ఏవమేతన్మహాబాహో పశ్యన్తి పరమర్షయః। ఇహ స్నాత్వా తపోయుక్తాంస్త్రీల్లోఁకాన్సచరాచరాన్
అలాగే, మహాబాహువంతుడా, పరమ ఋషులు ఇక్కడ స్నానం చేసి, తపస్సుతో కూడినవారు, చరాచర జగత్తును చూస్తారు.
సరస్వతీమిమాం పుణ్యాం పుణ్యైకశరణావృతామ్। యత్ర స్నాత్వా నరశ్రేష్ఠ ధూతపాప్మా భవిష్యసి
ఇది పవిత్రమైన సరస్వతి, పవిత్రతకు ఆశ్రయమైనది. ఇక్కడ స్నానం చేస్తే, నరశ్రేష్ఠా, నీవు పాపరహితుడవుతావు.
ఇహ సారస్వతైర్యజ్ఞైరిష్టవన్తః సురర్షయః। ఋషయశ్చైవ కౌన్తేయ తథా రాజర్షయోపి చ
ఇక్కడే సరస్వతితో కలిసి దేవర్షులు యజ్ఞాలు చేశారు, కౌంతేయా. అలాగే ఋషులు, రాజర్షులు కూడా యజ్ఞాలు చేశారు.
వేదీ ప్రజాపతేరేషా సమన్తాత్పఞ్చయోజనా। కురోర్వై యజ్ఞశీలస్య క్షేత్రమేతన్మహాత్మనః
ఇది ప్రజాపతికి చెందిన యజ్ఞవేదిక, చుట్టూ అయిదు యోజనాల పరిధిలో ఉంది. ఇది మహాత్ముడు, యజ్ఞశీలుడైన కురుని క్షేత్రం.
ఇహ మర్త్యాస్తనూస్త్యక్త్వా స్వర్గం గచ్ఛన్తి భారత। మర్తుకామా నరా రాజన్నిహాయాన్తి సహస్రశః
ఇక్కడ మనుషులు తమ శరీరాన్ని వదిలి స్వర్గానికి వెళ్తారు, ఓ భారతా. మరణించాలనే కోరికతో వేలాది మంది ఇక్కడికి వస్తారు, రాజా.
ఏవమాశీః ప్రయుక్తా హి దక్షేణ యజతా పురా। ఇహ యే వై మరిష్యన్తి తే వై స్వర్గజితో నరాః
ఇలాంటి ఆశీర్వాదం ఒకప్పుడు నైపుణ్యంతో యజ్ఞం చేసినవాడిచే పలికబడింది. ఇక్కడ మరణించే వారు నిజంగా స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
ఏషా సరస్వతీ రమ్యా దివ్యా చౌఘవతీ నదీ। ఏతద్వినశనం నామ సరస్వత్యా విశాంపతే
ఇది అందమైన, దివ్యమైన, ప్రవాహముతో నిండిన సరస్వతి నది. ఈ ప్రదేశం సరస్వతీ నదిలో వినశనం అని పిలవబడుతుంది, ఓ ప్రజలాధిపతి.
ద్వారం నిషాదరాష్ట్రస్య యేషాం దోషాత్సరస్వతీ। ప్రవిష్టా పృథివీం వీర మా నిషాదా హి మాం విదుః
ఇది నిషాద దేశానికి ద్వారం. నిషాదుల తప్పుదిద్దునే కారణంగా సరస్వతి భూమిలోకి ప్రవేశించింది. నిషాదులు నన్ను గుర్తించవద్దు, ఓ వీరా.
ఏష వై చమసోద్భేదో యత్ర దృశ్యా సరస్వతీ। యత్రైనామభ్యవర్తన్త దివ్యాః పుణ్యాః సముద్రగాః
ఇది కమసోద్భేదం అనే ప్రదేశం, ఇక్కడ సరస్వతి స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఇక్కడే దివ్యమైన, పుణ్యమైన సముద్రానికి పోయే నదులు వచ్చి కలిశాయి.
ఏతత్సిన్ధోర్మహత్తీర్థం యత్రాగస్త్యమరిందమ। లోపాముద్రా సమాగమ్య భర్తారమవృణీత వై
ఇది సింధు నదిపై ఉన్న గొప్ప తీర్థం. ఇక్కడే, ఓ శత్రువులను జయించినవాడా, లోపాముద్రా అగస్త్యునితో కలసి తన భర్తగా ఎంపిక చేసుకుంది.
ఏతత్ప్రకాశతే తీర్థం ప్రభాసం భాస్కరద్యుతే। ఇన్ద్రస్య దయితం పుణ్యం పవిత్రం పాపనాశనమ్
ఇది ప్రభాసం అనే పవిత్ర ప్రదేశం, సూర్యుని కాంతితో ప్రకాశిస్తోంది. ఇది ఇంద్రుడికి ప్రియమైనది, పవిత్రమైనది, పాపాలను నశింపజేసేది.
ఏతద్విష్ణుపదం నామ దృశ్యతే తీర్థముత్తమమ్। ఏషాం రమ్యా విపాశా చ నదీ పరమపావనీ
ఇది విష్ణుపదం అనే అత్యుత్తమ తీర్థం, ఇక్కడ కనిపిస్తుంది. ఇది అందమైన, అత్యంత పవిత్రమైన విపాశా నది.
అత్ర వై పుత్రశోకేన వసిష్ఠో భగవానృషిః। బద్ధ్వాఽత్మానం నిపతితో విపాశః పునరుత్థితః
ఇక్కడే తన కుమారుని మృతితో బాధపడిన వసిష్ఠ మహర్షి తనను తానే కట్టుకొని విపాశా నదిలో పడ్డాడు, కానీ మళ్లీ పైకి లేచాడు.
కాశ్మీరమణ్డలం చైతత్సర్వపుణ్యమరిందమ। మహర్షిభిశ్చాధ్యుషితం పశ్యేదం భ్రాతృభిః సహ
ఇది కాశ్మీరు ప్రాంతం, ఓ శత్రువులను జయించినవాడా. ఇది పూర్తిగా పవిత్రమైనది, మహర్షులు ఇక్కడ నివసించారు. నీ సోదరులతో కలిసి దీనిని చూడు.
యత్రౌత్తరాణాం సర్వేషామృషీణాం నాహుషస్య చ। అగ్నేశ్చైవాత్ర సంవాదః కాశ్యపశ్య చ భారత
ఇక్కడే ఉత్తర దిక్కున ఉన్న అన్ని ఋషులూ, నాహుషుడు, అగ్ని, కాశ్యపుడు సంభాషించారు, ఓ భారతా.
ఏతద్ద్వారం మహారాజ మానసస్య ప్రకాశతే। వర్షమస్య గిరేర్మధ్యే రామేణ శ్రీమతా కృతమ్
ఇది మానస సరస్సుకు ద్వారం, మహారాజా. ఇది ప్రకాశిస్తోంది. ఈ పర్వతాల మధ్య వర్షాకాలాన్ని శ్రీరాముడు ఏర్పాటు చేశాడు.
ఏష వాతికషణ్డో వై ప్రఖ్యాతః సత్యవిక్రమః। నాత్యవర్తత యద్ద్వారం విదేహాదుత్తరం చ యః
ఇది వాతిక వనం, నిజమైన పరాక్రమానికి ప్రసిద్ధి చెందినది. ఈ ద్వారాన్ని దాటి వెళ్ళని వాడు, విదేహ దేశం నుండి వచ్చినవాడు.
ఇదమాశ్చర్యమపరం దేశేఽస్మిన్పురుషర్షభ। క్షీణే యుగే తు కౌన్తేయ శర్వస్య సహ పార్షదైః। సహోమయా చ భవతి దర్శనం కామరూపిణః
ఈ భూమిలో ఇంకొక అద్భుతం ఉంది, ఓ పురుషోత్తమా. యుగం క్షీణిస్తున్నప్పుడు, కుంతీ కుమారుడా, శర్వుడు తన పరివారంతో, ఉమాతో కలసి, కావలసిన రూపంలో దర్శనం ఇస్తాడు.
అస్మిన్సరసి సత్రైర్వై చైత్రే మాసి పినాకినమ్। యజన్తే యాజకాః సమ్యక్ పరివారం శుభార్థినః
ఈ సరస్సులో, చైత్రమాసంలో, యజ్ఞకారులు తమ కుటుంబంతో కలిసి పినాకిని యాజ్ఞికంగా పూజిస్తారు, శుభం కోరుతూ.
అత్రోపస్పృశ్య సరసి శ్రద్దధానో జితేన్ద్రియః। క్షీణపాపః శుభాఁల్లోకాన్ప్రాప్నుతే నాత్ర సంశయః
ఇక్కడ ఈ సరస్సులో స్నానం చేసినవాడు, శ్రద్ధతో, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, పాపాలు తగ్గినవాడు, శుభమైన లోకాలను పొందుతాడు — ఇందులో సందేహం లేదు.
ఏష ఉజ్జానకో నామ పావకిర్యత్ర శాన్తవాన్। అరున్ధతీసహాయశ్చ వసిష్ఠో భగవానృషిః
ఇది ఉజ్జానక అనే ప్రదేశం, ఇక్కడ పవకుడు శాంతిని పొందాడు. అరుంధతితో కలిసి వసిష్ఠ మహర్షి ఇక్కడ ఉన్నాడు.
హ్రదశ్చ కుశవానేష యత్ర పద్మం కుశేశయమ్। ఆశ్రమశ్చైవ రుక్మిణ్యా యత్రాశామ్యదకోపనా
ఇది కుశవాన్ సరస్సు, ఇక్కడ కుశ గడ్డపై కమలం పెరుగుతుంది. ఇక్కడే రుక్మిణి ఆశ్రమం ఉంది, అక్కడ కోపముతో ఉన్నది శాంతిని పొందింది.
సమాధీనాం సమాసస్తు పాణ్డవేయ శ్రుతస్త్వయా। తం ద్రక్ష్యసి మహారాజ భృగుతున్దం మహాగిరిమ్
పాండవుడా, ధ్యానాల సంగ్రహాన్ని నీవు వినావు. మహారాజా, నీవు ఆ భృగుత్వ పర్వతాన్ని చూడబోతున్నావు.
వితస్తాం పశ్య రాజేన్ద్ర సర్వపాపప్రమోచనీమ్। మహర్షిభిశ్చాధ్యుషితాం శీతతోయాం సునిర్మలామ్
రాజాధిరాజా, అన్ని పాపాలను తొలగించే, మహర్షులు నివసించే, చల్లని, నిర్మలమైన నీటితో కూడిన విటస్తా నదిని చూడు.
జలాం చోపజలాం చైవ యమునామభితో నదీమ్। ఉశీనరో వై యత్రేష్ట్వా వాసవాదత్యరిచ్యత
యమునా దగ్గర నీరు, ఎండిన ఒడ్డులు కలిగిన నదిని చూడు. అక్కడ ఉశీనరుడు యజ్ఞం చేసి ఇంద్రునికంటే గొప్పవాడయ్యాడు.
తాం దేవసమితిం తస్య వాసవశ్చ విశాంపతే। అభ్యాగచ్ఛన్నృపవరం జ్ఞాతుమగ్నిశ్చ భారత
ప్రజల పాలకుడా, ఆ దేవతల సభకు వాసవుడు, అగ్ని ఇద్దరూ ఆ మహారాజును తెలుసుకోవాలని వచ్చారు.
జిజ్ఞాసమానౌ వరదౌ మహాత్మానముశీనరమ్। ఇన్ద్రః శ్యేనః కపోతోఽగ్నిర్భూత్వా యజ్ఞేఽభిజగ్మతుః
ఆ మహాత్ముడైన ఉశీనరుని పరీక్షించాలనే ఉద్దేశంతో ఇంద్రుడు గద్దగా, అగ్ని పావురంగా రూపం ధరించి యజ్ఞానికి వచ్చారు.
ఉరుం రాజ్ఞః సమాసాద్య కపోతః శ్యేనజాద్భయాత్। శరణార్థీ తదా రాజన్నిలిల్యే భయపీడితః
రాజా, గద్ద భయంతో భయపడిన పావురం, రక్షణ కోసం నీ వద్దకు వచ్చి, భయంతో అక్కడ దాగుకుంది.
ధర్మాత్మానం త్వాహురేకం సర్వే రాజన్మహీక్షితః। స వై ధర్మవిరుద్ధం త్వం కస్మాత్కర్మ చికీర్షసి
రాజా, భూమిని పాలించే అందరూ నిన్ను ధర్మాత్ముడిగా పిలుస్తారు. అలాంటప్పుడు నీవు ధర్మానికి విరుద్ధంగా ఎందుకు చేయాలనుకుంటున్నావు?
విహితం భక్షణం రాజన్పీడ్యమానస్య మే క్షుధా। మాహింసీర్ధర్మలోభేన ధర్మముత్సృజ్య మా నశః
రాజా, ఆకలితో బాధపడే వారికి భోజనం అనుమతించబడింది. ధర్మం కోసం ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టి నశించకూడదు.