। విసృజ్యకాయమేష్యన్తి పన్థానమపునర్భవమ్
రాజా, నేడు నాకు భోజనం దొరకకపోతే, నా ప్రాణాలు విడిచి, శరీరాన్ని వదిలి తిరిగి రాని మార్గంలో వెళ్లిపోతాను.
ప్రమృతే మయి ధర్మాత్మన్పుత్రదారాది నఙ్క్ష్యతి। రక్షమాణః కపోతం త్వం బహూన్ప్రాణాన్న రక్షసి
ధర్మాత్ముడా, నేను చనిపోతే నా పిల్లలు, భార్య, ఇతరులు నశించిపోతారు. నీవు పావురాన్ని కాపాడుతూ, అనేక ప్రాణాలను కాపాడటం లేదు.
బహూన్యో బాధతే ధర్మో న స ధర్మః కువర్త్మ తత్। అవిరోధీ తు యో ధర్మః స ధర్మః సత్యవిక్రమ
అనేక మందిని బాధించే ధర్మం నిజమైన ధర్మం కాదు; అది తప్పు మార్గం. ఎవరికీ హాని కలగని ధర్మమే నిజమైన ధర్మం, ఓ సత్యవంతుడా.
విరోధిషు మహీపాల నిశ్చిత్య గురులాఘవమ్। న బాధా విద్యతే యత్ర తం ధర్మం సముపాచరేత్
భూమి పాలకుడా, పరస్పర విరుద్ధమైన ధర్మాల్లో ఏది గొప్పదో, ఏది తక్కువదో బాగా ఆలోచించి, ఎవరికీ హాని లేని ధర్మాన్ని అనుసరించాలి.
గురులాఘవమాజ్ఞాయ ధర్మాధర్మవినిశ్చయే। యతో భూయాంస్తతో రాజన్కురు ధర్మవినిశ్చయమ్
ధర్మం, అధర్మం ఏది ఎక్కువ మంచిదో తెలుసుకుని, రాజా, ఎక్కడ ఎక్కువ పుణ్యం ఉంటుందో అక్కడే ధర్మాన్ని నిర్ణయించాలి.
బహుకల్యాణసంయుక్తం భాషసే విహగోత్తమ। సుపర్ణః పక్షిరాట్ కిం త్వం ధర్మం జ్ఞాత్వాఽభిభాషసే
నీ మాటలు ఎంతో మేలైనవి, పక్షిరాజు! సుపర్ణా, నీవు ధర్మాన్ని పూర్తిగా తెలుసుకుని ఇలా మాట్లాడుతున్నావా?
తథాహి ధర్మసంయుక్తం బహుచిత్రం చ భాషసే। న తేఽస్త్యవిదితం కించిదితి త్వాం లక్షయామ్యహమ్। శరణైషిపరిత్యాగం కథం సాధ్వితి మన్యసే
నీవు ధర్మాన్ని ఎన్నో విధాలుగా వివరించావు. నీకు తెలియని విషయం ఏదీ లేదని నేను గుర్తించాను. అలాంటప్పుడు, ఆశ్రయం కోరినవాడిని వదిలిపెట్టడం ఎలా మంచిదని భావిస్తున్నావు?
ఆహారార్థం సమారమ్భస్తవ చాయం విహంగమ। శక్యశ్చాప్యన్యథా కర్తుమాహారోఽప్యధికస్త్వయా
ఈ ప్రయత్నం నీకు ఆహారం కోసం, పక్షీ! అయినా, నీవు ఇంకే విధంగా అయినా ఎక్కువగా ఆహారం సంపాదించగలవు.
గోవృషో వా వరాహో వా మృగో వా మహిషోపి వా। త్వదర్థమద్య క్రియతాం యచ్చాన్యదిహ కాఙ్క్షసి
నేడు నీకోసం ఒక ఎద్దు, పంది, జింక లేదా మేషం ఏదైనా సిద్ధం చేయించమని చెప్పు. లేక నీకు ఇంకేం కావాలో అది కూడా చెప్పు.
న వరాహం న చోక్షాణం న మృగాన్వివిధాంస్తథా। భక్షయామి మహారాజ కిం మమాన్యేన కేచచిత్
నాకు పంది, ఎద్దు, లేదా వివిధ జింకలు తినడం అలవాటు లేదు, మహారాజా. ఇంకెవరైనా జంతువుతో నాకు పని లేదు.
యస్తు మే దైవవిహితో భక్షః క్షత్రియపుఙ్గవ। తముత్సృజ మహీపాల కపోతమిమమేవ మే
నా విధిగా నిర్ణయించబడిన ఆహారం ఏదైతే ఉందో, క్షత్రియులలో శ్రేష్ఠుడా, అదే నాకు ఇవ్వు, రాజా. ఈ పావురమే నాకు కట్టబెట్టిన ఆహారం.
శ్యేనాః కపోతాన్స్వాదన్తి శ్రుతిరేషా సనాతనీ। మా రాజన్సారమజ్ఞాత్వా కదలీస్కన్ధమాసజ
గద్దలు పావురాలను తింటాయి — ఇది ఎప్పటినుంచో వస్తున్న నిబంధన. రాజా, అసలు విషయాన్ని గ్రహించకుండా అరటి చెట్టు కాండాన్ని పట్టుకోకు.
రాష్ట్రం శివీనామృద్ధం వై శాధి పక్షిభిరర్చితః। కృత్స్నమేతన్మయా దత్తం రాజవద్విహగోత్తమ
శివుల రాజ్యం ఎంతో సంపదతో ఉంది, పక్షులందరిచే గౌరవించబడింది. ఈ రాజ్యాన్ని మొత్తం నీకే అప్పగించాను, పక్షిరాజా.
యం వా కామయసే కామం శ్యేన సర్వం దదాని తే। వినేమం పక్షిణం శ్యన శరణార్థినమాగతమ్
నీకు ఏది కావాలనిపించినా, గద్దా, నేను నీకు ఇస్తాను. కానీ ఆశ్రయం కోసం వచ్చిన ఈ పక్షిని మాత్రం ఇవ్వలేను.
యేనేమం స్థాపయేథాస్త్వం కర్మణా పక్షిసత్తమ। తదాచక్ష్వ కరిష్యామి న హి దాస్యే కపోతకమ్
ఈ పక్షిని ఎలా కాపాడుకోవచ్చో నీవు చెప్పు, పక్షులలో శ్రేష్ఠుడా. నేను అది చేస్తాను. కానీ పావురాన్ని మాత్రం ఇవ్వను.
ఉశీనర కపోతే తే యది స్నేహో నరాధిప। ఆత్మనో మాంసముత్కృత్య కపోతతులయా ధృతమ్
ఉశీనరా, నీకు ఈ పావురంపై ప్రేమ ఉంటే, రాజా, నీ శరీర మాంసాన్ని కోసి, పావురానికి సమానంగా తూకం వేయించు.
యదా సమం కపోతేన తవ మాంసం నృపోత్తమ। త్వయా ప్రదేయం తన్మహ్యం సా మే తుష్టిర్భవిష్యతి
పావురానికి సమానంగా నీ మాంసాన్ని నీవు నాకు ఇస్తే, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, అప్పుడే నేను సంతృప్తి చెందుతాను.
అనుగ్రహమిమం మన్యే శ్యేన యన్మాభియాచసే। తస్మాత్తేఽద్య ప్రదాస్యామి స్వమాంసం తులయా ధృతమ్
నీ కోరికను నేను దయగా భావిస్తున్నాను, గద్దా. అందుకే, నేడు నా మాంసాన్ని తూకంలో వేసి నీకు ఇస్తాను.
అథోత్కృత్య స్వమాంసం తు రాజా పరమధర్మవిత్। తులయామాస కౌన్తేయ కపోతేన సమం విభో
ఆ తరువాత, రాజు తన మాంసాన్ని కోసి, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడిగా, పావురానికి సమానంగా తూకంలో వేసాడు, కౌంతేయా.
ధ్రియమాణః కపోతస్తు మాంసేనాత్యతిరిచ్యతే। పునశ్చోత్కృత్యమాంసాని రాజా ప్రాదాదుశీనరః
పావురాన్ని తూకంలో వేసినప్పుడు, అది మాంసాన్ని మించిపోయింది. అప్పుడు రాజు ఉశీనరుడు మరింత మాంసాన్ని కోసి పెట్టాడు.
న విద్యతే యదా మాంసం కపోతేన సమం ధృతమ్। తత ఉత్కృత్తమాంసోఽసావారురోహ స్వయం తులామ్
పావురానికి సమానంగా మాంసం లేనప్పుడు, రాజు తన మాంసాన్ని కోసుకుని తానే తూకంలో ఎక్కాడు.
ఇన్ద్రోఽహమస్మి ధర్మజ్ఞ కపోతో హవ్యవాడయమ్। జిజ్ఞాసమానౌ ధర్మ త్వాం యజ్ఞవాటముపాగతౌ
నీవు ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడవు, నేను ఇంద్రుడిని. ఈ పావురం హవ్యవాహనుడు అగ్నిదేవుడు. మేము నీ ధర్మాన్ని పరీక్షించేందుకు యజ్ఞవాటికకు వచ్చాము.
యత్తే మాంసాని గాత్రేభ్య ఉక్తృత్తాని విశాంపతే। ఏషా తే శాశ్వతీ కీర్తిర్లోకానభిభవిష్యతి
నీ శరీరం నుండి నీవు కోసిన మాంసం వల్ల నీకు ఎప్పటికీ నిలిచిపోయే పేరు లభిస్తుంది, అది అన్ని లోకాలను మించిపోతుంది.
యావల్లోకే మనుష్యాస్త్వాం కథయిష్యన్తి పార్థివ। తావత్కీర్తిశ్చ లోకాశ్చ స్థాస్యన్తి తవ శాశ్వతాః
ఈ లోకంలో ప్రజలు నిన్ను గురించి చెప్పుకునేంతవరకు, ఓ రాజా, నీ పేరు, నీ రాజ్యాలు ఎప్పటికీ నిలిచిపోతాయి.